Sağlıkta Şiddet Yasası; hayatımıza giren beyaz kod uygulaması, sağlık hukuku kapsamında tıp ve ceza hukukunun birlikte değerlendireceği bir husustur. Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 54 üncü maddesi çerçevesinde sağlık hizmeti sunumu sırasında veya bu görevlerden dolayı personele karşı işlenen suçlar sebebiyle ceza hukuku kapsamında yürütülmekte olan işlemler ve davaların kayıt altına alındığı ve takibinin yapıldığı bir uygulamadır. Fiziksel veya Sözlü Şiddete uğrayan sağlık personeli beyaz kod uygulamasına başvurur. Malpraktis Avukatı olarak hekimin hasta ve yakınlarına yönelik şikayet ve tazminat taleplerinde müvekkillerimizin yanında olarak haklarını en kısa sürede almasını ve ilgililerin cezalandırılması için avukatlık hizmeti vermekteyiz. Sağlıkta şiddetin artması ile beyaz kod uygulamasının önemi de artmıştır. Kısaca Sağlıkta Şiddet Yasası’ kapsamında ifade edilen beyaz kod; ‘güvenliğimiz tehdit altında! ‘ demenin şifreli halidir.
Sağlıkta Şiddete karşı beyaz kod uygulaması nedir?
Sağlık personelinin beyaz kod uygulamasını kullanarak yaptığı şikayetin akabinde şahıs hakkında savcılık nezdinde soruşturma başlatılır. Sağlık çalışanın şikayetini yaparken tanık ifadelerine, kamera kayıtlarına ve sair delillere yer vermesi davanın seyrinin sağlıklı bir şekilde ilerlemesini ve şiddetin boyutlarının göz önüne serilerek şahsın delil yetersizliğinden beraat kararı almasını engelleyecektir. Aynı zamanda toplanan deliller neticesinde kuvvetli suç şüphesinin varlığının oluştuğu kanaati hasıl olduğunda 5271 Sayılı Kanun’un 100.Maddesi gereği şahıs soruşturma aşamasında tutuklanır. Sağlıkta şiddet yasasının Türk Ceza Kanunu’nda belirtilen ceza oranlarını mağdur sağlık personeli lehine artırdığını görmekteyiz. Bu da suç işleme potansiyeline sahip şahısları suçtan caydırma amacına yöneliktir.
Sağlıkta Şiddet Dava Süreci Nedir?
| Aşama | Açıklama |
|---|---|
| 1. Olay | Sağlık çalışanına yönelik sözlü ya da fiziksel saldırı gerçekleşir. |
| 2. Şikâyet | Mağdur sağlık çalışanı veya yakınları savcılığa veya kolluk kuvvetlerine başvurur. |
| 3. Soruşturma | Kolluk kuvvetleri ve savcılık tarafından olayla ilgili soruşturma yürütülür. |
| 4. Ceza Davası | Fail hakkında Türk Ceza Kanunu kapsamında ceza davası açılır. |
| 5. Tazminat Davası | Mağdur ayrıca maddi ve manevi tazminat için hukuk davası açabilir. |
Beyaz kod davalarında sağlık çalışanı bildiri yaparak sözlü veya fiziksel şiddete uğradığını belirtmektedir. Bu anlamda beyaz kod davalarını bir ceza davasıdır. Üstelik sağlık çalışanı görevi başındayken şiddete uğradığından suçun nitelikli hali de gerçeklemektedir. Ceza davalarına konu olan suç türlerinin bazıları sadece mağdur olan kişinin şikayetine tabidir. Bazı dava türlerinde ise savcılığa yapılan anonim bir ihbar soruşturmanın başlaması için yeterli olur. İşte ikinci durum varsa biz buna devletin re’sen (kendiliğinden) harekete geçtiği durum deriz. Beyaz kod davaları niteliği itibariyle devletin re’sen harekete geçeceği suç türlerindendir. Bu sebeple sağlık çalışanına şiddet uygulandığına tanık olan herkes bir vatandaşlık görevi olarak suçu bildirmekle yükümlüdür. Sağlık çalışanın şikayette bulunduktan sonra davayı takip etmeme hakkı vardır. Yargılama şikayetçinin yokluğunda devam eder. Mesleki deneyimimize dayanarak ifade ederiz ki dava aşamalarını takip etmek ve duruşmalarda bulunmak her zaman davacının lehine olan sonuç verir. Davaya katılım zorunluluğu yoktur. Ancak davanın seyri açısından davanızı bizzat veya Malpraktis Avukatı vasıtasıyla takip etmeniz oldukça önemlidir.
Sağlıkta Şiddet Tazminat Hakkı doğurur mu?
Beyaz kod davası mağduru olan sağlık çalışanı şikayetçi olduğu şahsın ceza mahkemesinde süren davasından ceza alması durumunda hukuk mahkemeleri nezdinde haksız fiil neticesinde uğradığı zararı , failden talep edebilecektir. Bu zarar;
- Tehdit ve hakaret ise sağlık çalışanının kişilik haklarına yapılan zararı Manevi Tazminat kapsamında talep edebilir.
- Fiziksel şiddeti içeren bir haksız fiil söz konusu ise sağlık çalışanı iş göremezlik raporu ile beraber uğramış olduğu sair maddi zararları için Maddi Tazminatla beraber Manevi Tazminat da talep edebilir.
Sağlık Çalışanlarına uygulanan şiddetin boyutunun artmasıyla beraber yapılan son düzenlemeler neticesinde; Kamu ve özel sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan personele karşı görevleri nedeniyle işlenen bazı suçlarda cezalar yarı oranda arttı.
Bu kapsamda Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu Mad 12 çerçevesinde ek yaptırımlarla Ceza Mahkemesi’nde yargılanmanız söz konusu olacaktır.
- kasten yaralama, (TCK Mad 86)
- tehdit, (TCK 106 )
- hakaret, (TCK 125)
- görevi yaptırmamak için direnme suçu (TCK 265/1)
! Ayrıca bu suçların işleyenler hakkında hapis cezasının ertelenmesi söz konusu olmayacaktır.
! Aynı zamanda “hükmün açıklanmasının geriye bırakılması” hükmü de uygulanmayacaktır.
Yapılan düzenlemenin bir nebze olsun sağlık çalışanlarını rahatlatabileceği kanaatindeyiz. Sağlıkta şiddetin son bulması için hukuk yollarının etkin kullanımının önemini belirtir, davanızın takipçisi olmanızı dileriz.
