Sağlık personelinin haklarını inceleyeceğimiz bu yazımızda değişen tüzük ve Kanunların güncel halinden yararlanılmıştır. Yazı Sağlık hukuku alanında İstanbul Medipol Üniversitesi Sağlık Hukuku Yüksek Lisansını ‘Estetik Operasyonlarda Hekimin Cezai Sorumluluğu’ tez çalışması ile bitiren malpraktis avukatı Eser ESERÇELİK tarafından hazırlanmıştır. Sağlık personeli; Sağlık Bakanlığı ile Çalışma Bakanlığı tarafından yetki ve çalışma belgesi verilen, iş sağlığı ve güvenliği konularında görev alabilen, gerçek veya tüzel kişiliğe bağlı olarak çalışan kişidir. Sağlık personeli kamu veya özel sektörde hizmet veren sağlık kuruluşunda çalışabilir. Hekim, doktor, hemşire, iş yeri hekimi, eczacı, ebe gibi sağlık hizmeti veren kişiler birer sağlık personelidir. Bir diğer tanımı ile sağlık meslek mensubu sayılan ve insan sağlığını koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici hizmetlerde çalışan kişiler sağlık personelidir.
Sağlık çalışanlarının hakları, hasta hakları ile birbirini tamamlayan haklardır. Sağlık personeli kapsamında Sağlık çalışlarının haklarının bilincinde olarak Sağlık& Tıp hukuku Avukatı veya Malpraktis Avukatı ile hakların etkili şekilde savunması gerekir. Hastanın da sağlık hizmetlerini layıkıyla alabilmesi için kendisine hizmet veren sağlık çalışanlarının hakkının ödenmesi ile mümkündür. Sağlık çalışanlarının haklarını alamaması hali defansif tıp uygulamalarına sebep olmaktadır.
Sağlık çalışanlarının avukatı; sağlık ve tıp hukuku alanlarında yüksek lisans eğitimi alarak gerçek anlamda uzmanlaşmış ayrıca bu alanda dava tecrübesi edinmiş avukattır. Sağlık& Tıp hukuku Avukatı veya Malpraktis Avukatı bu alanda çalışmalarını sürdürerek hukuki sürecin teknik ve pratik bilgisine sahip olan kişidir. Sağlık çalışanın hatalı tıbbi müdahalede bulunduğu bahisle açılan davalarda sağlık çalışanını savunacak vekildir. Sağlık çalışanı tedavi esnasında kendisinden kaynaklanmayan olumsuz durumlardan sorumlu değildir. Komplikasyon olarak tabir edilen bu durumlarda sağlık çalışanın yanında olarak hukuk nezdinde hakkını savunacak kişi sağlık çalışanın avukatıdır.
Sağlık çalışanlarının avukatı özlük haklarına ilişkin iş davalarında arabuculuk ve dava takibini yaparak alacak davasında müvekkilinin hakkını gözetecektir. Sağlık çalışanın hatalı tedavi uygulaması sebebiyle uğranılan zararın giderilmesine yönelik açılan malpraktis davalarında savunma dilekçesi hazırlayarak, dava sürecini takip edecektir.
Sağlık hukukunda uzmanlık eğitimi alarak hizmet veren avukat sağlık çalışanlarının çalıştığı kurumların vekilliğini de yapabilecektir. Sağlık kuruluşları hasta bilgilerini sakladıkları gibi sağlık çalışanlarının bilgilerini de sistemlerine kaydetmektedir. Bu kayıtlar KVKK’ ya uygun şekilde saklanmalıdır. Ayrıca sağlık çalışanlarının avukatı olmak hak ve sorumlulukları hususunda aydınlatma yapmaya, hasta rızalarının alınmasına, onam formlarının hazırlanmasına ve sağlık çalışanının düzenli olarak bilgilendirilmesinden sorumlu olan vekildir.
SIK SORULAN SORULAR
Sağlık Personelini haksız yere şikayet edenlere karşı neler yapılabilir?
Türkiye’de çalışan sağlık personelinin en yoğun yakındığı durum kendisini geçerli sebep göstermeden şikayet eden hasta ve hasta yakınlarıdır. Öyle ki karşılaştığımız sağlık personellerinden en çok duyduğumuz şikayet ‘Başhekimliğe dilekçe yazmaktan hasta bakamaz olduk’ cümlesidir. Bu ve benzeri durumlarda sağlık personelinin ciddi anlamda teşviki kırılmakta, çalışma performansı düşmekte ve hastaya dikkatini vermemektedir. Bazı hastaların bu tutumları sağlık personelinin diğer hastalara karşı olan tutumunu da değiştirmektedir. Sağlık personeline kısa vadede yaşatılan gerginlik ve stres uzun vadede daha ağır sonuçlar göstererek sağlık çalışanlarının çalışma isteksizliğini kalıcı hale getirmektedir.
Sağlık çalışanlarına yönelik haksız şikayetler için 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu 25.Madde gereğince İsnat ve iftiralara korunmaktadır. Öyle ki ilgili kanun maddesi gereğince haksız şikayette bulunan taraflar için idari amirin savcılığa başvurarak dava açılmasını talep etme hakkı bulunmaktadır. Madde 25 – Devlet memurları hakkındaki ihbar ve şikayetler, garaz veya mücerret hakaret için, uydurma bir suç isnadı suretiyle yapıldığı ve soruşturma veya yargılamanın tabi olduğu kanuni işlem sonucunda bu isnat sabit olmadığı takdirde, merkezde bu memurun en büyük amiri, illerde valiler, isnatta bulunanlar hakkında kamu davası açılmasını Cumhuriyet Savcılığından isterler.
Sağlık çalışanı haksız ithamlardan ötürü şahsen şikayetçi olabilme hakkı pek tabi vardır. Ancak bu madde ile devlet memurlarının yazı konusunda sağlık personeli incelendiğinden sağlık personellerinin şahsi başvurusu olmasa dahi kanunda belirtilen makamların şikayetçi olabilmesine imkan sağlanmıştır. İlgili maddenin somut uyuşmazlıklarda kullanılmak üzere not alınmasında fayda bulunmaktadır.
Sağlık Personelinin Tazminat Hakları Nelerdir?
Sağlık hukuku kapsamında sağlık çalışanına haksız fiilde bulunan şahısa karşı Sağlık& Tıp hukuku Avukatı veya Malpraktis Avukatı ile ceza ve tazminat davası açabilir. Tazminat davaları, Türk Hukuk Sisteminde davanın kamu davası olmaması sebebiyle bütün duruşmalarına vekil veya asil vasıtasıyla aktif takibinin yapılması gerekir. Tazminat davalarında dava açma masrafları, harç, yargılama giderleri davacı tarafından karşılanır. Dava sonunda davalının tazminat ödemesi kesinleştiği takdirde davalıdan mahkeme masrafları talep edilir hale gelir. Yine Hukuk Sistemimizde talep edilen tazminat miktarı üzerinden dava harcı ödenecektir. Bu yüzden tazminat davalarındaki harçlar nisbidir. Nisbi harç Davanın kazanılmış olmasının sonucunda doğrudan ücret ödemesi gerçekleşmez kazanılan tazminatın icra yolu ile tahsil edilmesi gerekir. Hem dava aşamaları hem de icra ile tahsil edilme aşamaları profesyonel hukuk hizmeti çerçevesinde avukat marifeti ile yapılabilir. Türk Hukukunda kişi açılacak tüm davaları şahsen açabilir ancak avukatlık hizmetinden yararlanmamak uygulamada hak kayıplarını beraberinde getirmektedir. Bu sebeple bu yazı vasıtasıyla edineceğiniz genel bilgilere güvenerek profesyonel danışmanlık almadan dava açmamanızı tavsiye ederiz.
Sağlık Personeli Saldırılara karşı nasıl bir yol izlemelidir?
Sağlık personellerine şiddet konusunun konuşulması dahi utanç verici bir durumdur. Ancak ne yazık ki şiddetin boyu gün aşırı arttığı ve sağlık çalışanlarının canlarından endişe etmesinden ötürü işten ayrıldığı bir toplumda sağlık personeline yönelik şiddetin önlenmesi hususunda davanın takipçisi olmak hem vatandaşlık hem de hukuki görevimizdir. Bu kapsamda Sağlık& Tıp hukuku Avukatı veya Malpraktis Avukatı olarak sağlıkta şiddete dikkat çekmek amacı ile hazırladığımız ve konunun ayrıntılarına uzun uzun değindiğimiz Sağlıkta Şiddet Yasası başlıklı makalemizi de okumanızı tavsiye ederiz. Hekime uygulanan şiddet, tehdit ve hakarete karşı hukuk dahilinde hakkını arayabilecektir. Hakkını aramak kanunlar dahilinde hukuki ve cezai olarak bir bütündür.
Ceza hukuku açısından hekime yönelik suçları; Yaralama, Hakaret, Tehdit olarak gruplandırabiliriz. Kamuda çalışan hekimler açısından kamu görevlisi olmaları sebebiyle birçok suçta cezai artırım bulunmaktadır. Mesleğin korunması ve konunun ehemmiyeti neticesinde Kanun Koyucu özel sektörde çalışan hekimlere karşı işlenen bu suçlarda da ilgili Kanun dayanak olarak tıpkı kamuda çalışan hekimlerdeki gibi sanıklara cezai artırım yapılacaktır. Sağlık personelinin hukuki olarak haklarının savunulması malpraktis avukatı tarafından gerçekleştirilmesi davanın layıkıyla takip edilmesini sağlayacaktır. İstanbul Avukat Eserçelik Hukuk & Danışmanlık Firması olarak sizlere hizmet vermekten memnuniyet duyarız. Sağlık personelimizin tüm alanlarda rahat ve güvenli bir şekilde sağlık hizmeti vermesi sağlık çalışanlarımızın olduğu kadar hizmet alan sağlık personelinin de hakkıdır.
Hekime yönelik Kasten Yaralama suçu TCK Madde 86 da şu şekilde düzenlenmiştir.
Madde 86- (1) Kasten başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden
olan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) (Ek fıkra: 31/3/2005 – 5328/4 md.) Kasten yaralama fiilinin kişi üzerindeki etkisinin basit bir tıbbî müdahaleyle
giderilebilecek ölçüde hafif olması hâlinde, mağdurun şikâyeti üzerine, dört aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezasına
hükmolunur. (Ek cümle:12/5/2022-7406/3 md.) Suçun kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı altı aydan az olamaz.
(3) Kasten yaralama suçunun;
a) Üstsoya, altsoya, eşe, boşandığı eşe veya kardeşe karşı,(5)
b) Beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı,
c) Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle,
d) Kamu görevlisinin sahip bulunduğu nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle,
e) Silahla,
f) (Ek:14/4/2020-7242/11 md.) Canavarca hisle,
İşlenmesi halinde, şikâyet aranmaksızın, verilecek ceza yarı oranında, (f) bendi bakımından ise bir kat artırılır.
Sağlık Hukuku kapsamında değerlendirilen ilgili kanun ve maddeleri gereğince TCK Madde 86 desteklenerek cezai artırımın önünü açan gelişmeler 2020’de Kanunlara ek maddeler getirilmesi ile sağlanmıştır. Ayrıntılı bilgi ve dava takibi için ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.
Hekime yönelik şiddet olaylarında 27 Aydan 7 yıla kadar ceza alması gündeme gelebilecektir. Böyle bir durumda da hekimlerin ”şikayetten sonra serbest bırakılıyorlar” feryadına da yanıt verme imkanı sağlamaktadır.
Sağlık Personeline yönelik Tehdit Suçu
Türk Ceza Kanunu Mad 106 ‘ da düzenlenen tehdit suçu
(1) Bir başkasını, kendisinin veya yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir
saldırı gerçekleştireceğinden bahisle tehdit eden kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (Ek
cümle:12/5/2022-7406/6 md.) Bu suçun kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz. Malvarlığı
itibarıyla büyük bir zarara uğratacağından veya sair bir kötülük edeceğinden bahisle tehditte ise, mağdurun şikayeti üzerine,
altı aya kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur.
(2) Tehdidin;
a) Silahla,
b) Kişinin kendisini tanınmayacak bir hale koyması suretiyle, imzasız mektupla veya özel işaretlerle,
c) Birden fazla kişi tarafından birlikte,
d) Var olan veya var sayılan suç örgütlerinin oluşturdukları korkutucu güçten yararlanılarak,
İşlenmesi halinde, fail hakkında iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
(3) Tehdit amacıyla kasten öldürme, kasten yaralama veya malvarlığına zarar verme suçunun işlenmesi halinde,
ayrıca bu suçlardan dolayı ceza verilir.
Günlük hayatta özellikle hasta yakınları tarafından tıbbi müdahalenin başarısız geçmesi halinde sağlık personeline yönelik tehdit içeren söylemlerde bulunulmaktadır. Somut bir olayda ”……Devlet Hastanesi’ne saat 22:00′ da Acil Servis Hizmetlerine başvuran A.D. 2 yaşındaki çocuğunun iyileşmemesi halinde doktorların bedelini ödeyeceklerini..’‘ şeklindeki ifadeleri tehdit suçunun örneğini oluşturabilir.
Böyle bir durumla karşılaşan sağlık personelimizin derhal şikayetçi olması aynı zamanda tüm birimlerinde haberdar olabilmesi amacıyla 184’ü arayarak bilgilendirmesi gerekmektedir. Ceza davası sürecinde her ne kadar dava kamu davası olarak devam edecek de olsa davaya ‘KATILAN’ sıfatıyla dahil olmanız davanın takibini yaptığınız anlamına geleceğinden yargılamanın adil bir şekilde devam ederek sanığın cezalandırılması sağlanacaktır. Ceza davalarına ilişkin danışmanlık almak için tarafımızla iletişime geçebilirsiniz.
Sağlık Personeline yönelik Hakaret Suçunun Cezası Nedir?
Türk Ceza Kanunu Hakaret Suçu Madde 125 çerçevesinde düzenlenmiştir.
Madde 125- (1) Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat
eden (…) (1) veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya
adlî para cezası ile cezalandırılır. Mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek
işlenmesi gerekir.
(2) Fiilin, mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi halinde, yukarıdaki fıkrada
belirtilen cezaya hükmolunur.
(3) Hakaret suçunun;
a) Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı,
b) Dini, siyasi, sosyal, felsefi inanç, düşünce ve kanaatlerini açıklamasından, değiştirmesinden, yaymaya
çalışmasından, mensup olduğu dinin emir ve yasaklarına uygun davranmasından dolayı,
c) Kişinin mensup bulunduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle,
İşlenmesi halinde, cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz.
(4) (Değişik: 29/6/2005 – 5377/15 md.) Hakaretin alenen işlenmesi halinde ceza altıda biri oranında artırılır.
(5) (Değişik: 29/6/2005 – 5377/15 md.) Kurul hâlinde çalışan kamu görevlilerine görevlerinden dolayı hakaret
edilmesi hâlinde suç, kurulu oluşturan üyelere karşı işlenmiş sayılır. Ancak, bu durumda zincirleme suça ilişkin madde
hükümleri uygulanır
Somut bir uyuşmazlıkta görevi başında hemşireye hakaret ederek görevini yaptırmayan görevliye 2022 tarihi itibariyle 20 Bin TL Tazminat ödemesine ve 2 yıl hapis cezası almasına karar verilmiştir. Bu anlamda Sağlık Personeline yapılan Hakaret Suçunun cezasız kalmaması adına Sağlık& Tıp hukuku Avukatı veya Malpraktis Avukatı ile davanızı takip edebilirsiniz. Hakaret suçuna maruz kalan mağdurun; suç kesinleştikten sonra suçu işleyene karşı tazminat davası açma hakkı da doğacaktır. Burada karıştırılmaması adına belirtmek isteriz ki ceza davası sonucunda verilen adli para cezası kamu hazinesine aittir. Dolayısıyla Sağlık Personeli suçtan ötürü maddi ve manevi kayba uğradıysa vekili aracılığı ile tazminat davası açması gereklidir.
Sağlık Personeline yönelik şiddette ;
- İhbar ve şikayetlerin süratle değerlendirilerek doğrudan işlem tesis edilmesi,
- Müşteki, mağdur veya tanık olan sağlık personellerinin ifadelerinin hastane polisleri başta olmak üzere yetkili personeller tarafından işyerinden alınması,
İlgili Cumhuriyet savcısına bilgi verilerek talimatları doğrultusunda yetkili amirler tarafından işlemlerine başlanması gerekmekte olduğu hususunda İç İşleri Bakanlığı ilgili kurum ve kuruluşlara talimat vermiştir.
Sağlık Personelinin Güvenliği Nasıl Sağlanır?
Sağlık Çalışanlarının Güvenliğini sağlamak maksadıyla bir genelge yayınlanmıştır. Genelge kapsamında öncelikle Beyaz KOD Uygulaması getirilmiştir. Beyaz Kod Uygulaması kullanıldığında görevli müdahale ekiplerinin olay yerine en kısa sürede ulaşması gerekmektedir.
Hastane ve Ağız Diş Sağlığı Merkezlerinde bir başhekim vasıtasıyla ‘Çalışan ve Hasta Hakları Birimleri’ kurulması emri gönderilmiştir. Riskin yüksek olduğu bölümlerde hastanın mahremiyeti de gözetilerek güvenlik kameraları ile izlenmesinin önü açılacaktır.
Hekimin haklarından bahsettiğimiz yazımızda hekimlerin hastalarını seçme hakkı da bulunmaktadır.Hekim dilerse hastayı reddedebilecektir. Hekim haklarına işaret ederken hekimlerin Hekimin hukuki sorumluluğunun bulunduğunu hatırlatmak isteriz. Ayrıca hekimlik suçları kapsamında hekimlerin kasten veya taksirle işlemiş oldukları haksız fiillerin de Türk Ceza Kanunu kapsamında cezalandıracağı unutulmamalıdır. Hekimler ayrıca Türk Tabipler Birliği ve Sağlık Bakanlığı’na yapılan şikayetler sonucunda da disiplin soruşturması geçirebilecektir. Tüm bu durumlarda Sağlık& Tıp hukuku Avukatı veya Malpraktis Avukatı ile çalışarak haksız şikayetlere karşı kendilerini savunabilecektir.
Sağlık Personeline karşı açılan malpraktis davaları nelerdir?
Sağlık hukukunda uyuşmazlıkların sebebi olan konulardan biri de malpraktis davalarıdır. Sağlık çalışanın tıbbi müdahalesi esnasında bilgi veya dikkat eksikliği, ihmali, hataya düşmesi sebepleri ile hastaya zarar vermesi durumunda hukuk mahkemelerinde açılan tazminat davalarıdır. Malpraktis davalarında hekim tıbbi müdahale sonucu ortaya çıkan olumsuz durumdan sorumludur. Malpraktis davalarında araştırılması gereken husus, yaşanan olumsuz durumun komplikasyon olup olmadığıdır. Sağlık çalışanın hatalı tıbbi uygulamasında hastanın uğradığı ekonomik zararlar sebebiyle maddi tazminat, yaşamış olduğu manevi acıları ve yıpranması sebebiyle manevi tazminat davası açılacaktır.
Sağlık çalışanına açılacak olan davalarda görevli mahkeme tüketici mahkemeleridir.
Sağlık çalışanlarının hatalı tıbbi uygulamaları neticesinde tazminat sorumlulukları olduğu gibi ceza hukuku bakımında da sorumlulukları bulunmaktadır. Hasta, sağlık çalışının haksız fiili sebebiyle yaralanmış veya ölmüş olabilir. Böyle bir durumda sağlık çalışanı kastı yok ise taksirle yaralama veya taksirle öldürme suçu ile yargılanabilecektir.
Sağlık çalışanları aynı zamanda hasta mahremiyetini korumak da zorundadır. Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmelik M.6 gereğince ”“sağlık hizmeti sunumunda görevli kişiler; ilgili kişinin sağlık verilerine ancak, verilecek olan sağlık hizmetinin gereği ile sınırlı olmak kaydıyla erişebilir.” denilmektedir. Sağlık çalışanı sağlık verilerini, hastanın tıbbi kayıtlarını saklamak ve üçüncü şahıslarla paylaşmamakla yükümlüdür.
Sağlık çalışanlarının sorumluluklarından biri de tıbbi müdahalede bulunmadan önce hastayı işlem konusunda aydınlatarak hastadan rıza almasıdır. Hastaya tedaviye ilişkin riskleri, olumsuz sonuçları açıkça anlatmalıdır. Sağlık hukukunda; aydınlatılmış onam olarak ifade ettiğimiz bu belgeler sağlık çalışanlarının ileride dava ile karşılaşmaması için hastaya imzalatması gereken belgelerdir.
Sağlık çalışanlarının hak ve yükümlülüklerini Anayasa, Kanun ve Yönetmelikler ile düzenlenir. Anayasanın 56. Maddesinde ‘Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir.’ der. Sağlık hizmeti anayasal düzeyde bir hak iken sağlık hizmeti alabilmek için sağlık çalışanlarına dikkatli ve özenli davranmak gerekir. Sağlık çalışanlarının özlük hakları gözetilmeden, düşük ücret ve fazla mesai ile çalıştırılması halinde kaliteli sağlık hizmetinin ifa edileceği düşünülemez. Sağlık çalışanlarının mesai saatlerinin düzenlenmesi malpraktis davalarının da azalmasını sağlayacaktır. Sağlık& Tıp hukuku Avukatı veya Malpraktis Avukatı sağlık çalışanlarına yönelik haksızlıklara karşı hem idareye hem de haksız davalarla sağlık çalışanlarını bezdiren hastalara karşı sağlık çalışanının vekilliğini yapacaktır.
