Evlilik dışı çocuğun nüfusa kaydı yapılırken annenin başvurusuyla annesinin soyadını alırken, babası tarafından tanındığında ise babasının soyadını kullanma hakkına sahip olur. Evlilik dışı doğan çocuğun soy bağı kurma işlemi, baba ile annenin evlenmesi, babanın çocuğu tanıması veya babalık davasıyla gerçekleşir. Türk Medeni Kanunu’nun 321. maddesi doğrultusunda, çocuğun soyadı belirlenirken, eğer anne ve baba evli ise çocuk, aile soyadını alır; evli değillerse, çocuk annesinin soyadını taşır. Evlilik dışı doğan çocuğun baba tarafından tanınmasına ilişkin davaları avukat desteği ile yürütmeniz hak kaybı yaşamanızı engelleyecektir.
Çocuğun anne ve babasının boşanması durumunda, çocuk babasının nüfusuna kaydedilebilir. Çocuğun doğumu, boşanmanın kesinleştiği tarihten itibaren üç yüz gün içinde gerçekleşmişse babanın nüfusuna kaydedilir. Boşanmadan sonraki 300 gün içerisinde hamilelik veya çocuğun doğumu hususu yoksa kadının bekleme (iddet) süresinin kaldırılması mahkemeden talep edilebilir. Evlilik dışı çocuğun nüfusa kaydı baba tarafından yapılırsa bu işlem tanıma olarak adlandırılır; eğer baba tarafından tanıma yapılmak istenmiyorsa soy bağının kurulması için dava açılarak evlilik dışı çocuğun nüfusa kaydı yapılır.
Evlilik dışı doğan çocuğun babası tarafından tanınması için noterde düzenlenen tanıma senedi kullanılabilir. Ancak evlilik dışı doğan çocuğun tanınması öncesinde çocuğun başka bir erkek tarafından tanınmış soy bağı ilişkisinin olmaması gerekmektedir. Evlilik dışı doğan çocuğu tanıma işlemi sonrasında baba, tanıma senedini alarak nüfus müdürlüğüne başvurabilir ve çocuğunun nüfus kaydını kendi soyadı ile düzenletebilir.
Evlilik Dışı Çocuğun Nüfusa Kaydı yapılırken, annenin nüfus cüzdanı ve hastane doğum belgesi başvuruda bulunan annenin yanında bulunmalıdır. Baba noter aracılığıyla çocuğu tanıdıysa, tanıma senedinin aslı da nüfus müdürlüğüne ibraz edilmelidir.
Evlilik Dışı Çocuğun Nüfus Kaydı İçin Gerekli Belgeler ve İşlemler
Evlilik Dışı Çocuğun Nüfusa Kaydı için gereken belgeler şu şekildedir:
- Annenin nüfus cüzdanı: Evlilik dışı doğan çocuğun annesine ait nüfus cüzdanı, nüfus kaydı işlemleri için temel belgelerden biridir.
- Hastane doğum belgesi: Evlilik dışı doğan çocuğun hastanede doğduğunu belgeleyen doğum belgesi, nüfus kaydı yapılırken sunulması gereken önemli belgelerden biridir.
- Noter senedi ile çocuğun tanınması durumunda noter senedinin aslı: Evlilik dışı doğan çocuk babası tarafından tanınmışsa, bu tanıma işlemi noter aracılığıyla yapılmışsa, noter senedinin aslı da nüfus kaydı için gerekli belgeler arasında yer alır.
- Çocuğun doğumundan itibaren 30 gün içinde, evlilik dışında doğduğu durumda kimin üzerine kayıtlı olursa olsun, nüfus kaydının yapılması gerekmektedir. Velayet evlilik dışında doğan çocuklarda genellikle annede kalır, ancak velayetin annede olması durumunda bile çocuğun babasından doğan hakları geçerli olacaktır.
Eğer evlilik dışında doğan çocuğun babası tarafından tanınmamışsa, bu durumda anne, babalık davası açarak hukuki süreci başlatıp, evlilik dışı çocuğun nüfusa kaydını yapabilir.
Evlilik Dışı Çocuğun Nüfusa Kaydı Nasıl Yapılır?
Evlilik dışı çocuğun nüfusa kaydı baba tarafından yapılırsa bu işlem tanıma olarak adlandırılır. Tanıma koşulları, belirli bir hukuki süreci takip etmeyi gerektirir ve bu şartların sağlanması zorunludur.
- Tanımayı yapan kişi çocuğun babası olmalıdır. Tanıma işlemi gerçekleştirecek olan kişi, çocuğun biyolojik babası olmalıdır.
- Tanımayı gerçekleştirecek kişinin engel durumu olmamalıdır: Tanıma işlemi gerçekleştirecek olan kişinin, başka bir soyağacına kayıtlı olmaması ve bu kaydın geçerli olmaması gerekir. Ayrıca, tanıma işlemi yapacak kişinin herhangi bir engelinin bulunmaması önemlidir.
- Tanıma iradesi hukuki olarak geçerli olmalıdır. Tanıma işlemi için ilgili kişinin 18 yaşını doldurmuş ve herhangi bir kısıtlamaya tabi olmamış olması gerekmektedir. Bu kişi, çocuğu tanıma hakkını kullanmak için herhangi bir izin almak zorunda değildir. Tanıma işlemi, ilgili kişinin çocuğun biyolojik babası olması şartıyla yeterli kabul edilir.
- Tanıma işlemi başvurularının hukuka uygun olmalıdır. Tanıma işlemi yapacak kişinin Nüfus Müdürlüğü’ne başvuru yapması gerekmektedir. Mahkemeye başvuru yapıldığında ise tanıma iradesini beyan eden kişinin bu iradeyi yazılı olarak sunması önemlidir. Tanımayı gerçekleştirecek kişi, vasiyetname veya resmi senetle de beyan açıklaması yapabilir. Tanıma sırasında şartlardan en az birinin varlığı yeterlidir.
Evlilik Dışı Çocuğun tanınması için süreç
Evlilik dışı doğan çocukların tanınması ve doğum bildirimi için belirli bir süreç izlenmelidir. İlgili süreç şu adımlardan oluşmaktadır.
Tanıma İşleminde Bildirim
- Başvuru Merci ve Tanıma Yöntemleri: Evlilik dışı doğan çocuğun tanınması için başvuru mercii olarak Nüfus Müdürlüğü, Noter, Konsolosluk ve Mahkemeler kullanılabilir. Nüfus Müdürlüğü ve Mahkeme başvuruları yazılı beyanla yapılırken, Noter veya konsolosluk üzerinden tanıma işlemi yapılacaksa babanın resmi bir senede sahip olması gerekmektedir.
- Resmi Senet Gerekliliği: Noter veya konsolosluk üzerinden evlilik dışı doğan çocuğun tanıma işlemi yapılacaksa, babanın resmi bir senede sahip olması gereklidir. Resmi senet devlet kurumu tarafından mevzuata uygun olarak hazırlanan bir belge olup, başvuru sırasında ibraz edilmesi gereken bir evraktır.
- Doğum Bildirimi ve Gerekli Belgeler: Evlilik dışı doğan çocuğun doğum bildirimi, doğduğu sağlık kuruluşu tarafından düzenlenir. Evlilik dışı doğan çocuğun doğum bildirimi resmi bir rapor ya da belge şeklinde hazırlanır. Eğer evlilik dışı doğan çocuk, sağlık personeli takibi dışında doğmuşsa, bildirim Nüfus Müdürlüğü’ne sözlü olarak yapılır. Sözlü olarak yapılan doğum bildiriminin ardından mülki idare amiri beyanın araştırılması için İl Sağlık Müdürlüğü’ne talimat verebilir.
- Süre İşlemleri: Evlilik dışı doğan çocuğun doğum bildirimi, doğum tarihinden itibaren 30 gün içinde yapılmalıdır. Yurt dışında doğan çocuklar için ise doğuma ilişkin resmi belgeyle birlikte en yakın dış temsilciliğe 60 gün içinde bildirimde bulunulmalıdır. Yurt dışında bildirim yapılmadığı durumda, yurt içindeki herhangi bir Nüfus Müdürlüğü’ne bildirim yapılmalıdır.
Yabancı Uyruklu Anneden Doğan Çocuğun Tanınması Süreci
Yabancı uyruklu bir anneden doğan evlilik dışı çocuğun tanınması için belirli bir süreç izlenmelidir. Bu süreç aşağıdaki adımları içermektedir
Evlilik dışı çocuk; tanındığında kütüğe baba kaydı evlilik birliği dışında doğmuş olması durumunda velayetin annede olduğu unutulmamalıdır.
Bu dava, çocuk ve anne tarafından birlikte ya da ayrı ayrı açılabilir. Dava, çocuğun doğmadan önce veya doğduktan sonra başlatılabilir. Ancak doğumdan itibaren geçen bir yılın ardından annenin dava hakkı düşer. Eğer çocuğa kayyım atanmışsa, kayyıma tebliğ tarihiyle bir yıllık süre başlar. Çocuğa kayyım atanmamışsa, çocuk ergin olduktan sonra bir yıl içinde dava hakkı düşer.
Ancak, annesi belirsiz olan bir çocuğa babalık davası açılamaz. Aynı zamanda çocukla başka bir erkeğin soy bağı ilişkisi varsa, babalık davası açılamaz. Bu hukuki süreç, genellikle Aile Mahkemesi’nde açılır. Ancak Aile Mahkemesi’nin bulunmadığı durumlarda, Asliye Hukuk Mahkemesi davaya bakmakla görevlidir.
Evlilik Dışı Doğan Çocuğun Anne ve Babasının Sonradan Evlenmesi Durumunda Velayet
Evlilik dışı doğan çocuğun anne ve babasının doğumdan sonra evlenmesi, evlilik dışında doğan çocuğun velayeti konusunda evlilik içinde doğan çocuklar için geçerli olan kanun hükümlerinin uygulanmasını sağlar. Evlilik dışı doğan çocuğun anne ve babasının doğumdan sonra evlenmesi, soy bağının resmi olarak kurulmasını beraberinde getirir.
Babalık Davası Yargıtay Kararları
Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin babalığın tespiti ile kişisel ilişki tesisine ilişkin vermiş olduğu 04.02.2019 tarihli kararı şu şekildedir:
Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın usulden reddine karar verilmiş olup hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü.
KARAR
Davacı … vekili dava dilekçesinde, müvekkili ile …’in evlilik dışı ilişkisinden …’nın (Sağlam) dünyaya geldiğini ileri sürerek, babalığın tespitine, nüfus kayıtları arasında bağ oluşturulmasına ve çocuğun soyadının “Bozan” olarak değiştirilmesine karar verilmesini istemiş; Mahkemece davanın reddine dair verilen karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
TMK’nin 301. maddesine göre, evlilik haricinde doğan çocukla baba arasındaki soy bağı hakim hükmüyle kurulabilir. Bunu sağlayan dava ise babalık davasıdır. Babalık davası ana veya çocuk tarafından açılabilir. TMK’nin 295. maddesinde ise tanıma düzenlenmiştir. Buna göre, tanıma, babanın nüfus memuruna veya mahkemeye yazılı başvurusu ya da resmî senette veya vasiyetnamesinde yapacağı beyanla olur.
Somut olayda dava, baba olduğunu iddia eden kişi tarafından açılan babalığın tespiti davasıdır. TMK’nin 301. maddesi uyarınca babalığın tespiti davası ancak anne veya çocuk tarafından açılabileceğinden, davacı babalık davası açamayacaksa da; babalığın tespiti talebi tanımanın tespiti istemini de içerdiğinden, davacı, çocuğun babası olduğunu ileri sürerek mahkemeye yazılı olarak başvurduğuna göre, bu başvurunun mahkemeye yapılmış “tanıma” başvurusu olarak değerlendirilip bu çerçevede hüküm kurulması gerekirken, bu yön nazara alınmadan hatalı nitelendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.
SONUÇ: Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün 6100 sayılı HMK’nin Geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HMK’un 428. maddesi uyarınca
BOZULMASINA, taraflarca HMK’un 440/I maddesi gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine, peşin harcın istek halinde temyiz eden davacıya iadesine, 04.02.2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Sıkça Sorulan Sorular
Evlilik Dışı Çocuk Nüfusa Kaydedilirken Hangi Belgeler İstenir?
Evlilik dışı çocuğun nüfusa kaydı sırasında istenecek belgeler anneye ait nüfus cüzdanı, çocuğun hastane doğum belgesi, noter senedi ile tanına çocuk için senedin aslıdır.
Evlilik Dışı Çocuğun Tanınma Şartları Nelerdir?
Evlilik dışı çocuk tanınacağı zaman şu şartlar aranır; tanımayı yapanın bebeğin babası olması, tanımayı yapacak olanın tanımaya engel durumunun olmaması zorunludur. Bebeğin tanınması için iradenin hukuka uygun olarak gerçekleşmesi gerekir.
Evlilik Dışı Doğan Çocuğun Soy Bağı Nasıl Belirlenir?
Baba ile anne evli olduğunda çocuğun soy bağı babaya kayıtlı olur. Evlilik birliği dışında ise soy bağı; baba tarafından çocuğun tanınması ile ya da babalık davası açılarak kurulur. Baba çocuğu tanıyacağı zaman Nüfus Müdürlüğü’ne anne ile gidilir. Doğum belgesi, anne-baba nüfus cüzdanı ile bu işlemler yapılabilir. Bebek doğduktan sonra 30 gün içinde bu işlemlerin yapılması gerekir.
