Hakaret Suçu ;TCK 125-131 maddelerinde ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Alenen hakaret suçunun cezası nedir? Mağdurun yokluğunda (gıyabında) mesaj yoluyla hakaret ile karşılıklı hakaret suçunun cezası aynı mıdır? Hakaret suçunun şikayet süresi ve zamanaşımı nedir? Haksız tahrik ve ağır eleştiri ceza indirimi nedeni midir? Güncel düzenleme ön ödeme usulü nedir, hakaret suçlarına nasıl etki eder?
Şerefe karşı işlenen suçlardan olup iki farklı fiille işlenebilir.
- Somut bir fiille kişinin şeref ve haysiyetine zarara verilmesidir. Örneğin; Ahmet eşini aldatan kumarbaz biridir, demek şeref ve saygınlığı zedelediğinden hakaret suçu oluşur.
- Soyut nitelikteki söz ve davranışlarla yani bir kişiye söverek şeref ve haysiyetine zarar vermektedir. Örneğin; aptal adam bana ne yaptı, şeklindeki ifadelerde kişiye hakaret sayılmaktadır.
Bu suç doğrudan kişinin bireyselliğine zarar veren kişilik haklarına saldırıdır. Hakaret sosyal yaşamda kişinin psikolojisine zarar verecek bir sözün, eylemin yapılmasıdır. Burada kişiliğe karşı işlenen suçlardan olduğundan bir tüzel varlığa karşı hakaret suçu işlenemez. Örneğin A şirketinin mallarına koyayım, şeklindeki ifade tüzel kişilik olduğundan hakaret suçu sayılmaz ancak A şirketinin gavat yöneticisi denilirse bu tüzel kişiliğe değil kişiye karşı hakarettir. Bu suçun basit hali ile nitelikli hakaret suçu olarak 2’ye ayrılır. Tahmin edileceği üzere nitelikli halin cezası daha fazla olacaktır. Aşağıdaki tabloda basit hakaret suçu ile nitelikli hakaret suçunun karşılaştırması yapılmıştır.
| Kriter | Basit Hal (TCK m.125/1) | Nitelikli Hal (TCK m.125/2–3) |
|---|---|---|
| Suçun Tanımı | Bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek somut fiil veya olgu isnadı ya da sövmek | Hakaretin belirli kişi, makam veya araçlar üzerinden işlenmesi |
| Mağdur | Herkes | Kamu görevlisi, dinî değerler, Cumhurbaşkanı hariç özel kişiler |
| İşleniş Şekli | Yüz yüze, doğrudan | Gıyapta (en az 3 kişiyle ihtilat), alenen, kamu görevlisine görevinden dolayı |
| Ceza | 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası | Temel ceza artırılır (alt sınır 1 yıldan az olamaz – kamu görevlisine karşı görevinden dolayı) |
| Aleniyet | Aleniyet yoksa basit hal | Alenen işlenmesi hâlinde ceza 1/6 oranında artırılır |
Hakaret suçunda nitelikli hal suçun işleniş şekli ile ilgilidir. Bu suçun işlenmesi için kişinin toplum önündeki saygınlığının suça tanık olacak kişilerin önünde işlenmesi gerekir. Aynı zamanda bu suç şikayete tabi suçtur. Şikayetçi olmadığınız taktirde hakaret eden kişi ceza almayacaktır. Hakaret suçu için ön görülen süre 2 yıldır. Şikayet süresi 2 yılı ; sonradan öğrenilmesinden itibaren de 8 yılı geçmeyecektir.
Makalemizde; hakaret suçunun tanım ve unsurlarına hakaret suçu TCK’daki yeri ve cezası hakaret suçunun nitelikleri şikayete bağlı ve re’sen soruşturulması hakaret suçu işleyen kişinin kastı ve unsuru sözlü ve yazılı ifadelerin değerlendirilmesi yapılacaktır.
Hakaret Suçunda Ön Ödeme 2026 Güncel
Ön ödeme failin işlediği suçtan ötürü mağdura değil devlet hazinesine ödeme yapmasıyla dosyasının kapatılması anlamına gelir. Ön ödeme miktarı savcılık tarafından hesaplanır. Soruşturma başlatıldığında failin kimliği belirlenir. Suça karşılık gelen miktar hesaplanır. Fail belirtilen suça karşılık hesaplanan tutarı kendisine verilen sürede devlet hazinesine yatırmalıdır. Fail belirtilen miktarı bu süre içerisinde öderse soruşturma sona erer hüküm kurulmaz. Ödeme yapılmazsa mahkeme artık basit yargılama veya duruşmalı yargılama usulüne geçer.
Ancak bu sistem ceza hukuku açısından onur ve saygınlık gibi değerlerin parayla telafi edilmesini ancak suçtan zarar gören mağdura yapılması halinde kabul edilebileceğini savunmaktadır.
Anayasa Mahkemesi 27 Şubat 2025 tarihli 2024/197E. 2025/86 K. kararında ön ödeme kapsamını yalnızca bazı hakaret türlerine sınırlayan düzenlemenin eşitlik ve ölçülülüğe aykırılık olduğuna karar vermiştir. Mahkeme haklı bir gerekçe ile aynı menfaati koruyan aynı eylemin işleniş usulünün farklı yargılamaya tabi olmasının hukukla bağdaşmayacağını belirtmiştir. Bu sebeple 28 Şubat 2026 tarihine kadar iptal hükmünün uygulanmamasına karar vermiştir. Bu tarihten sonra ise hakaret suçunun tüm unsurları için ön ödeme ihtaratı düzenlenecektir.
Kamu görevlisine görevi sebebiyle hakaret eden kişi ön ödemeden faydalanamaz ancak diğer şikayetlerde taraflar ön ödeme ile anlaşabilir. mağdurun sesli, görüntülü veya yazılı iletiyle hakarete uğraması halinde de ön ödeme uygulanır. Bu suçta fail hakkında ön ödeme yöntemlerinin uygulanabilmesi için fiilin kamu görevlisine karşı işlenmemiş olması gerekir. Hakaret suçunda ön ödeme uygulanması halinde fail ödemeyi mağdura değil devlet hazinesine yapar. Bu sebeple ön ödeme usulü hukuki tartışmalara da konu olmuştur.
Ön ödeme fail hakkında ön ödeme hükümlerinin uygulanması için TCK 125/1, TCK 125/2 TCK 125/3-b VE TCK125/4 ön ödeme kapsamına alınan suçlardır. Kamu görevlisine bu suçun işlenmesi halinde ön ödeme kapsamında değerlendirilecektir. 28 Şubat 2026 tarihinden sonra bütün hakaret fiilleri için uygulanacaktır.
Hakaret Suçunda Ön Ödeme Nasıl Hesaplanır?
Bu suçta ön ödeme hesaplaması savcılık tarafından yapılır. Burada failden alınan ön ödeme devlet hazinesine yüklenir. Hakaret suçunun kamu görevlisine karşı uygulanması halinde ise ön ödeme değil doğrudan kamu davası açılır.
Bu haliyle TCK125/1,2,3a,b,c ve TCK 125/4 fıkraları ön ödeme kapsamındadır. TCK 125/3-a ve TCK 135/6 ön ödeme kapsamı dışındadır.
Bu suçta ön ödeme TCK /125 1-2 gereği kanunda ceza alt sınır 3 ay =90 gün olması halinde 90x 100 TL= 9000TL halinde yapılabilir. Bu suçun faili soruşturma gelirleri ile birlikte Cumhuriyet Savcılığına yapılacak tebliğden 10 gün içerisinde ödemeyi yapması gerekir. Aksi takdirde hakkında kamu davası açılacaktır. Ödeme yaptığı taktirde kamu davası dosyası açılmadan düşer. Dosyanız düşeceği için sicile işlemez. Dikkat edilmesi gereken diğer şartta ön ödeme usulü aynı suç için ancak 5 yılda bir kez yapılabilir.
Hakaret Suçunda Şikayet ve Zamanaşımı
Bu suç; şikayete bağlı suçlar kategorisinde yer alır. Suçun mağduru, hakaret edeni ve hakareti öğrendiği tarihten başlamak üzere 6 ay içerisinde şikayetçi olmalıdır. Bu süre kaçarsa mağdur şikayet hakkını kaybeder. Hakaret suçu öğrenilmesinden itibaren 6 ay her halde ise 2 yıllık zamanaşımı süresine bağlıdır. Yani hakaret eylemi yaşandıktan sonra 2 yıl geçtiği taktirde başvuruda bulunmak mümkün değildir. Mağdurun mirasçıları devam eden davayı takip edebilir, Mağdur öldükten sonra öğrenilirse süresi içerisinde mağdurun şeref ve haysiyetini korumak adına şikayetçi olabilir.
Kamu görevlisine görevinden dolayı (TCK m.125/3-a), TCK 125/3-b,c, TCK m.125/5’te yer alan suçlarda savcılık doğrudan harekete geçebilir. Soruşturmanın 8 yıl içinde açılmaması halinde zamanaşımı işleyerek geriye dönük telafi mümkün olmaz. Hakaret suçları nedeniyle yapılan yargılamalar Asliye Ceza Mahkemesi tarafından yerine getirilir.
Hakaret Suçunda Uzlaşma
Hakaret suçunda TCK Madde 125 kapsamında uzlaştırma uygulanabilecek bir suçun yanında uzlaşma uygulanamayacak bir suç da işlenmişse artık uzlaşma hükümleri uygulanamaz. Ancak ön ödeme kapsamına giren bir suç ile uzlaştırma kapsamına giren bir suçun birlikte aynı mağdura karşı işlenmiş olması halinde uzlaştırma kapsamındaki suç bakımından uzlaşma hükümleri uygulanır. (CMK Mad 252/3). Çünkü ön ödeme usulü uzlaşmaya göre daha hafif bir cezadır. Bunun bir diğer sebebi de uzlaşma suçları mağdurun şikayetine bağlı suçlardır. Ancak kamu davası açılacak ve mağdurun şikayetine bağlı olmadan da devam edecek daha ağır bir suç işlenmişse hafifletici ceza yetersiz kalacağından uzlaşma uygulanmaz. Bir örnekle açıklamak gerekirse hakaret suçları hakkında ön ödeme hükümleri uygulanmışsa hakaret suçuyla birlikte işlenen tehdit suçu bakımından da uzlaştırma hükümleri uygulanabilir. Böylece tarafların mahkeme yoğunluğunu artırmamaları ve aralarındaki husumeti bitirmelerini ister. Bu yargı yükünün hafifletilmesi alternatif çözüm yolları sunulması amacıyla da önemli bir adımdır.
Hakaret suçunda ön ödeme mi ve uzlaşma usulü mü uygulanır?
Bu suçun bazı durumları ön ödeme usulüne tabi iken bazı durumlarda uzlaşma usulüne tabidir. Hakaret; ön ödeme kapsamında ise fail devlet hazinesine ödeme yapar. Yani failin yaptığı ödeme mağdurun cebine girmez. Hakaret fiili bazı durumlarda ise uzlaşma kapsamında değerlendirilir. Aynı hakaretin yüz yüze olması ile ileti üzerinden olması bu farklılığın doğmasına sebep olmuştur. Bu durum karışıklık doğmasına da sebep olmuştur. Uygulamada savcılık makamı ile uzlaştırma büroları arasında uygulama birliği sorunu oluşmuştur.
Örneğin; failin mağdura hem yüz yüze hem de Whatsapp üzerinden mesajla hakaret ettiği bir durumda yüz yüze kısmı uzlaşmaya tabi iken mesaj kısmı ön ödemeye tabi olacaktır. Her türlü iletişim aracı kullanılarak mesaj üzerinden yapılan hakaretler ön ödeme kapsamındadır. Bilindiği üzere ön ödemede mahkeme veya savcılık Mal Müdürlüğü’ne yapılan bir ödeme ile devletin kasasına girecek para cezasına hükmeder. Ön ödeme usulünde hakaret eden kişinin ödediği ücret mağdura değil devlete ödenir.
Hakaret Suçu Nasıl İşlenir? Hangi Sözler Hakaret Suçunu Oluşturur?
Türk Ceza Kanunu kapsamında bu suçun işlendiği kesin sınırlar bulunmamakla birlikte hakim olayın yaşanış biçimi, mağdurun duyguları ve itibarı ile failin kastına bakarak takdir yetkisini kullanacaktır. Bazı kelimeler küfürlü ifade olarak hakaret suçunu oluştururken bazı kelimeler ise ağır eleştiri kapsamında yer almaktadır. Siyasetçi, sosyal medya figürü veya TV kişiliği bulunduğu konum ve meslek itibariyle kamuya mal olmuş kişilere yapılan eleştirilerin hakaret suçunu oluşturmadığı da görülmektedir.
- Beddua niteliğindeki kelimeler ve sözler hakaret suçunu oluşturmaz. Allah belanı versin, Allah’ından bul, Allah’ın yok.. gibi sözler beddua niteliği taşır. Hakaret suçu oluşturmaz.
- Eleştiri ve Ağır Eleştiri; bu şekildeki sözlerde hakaret niteliği taşımaz. Bir mahkeme hakime yönelik ”dosyaları okumuyorsunuz, rezalet bu” dediği sözler mesleğini ifaya yönelik eleştiridir.
- Siyasi figürlere yapılan eleştiriler ağır eleştiri olarak kural olarak daha esnek kapsamlı değerlendirilir.
- Kaba hitaplar ve nezaket dışı kelimeler. Örneğin terbiyesiz, ahlaksız, siz kimsiniz lan, ne olduğunuzu kimin malı olduğunuzu biliyorum” ifadeleri kaba söz olup hakaret suçu içermez.
- Sadece rahatsız edici kelime ve sözler. Örneğin ”cehalet desen sen de var” şeklindeki ifade hakaret niteliği taşımayıp rahatsız edici sözdür.
Mağdurun Yokluğunda (Gıyabında) İşlenen Hakaret Suçu
Mağdurun gıyabında işlenen bir suçtan kişinin yargılanması için en az 3 kişinin bu eyleme şahit olması gerekir. Söz konusu 3 kişi hakaret eden kişi ile aynı ortamda bulunan ancak kendilerine hakaret edilmeyen kişilerdir. Fiziki olarak orada olmayıp bu hakaret eylemine şahit olan 3 kişide bu suçun işlendiğine şahitlik ettiğinde fail yine cezalandırılır. Örneğin birinin arkasından dedikodu amacıyla hakaret edilmesi halinde bu hakaret etme fiili 3 kişi tarafından doğrulanıyorsa suç gerçekleşmiş olur. TCK Mad 125/4 maddesinde açıklanmıştır.
Whatsapp, İleti, Mesaj E-mail, SMS, Telefon Konuşmasında Hakaret
Türk Ceza Kanunu Mad 125/2 kapsamında ileti olarak kabul edilen araçlar başlıktaki gibidir. Failin ileti yoluyla hakaret etmesi halinde ön ödeme kapsamından yararlanarak 5 yıl içerisinde 1 defa dosyanın düşürülmesi hakkından faydalanabilir. Hakaret fiili internet üzerinden gerçekleşmişse ekran görüntüsü, ses kaydı vb araçlar kullanılarak ispat edilmesi çok daha kolay olacaktır. Hakaret fiili ön ödeme usulü ile cezalandırıldığında kişinin şeref ve haysiyetine yapılan saldırının bedeli mağdurun değil Devletin hazinesine ulaşacaktır.
Hakaret Sayılmayan Kelimeler
- Ulan
- Ahlaksız
- Lan
- Utanmazsın
- Sen nasıl hakimsin, savcısın vb..
- Şizofren
- Hastasın
- Yeteneksiz
- Karaktersiz
- Çingene
- Allah belanızı versin
- Allahsız
- Gözün kör olsun
- Şerefsiz
- Rüşvet yiyorsun
- Çirkef
- Lanet
- Hakarete karşı söylenen ‘sensin, sizsiniz’
- Adam mısın
- Kaç kuruşluksun
- ‘Deli midir?’
- Yalaka
- Münafık
- İmansız
- İnsan değilsin
- İnsan mısın?
- Eşkiya
- Bacaksız
- Pis
- Ahlaksız kadın
- Mal
- Cahil
- Gavur
- Dinsiz
Hakaret Suçunda Verilebilecek Kararlar Nelerdir?
Bu suça temelde birkaç farklı karar verilebilir. Kovuşturmaya yer olmadığı kararı, soruşturmaya yer olmadığı kararı, Uzlaştırma bürosuna yönlendirme, İddianame, Yetkisizlik bu kararlardan bazılarıdır. Bunun dışında bu suçun cezasında adli kontrol şartıyla serbest bırakma, tutuklama gibi yaptırımlarda yer alabilir. Kovuşturmaya yer olmadığı kararı, soruşturmaya yer olmadığı kararı, cezalandırma bunlardan bazılarıdır. Ayrıntılı olarak bunları inceleyelim.
Hakaret Suçunda Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı
Kovuşturma mahkeme aşamasıdır. Soruşturma savcılık aşamasıdır. Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiğinde Savcı, iddianame düzenlemeyerek bu suç isnadının mahkemeye taşınmasına gerek olmadığına karar vermiş demektir. Kovuşturmaya yer olmadığı kararı 2 durumda verilebilir
- Savcı hakaret suçunun oluştuğuna dair yeterli şüpheye varamamıştır,
- Hakaret suçunun kamu davasına dönüşmesine gerek olmamıştır. (Uzlaşma aşamasında veya ön ödeme usulu ile yaptırım uygulanmış olması hali)
Hakaret Suçunda Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar Hangi Durumlarda Verilir?
- Delil yetersizliği : Suç işlendiğine dair makul, dava açmaya yeter şüphe oluşmamıştır.
- Fiil suç değildir : Hakaret yerine ağır eleştiri denilebilecek bir ifade kullanılmıştır.
- Zamanaşımına uğramıştır: Hakaret suçunda şikayet süresi eski düzenleme ile 6 aydır yeni yargı paketiyle düzenlemede 8 yıldır. Eğer suçta zamanaşımı aşıldıysa kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilecektir.
- Şikayetten Vazgeçme : Hakaret suçu şikayete tabi bir suçtur. Şikayetçi şikayetinden vazgeçerse suç düşecektir.
Hakaret suçunda KYOK verildiği taktirde dosya kapanacaktır. Şüpheli hakkında kamu davası açılmayacaktır. Adli sicile yargılama yapılmadığı dolayısıyla şüpheli ceza almadığı için işlemeyecektir. Hakaret suçunda KYOK kararına karşı itiraz edilmesi mümkündür. Şikayetçi savcılığın kararına kendisine tebliğden itibaren 15 gün süre içerisinde itiraz edebilir.
SIK SORULAN SORULAR
Hakaret suçunun cezası nedir?
Hakaret suçunun temel cezası 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya Adli para cezasıdır. Hakim olayın ağırlığına göre değerlendirme yaparak cezaya hükmeder. Ancak yeni düzenleme ile ön ödeme usulü hakaret suçlarında uygulanmakta olup hakaret suçunu ileti yoluyla işleyenler için savcılık makamı hesaplama yaparak Mal Müdürlüğü’ne yapılacak ödeme ile dosyanın düşürülme kararını verebilir. Bu aşamada dosya sicile işlenmez, yargılama yapılmadan dosya kapanmış olur.
Her ağır söz hakaret sayılır mı?
Hayır. Bu sınır net olarak belirlenmemiş olup hakimin takdir yetkisine bırakılmıştır. Bu doğrultuda 12. Yargı paketinde eleştiri, ağır eleştiri ve hakaret ayrımına ilişkin daha somut veriler üzerinde çalışılmaktadır. Eleştiri, sert ifade, kaba söz veya nezaket dışı hitaplar kişinin toplum içindeki saygınlığını zedeleyici nitelikte olmakla birlikte kişinin kamuya mal olmuş kişi statüsünde olup olmadığına göre değerlendirilir.
Küfür etmek hakaret midir?
Evet. Küfür ve sövme ifadeleri, doğrudan hakaret suçu kapsamında değerlendirilir. Kişi böyle bir durumla karşılaştığında sesli veya yazılı kayıt alarak delil gösterebilir. Eğer kayıt almak mümkün değilse toplum içindeki hakaretler için 3 tanık gerekmektedir.
Mesajlaşma yoluyla hakaret suç olur mu?
Evet. WhatsApp, SMS veya özel mesaj yoluyla yapılan hakaretler de suçtur. Aleni olmasa bile mağdura yönelmiş olması yeterlidir. Ancak kimlik tespitinde sorun yaşamamak adına hakaret edenin telefon numarası, adresi gibi tespit edilebilir bir kaydı olması gerekir.
Hakaret suçu şikâyete tabi mi?
Hakaret suçu şikayete tabi bir suç olup; mağdur, hakareti ve failini öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikâyetçi olmalıdır. Bu suç yeni düzenleme ile savcılığın tespiti üzerine de harekete geçilebilecek suçlardan biri sayılacaktır. Buna göre kamu kişisi özel kişi ayrımı kaldırılacaktır.
Cumhurbaşkanına hakaret suçunun cezası nedir?
Cumhurbaşkanına hakaret suçu TCK Mad 288 kapsamında düzenlenmiş olup basın yayın organları tarafından işlendiğinde daha ağır yaptırıma tabidir. Bu suç yalnızca görevdeki cumhurbaşkanına yönelik olabilir. Burada basit hakaret suçundan farklı olarak 8 yıl boyunca zamanaşımı hükümleri işlemez. Cezası 1 yıldan 4 yıla kadar hapistir. 2 yılın altında kalan ceza kısmı için para cezasına da hükmedilebilir.
