Başarısız saç ekimi operasyonları sonucunda hasta kalıcı olarak saç kaybı yaşayabileceği gibi maddi ve manevi olarak zarara uğramaktadır. Hasta hakları kapsamında saç ekimi operasyonlarının değerlendirmesini malpraktis avukatı Av. Doğa Eser ESERÇELİK tarafından hazırlanan bu yazıyla değerlendireceğiz.
Başarısız saç ekimi operasyonlarını incelemeden önce saç ekimine neden gerek duyulduğu ve saç ekimi operasyonlarının nasıl gerçekleştiğini incelememiz doğru olacaktır. Saç ekimi; genetik veya çeşitli dış etkenler (hastalıklar, yaş artışı, vitamin eksikliği, ilaçların yan etkileri nedeniyle zamanla saçlarda eksilmeler meydana gelebilir. Saç dökülmesi normal şartlar içerisinde sağlıklı bir durumdur. Zayıflayan saçlar dökülür ve normal koşullarda beklenen bu saçların yerine yeni saçlar çıkmasıdır. Ancak bazı durumlarda bu şekilde gerçekleşmez. Dökülen saçlar yerine istenen oranda saç çıkmaz ise saçlarda hacim kaybı ve kalıcı sorunlar baş gösterir. Saçlardaki kalıcı kayıplar insanları fiziksel ve psikolojik olarak yoğun şekilde etkilemektedir. Kişide ilerlemiş saç dökülmesi varsa estetik operasyonlara başvurarak kalıcı çözümler aramayı tercih etmektedir. Bu amaca hizmet eden estetik operasyonların başında da saç ekimi gelmektedir.
Saç ekimi, donör bölgeden alınan güçlü kıl köküne sahip greftlerin, saçın hiç bulunmadığı veya seyrek bulunduğu alana transfer edilmesi işlemidir. 1930 yıllarda Japon doktor Sasagawa, saç köklerinin nakledilmesi işlemini ortaya attı. Ancak gerçekleştirmediği bu hayalini, Amerikalı bir doktorun saç ekim transferi incelemelerinin ardından, 1952 yılında gerçekleşti. 1980 yılına kadar doğal sonuçları olmayan ekim yöntemleri kullanıldı. Teknolojinin gelişmesi ve yeni ekim materyallerinin bulunmasıyla, 1990 yıllarının başında doğal sonuçlara ulaştıran yöntemler bulundu. Günümüz modern yöntemlerinin gelişmesi ve başarılı estetik ekim operasyonun gerçekleştirilmesinin temelleri böylelikle atıldı. Saç ekimi operasyonu çeşitli tekniklerle yapılmaktadır.
Saç ekimi operasyonlarını anlayabilmemiz için öncelikle operasyona ait temel kelimeleri bilmemiz gerekmektedir. Sıkça duyacağımız kelimelerden biri de Grefttir. Greft içeriğinde deri ve saç kökleri bulunduran bir yapıdır. Genelde greft denince saç kökü anlaşılır ancak ikisi aynı şey demek değildir. Bir adet greft bünyesinde 1 ila 4 adet saç kökü bulundurabilir. Greft içerisinde bulunan deri oranı saç kökü sayısını belirler. Tekli, çiftli, üçlü ve dörtlü olmak üzere 4 çeşit greft türü vardır. Saç ekiminde bahsettiğimiz saç kökü nakli aslında greft naklidir. Saç kökleri tek tek alınıp nakledilemez. Ancak greftler tek tek alınır ve köklerin canlılığı korunarak nakledilir. Bu durumda 1,2,3 ya da 4 saç kökü birlikte nakledilmiş olur.
DHI Yöntemi ile Saç Ekimi
Türkiye’nin sağlık alanındaki yükselişinin en önemli sebeplerinden biri teknolojik gelişmeleri birebir takip etmesidir. Son dönemde kullanımı yaygınlaşan bir diğer saç ekim tekniği ise DHI saç ekimi olarak tanımlanır. Tıraşsız saç ekimi olarak da adlandırılan DHI ile saç ekimi, adından da anlaşılacağı üzere saçların tıraş edilmesini gerektirmediğinden alır. DHI saç ekimi yönteminin amacı, var olan saçlara zarar vermeden saçların seyrek olduğu bölgelerdeki açılmalara odaklanılarak daha sık ve daha doğal bir saç ekimi işleminin yapılabilmesidir. DHI yönteminde saçların doğal bir görünüme kavuşturulmasının yanı sıra hastanın günlük yaşamına bir an önce dönmesi de amaçlanır. Ekim işlemine başlanmadan önce yüksek çözünürlüklü kamera ile saç ekimi yapılacak bölge ve donör bölge, bilgisayar ortamında analiz edilir. Analizin amacı saç tipi, dökülme yoğunluğu, ekim yapılacak alanın yoğunluğu ve alınabilecek kök miktarının tespit edilmesidir. Analiz sonucunda saçlar bir miktar kesilir ve ekim yapılacak bölgenin tasarımı yapılır. Daha sonra hastanın acı hissetmemesi açısından donör bölgeye lokal anestezi yapılır ve ense bölgesinin uyuşması sağlanır. Daha sonra mikro uçlar ile saç kökleri alınır ve saç köklerinin hem sağlığını artıracak hem de zarar görmesini engelleyecek bir solüsyon içerisinde bekletilir. Donör bölgeden kök alım işlemi bittikten sonra ekimin yapılacağı alana lokal anestezi uygulanır. Anestezi işleminin tamamlanmasının ardından mikro uçlara yerleştirilen greftler, saçın çıkış yönüne ve doğal yapısına uygun olarak tasarımı yapılan bölgenin en önünden seyrek bölgelere doğru ekilmeye başlanır. DHI yöntemindeki amaç, mevcut saçları koruyarak yeni saçlar ekmektir ve işlem süreci mevcut saçlara herhangi bir zarar verilmeden tamamlanır. Bu yöntemde herhangi bir kanal açma durumu söz konusu olmadığından kabuklanma süresi oldukça kısadır ve buna paralel olarak iyileşme de daha hızlı gerçekleşir olarak ifade edilmektedir. Burada belirtilen bilgiler size genel bir bilgi sağlarken en doğru bilgi için sağlık kuruluşunuza danışmanız gerekmektedir.
Saç Mezoterapisi
Bunların dışında yine estetik operasyonlar dahilinde saç mezoterapisi denilen yöntemlerde vardır. Saç mezoterapisi saç ekimi operasyonlarının bir türü değildir.
Cildin orta tabakası, mezoderm olarak adlandırılır. İsmini mezodermden alan mezoterapi, cildin orta katmanına sağlıklı saçlar için vücudun ihtiyaç duyduğu vitamin, mineral, protein, enzimler ve çeşitli ilaçlar gibi maddelerin enjekte edilmesi ile gerçekleştirilen bir uygulamadır. Besleyici özellik taşıyan enjeksiyon karışımı, saç derisinin istenen kısmına veya tümüne uygulanabilir. Genel olarak mezoterapi, cilt yenileme, gençleştirme, leke ve kırışıklık giderme, selülit giderme gibi amaçlara da hizmet eden yenileyici bir tedavidir. Saç derisine uygulanan mezoterapi ise saç dökümü ile mücadelede oldukça etkilidir. Yapılan enjeksiyon kıl köklerini besleyerek saçların güçlenmesini, daha canlı ve sağlıklı olmasını sağlar. Bu sayede dökülme azaltılırken yeni saçların oluşumu da desteklenir. Aynı zamanda incelip zayıflayan saçların ve saç derisinin de güçlendirilmesi için saç mezoterapisi uygulanabilmektedir.
Saç Ekimi Operasyonu Aşamaları:
1- Anestazi Uygulaması :Sağlık uzmanının hastanın rahat ve acısız bir operasyon geçirebilmesi adına anestezi işlemini gerçekleştirmesidir. Anestezi işlemi yalnızca tıp hukukunun izin ve yetki verdiği kişiler tarafından uygulanabilir. Bu sebeple tıbbi malpraktis olmaması adına hastanın kendisinden anestezi işlemi için onam alınması ve hastanın rızasını alan kişinin de yetkili olması gerekmektedir.
2- Greftlerin Toplanması :Döner bölgeye zarar verilmeden, ihtiyacı karşılayacak kadar mikro motorlar yardımıyla toplanmasıdır.
3-Greftlerin Uygun Şekilde yerleştirilmesi :Greft kökleri kanalların tek tek açılarak yerleştirilmesi ile oluşturulur.
4-Maske Uygulanması (Her sağlık kuruluşunda yapılmaz) :Ağrı, ödem, şişkinliği azaltmak için özel olarak sağlık kuruluşunun hazırladığı bir uygulamadır.
Saç Ekimi Operasyonu yukarıda anlatılan yöntemlere ek olarak başka yöntemlerde kullanılmaktadır. Burada bahsedilenler en yaygın kullanımda olanlardır.
ÖNEMLİ: Sağlık kuruluşunuzun size sunduğu tedavi hakkında ayrıntılı bilgi almanız ve bu ayrıntılı bilgilendirmeden sonra makul düşünme sürenizin olması gerekmektedir. Estetik operasyonların olumlu sonuçları kadar olumsuz sonuçları hakkında da size doğru bilgilendirme yapılması ve bu sayede özgürce karar vermeniz gerekmektedir.
Başarısız Saç Ekimi Operasyonlarında Dava Takibi
Sağlık hukuku kapsamında Tüketici Mahkemelerinin dava alanına giren bu konu hem cezai hem de tazminat taleplerini içeren bir dava konusu olarak öne çıkar. Sağlık bir kez elden gittikten sonra kuruma açılan maddi, manevi tazminat davaları hastanın acısını ancak bir nebze olsun hafifletebilmekte, bozulan sağlığı geri getirmek mümkün olmadığı gibi tedavi sebebiyle çektiği acıları unutmak da mümkün değildir. Üstelik olumsuz sonuçların etkisi kalıcı olabilmektedir. Bu da telafisi imkansız zararlar demektir. Bizler hukuki olarak yanınızda olsak da sizlerin sağlık kuruluşu seçerken dikkatli davranmanız gerekmektedir.
Saç ekimi operasyonu yaptırmadan önce aşağıdaki maddelerin her birine ayrı ayrı dikkat etmenizi tavsiye ediyoruz. Burada belirtilen maddeler en çok karşılaşılan durumlar üzerinden sıralanmıştır.
1- Seçtiğiniz sağlık kuruluşunun bu işlemi yapmaya yetkin olduğundan emin olun.
2- Doktorunuzla operasyon öncesi birkaç kez görüşün, özellikle operasyonun komplikasyonlarının neler olduğunu doktorunuzdan öğrenin.
3- Komplikasyon sonuçlarının değerlendirilmesi ile ilgili doktorunuzdan operasyon öncesi makul süre isteyin.
4-Makul süre sizin kendi kendinize düşünebileceğiniz ve yakınlarınıza danışabileceğiniz kadar uzun bir süre olmasına dikkat ediniz.
5- Tedavi süresince neler yapmanız ve yapmamanız gerektiğini yazılı olarak size iletmelerini isteyiniz.
6-Saç ekimi operasyonu için ödediğiniz ücrete dair FATURA TALEP EDİNİZ ! Faturanız olası olumsuz bir durumda dava açabilmeniz için elinizdeki kanıtınızdır.
7- Saç ekimi operasyon öncesinde size vaat edilen görüntüleri, mesaj kayıtlarınızı saklayınız.
8-İmzaladığınız evrakların birer nüshasını muhakkak kendinize alınız.
9-Operasyonu yaptıracağınız sağlık kuruluşunu seçerken fiyat öncelikli olmamalıdır. Fahiş düşük ücretli saç ekimi merkezlerine güvenirken birkaç kez düşününüz. Her hizmetin muhakkak bir bedeli vardır. Bedelin benzer kliniklerden düşük olması verilen hizmetin kalitesi açısından düşündürücü olmalıdır.
10- Dünyada ve Türkiye’de ‘saç ekimi uzmanı’ şeklinde bir tıbbi ünvan veya sertifika yoktur. Bu sebeple işleminiz muhakkak yetkili bir sağlık kuruluşunda bir doktor tarafından gerçekleştirilmelidir.
Başarısız Saç Ekimi Operasyonunun Sonuçları Nelerdir?
1- Donör Bölgede Saç Kaybı
Başarısız saç ekimi operasyonu; yetkisiz kişilerce yapılmış olabilir. Kendilerini saç ekimi uzmanı olarak tanıtan, reklam veren ve bu sayede güvenilir olduğunu düşündüğünüz kişiler tarafından gerçekleştiren işlemler çoğunlukla hastanın kalıcı saç kaybı ile sonuçlanmaktadır. Her birimizde sınırlı sayıda saç folikülü vardır ve bu foliküllerin eğer birçoğu hasar gördüyse, geri dönüşsüz zararlar meydana gelmektedir.
2- Doğal Görünmeyen Saç Ekimi
Saç ekimi operasyonu bir cerrah tarafından yapılmış olsa dahi vaat edilen sonuçlar gerçekleşmemiş olabilir. Doğal görünmeyen dümdüz saç çizgileri kabusunuz olabilir. Yapay bir şekil ve saç köklerinin dağınık olması görüntünüzü bozabilir. Böyle bir durumda da operasyonunuz başarısız geçmiş sayılır.
3- Kapanmayan Yara İzleri
Saç ekimi operasyonu da diğer tüm tıbbi müdahalelerde olduğu gibi makul sürede iyileşmelidir. Beklenen iyileşmenin makul sürede gerçekleşmemesi operasyonun başarısız olarak nitelendirilmesine sebep olur.
Bu ve benzer durumlarda operasyonunu gerçekleştiren sağlık kuruluşu ile birlikte işleminizi gerçekleştiren kişiden maddi ve manevi tazminat talebinde bulunabilirsiniz. İşleminiz tıbbi yeterlilik belgesi olmayan bir kişi tarafından gerçekleştirildiyse cezai olarak şikayetçi olma hakkınızda bulunmaktadır. Başarısız saç ekimi operasyonun sonucunda yapmış olduğunuz tedavi masrafları, ödemiş olduğunuz ücret, başarısız operasyondan sebeple gelecekte gerçekleştireceğiniz tedaviler ve ilaç masrafları da maddi tazminat kalemleri olarak talep edilebilecektir. Yaşadığınız başarısız saç ekimi operasyonu sebebiyle manevi olarak yıpranmanız, bedensel acılarınız da manevi tazminat olarak talep edilebilecektir.
Başarısız Saç Ekimi Operasyonları Yargıtay Kararı
2014 tarihli bir Yargıtay Kararına göre estetik operasyon mağdurlarının zararlarının giderilmesi bu sebeple davalı sağlık kuruluşunun maddi ve manevi tazminat ödenmesi gerektiğine karar vermiştir.”….Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü: Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin, saç ekimi için davalı tarafa müracaat ederek “FUE” yöntemiyle saç ektirmek istediğini, davalı hastane yetkilisinin ekimin “FUT” yöntemiyle yapılması gerektiğini ifade etmesi üzerine müvekkilinin önerilen yöntemle saç ekimini yaptırdığını, sonradan saç ekiminin uzman doktor tarafından yapılmadığını öğrendiğini, saç ekimi nedeniyle müvekkilinin 3 gün davalı hastanede yatmak zorunda kaldığını, bu süreçte müvekkiliyle ilgilenilmediğini, azami 15 günde tamamlanması gereken işlemin davalı tarafın kusuru nedeniyle 1,5 ay gibi uzun bir süreye yayıldığını, bu süreçte müvekkilinin maddi ve manevi zarara uğradığını belirterek; 2.540,00 TL maddi, 30,000,00 TL manevi olmak üzere toplam 32.540,00 TL tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacıya her hastaya uygulanan şekilde özenle yaklaşıldığını, uygun olan saç ekim tekniğinin önerildiğini, tekniğin davacının rızasıyla uygulandığını, davacının iddia ettiği gibi doktorsuz bir uygulamanın söz konusu olmadığını, davacının sabırsız olması ve iyileşmeyi bekleyememesi nedeniyle bu davanın açıldığını savunarak, davanın reddini dilemiştir. Mahkemece; ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili
tarafından temyiz edilmiştir. Dava; saç ekimi uygulamasından meydana geldiği iddia olunan zararın tazmini için açılan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir. Davanın seyri dikkate alındığında,…..sebepleri ile davacının temyiz isteminin kabulüne karar verilmesi gerekmektedir.
Başarısız saç ekimi operasyonları sebebiyle maddi ve manevi olarak zarara uğrayan taraflar işlem öncesi yeterli bilgi almadıkları, aydınlatılmış onam belgesi imzalamadıkları gerekçeleri ile de tıbbi malpraktis davası açabileceklerdir. Aynı zamanda saç ekimi işlemi sadece tıp hekimi tarafından tıbbi gereklilere uygun şekilde yapılabilir. Hastane, klinik, sağlık kuruşu saç ekimi operasyonunun yapılabileceği yerlerdir. Ortamın muhakkak steril olması ve hastanın bilgilendirilme hakkı kapsamında kendisiyle görüşen doktor tarafından tıbbi işlemin yapılması gerekmektedir.
Saç ekimi operasyonunun doktor tarafından yapılmadığı hallerde tazminat davası ile birlikte ceza davası açılması da gündeme gelebilecektir. Bu durumda hem tıbbi işlemi yetkisiz olarak yapan kişi hem de tıp standartlarına aykırı olarak işlem yapılmasına yani suç işlenmesine izin veren sağlık kuruluşunun ceza mahkemelerinde yargılanması gündeme gelecektir. Tüm bu süreçlerde sağlık hukuku alanında hem akademik hem de pratik olarak bilgi ve tecrübesi olan sağlık hukuku avukatı müvekkilinin haklarını savunacaktır.
