HAGB Nedir? Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Güncel 2026

(HAGB) Nedir? Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231. maddesinde düzenlenen, sanığın mahkûmiyetine karar verilmesine rağmen bu hükmün belirli bir denetim süresi boyunca açıklanmasının ertelenmesi anlamına gelen özel bir ceza hukuku kurumudur. Hukuki konularda danışmanlık almak veya mevcut davanızın takibi için Ceza Avukatı Doğa Eser ESERÇELİK ile görüşebilirsiniz.

HAGB kararı verildiğinde, mahkeme tarafından sanık hakkında ceza verilmesine hükmedilmiş olsa da, bu hüküm açıklanmaz; yani kesinleşmez. Bunun yerine sanığın beş yıl boyunca denetim süresine tabi tutulmasına karar verilir.

Bu süre zarfında sanık kasten yeni bir suç işlemez ve mahkemenin belirlediği yükümlülüklere uygun hareket ederse, daha önce açıklanmayan mahkûmiyet kararı ortadan kaldırılır ve dava düşer. Bu yönüyle HAGB, ceza adalet sistemi içerisinde sanığın sosyal yaşama yeniden kazandırılması, sabıkalı hale gelmemesi ve ceza infaz kurumlarından uzak kalması amacıyla kullanılan önemli bir araçtır.

İçerik Haritası

HAGB Şartları Nelerdir?

Başlık	Açıklama	Hukuki Dayanak	Uygulama / Şartlar	Sonuç / Etki
Tanım	Sanık hakkında verilen mahkûmiyet hükmünün 5 yıl süreyle açıklanmasının ertelenmesi kurumudur. Bu süre içinde sanık suç işlemezse hüküm ortadan kalkar.	CMK m.231	Mahkemece hüküm verilmiş ama açıklanmamış olur.	Hüküm kesinleşmez, sabıka kaydına işlemez.
Amaç	Sanığın topluma yeniden kazandırılması, tek seferlik hata yapan kişiye ikinci bir şans verilmesi.	CMK m.231/5	İyi hal ve pişmanlık esas alınır.	Ceza infaz edilmeden “denetim” süreci başlar.
Uygulanma koşulları	1️⃣ Sanığa verilen ceza 2 yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olmalı. 2️⃣ Daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûmiyet bulunmamalı. 3️⃣ Sanık, zararı gidermiş olmalı. 4️⃣ Sanığın tekrar suç işlemeyeceği kanaati oluşmalı. 5️⃣ Sanığın kabulü şarttır (rızası olmadan uygulanmaz).	CMK m.231/6	Hakim şartların varlığını değerlendirir.	Şartlardan biri eksikse HAGB kararı verilemez.
Denetim süresi	5 yıl olarak uygulanır (çocuklar için 3 yıldır).	CMK m.231/8	Süre içinde kasten suç işlenmemelidir.	Suç işlenmezse hüküm düşer ve dava ortadan kalkar.
Denetim süresi içinde yükümlülükler	Sanığa bazı yükümlülükler getirilebilir: örn. kamuya yararlı bir işte çalışmak, tazminat ödemek, eğitim programına katılmak.	CMK m.231/9	Uygulamada çoğunlukla genel denetim uygulanır.	Yükümlülük ihlali halinde hüküm açıklanabilir.
Tekrar suç işlenirse	Sanık denetim süresinde yeni bir kasıtlı suç işlerse, mahkeme önceden açıklanmayan hükmü açıklar.	CMK m.231/11	Yeni suçun kesinleşmesi beklenir.	Önceki ceza kesinleşir, infaz başlar.
HAGB kararına itiraz	HAGB kararı temyiz edilemez, sadece itiraz edilebilir.	CMK m.231/12	7 gün içinde itiraz hakkı vardır.	İtiraz mercii ağır ceza mahkemesidir.
Adli sicil kaydı durumu	HAGB kararı adli sicil kaydına işlemez, ancak arşiv kaydında görünür.	Adli Sicil Kanunu m.9	Kamu kurumları tarafından görülebilir.	Vatandaş e-Devlet üzerinden görmez.
Sonuç (süre sonunda)	5 yıl içinde suç işlenmezse dava düşer ve sanık beraat etmiş gibi sayılır.	CMK m.231/10	Sabıka temizlenir.	Karar hiçbir şekilde yeniden canlandırılamaz.
Kapsam dışı suçlar	Terör, cinsel saldırı, kadına karşı şiddet, çocuk istismarı gibi suçlarda uygulanmaz.	CMK m.231 + özel kanunlar	Hakim bu suçlarda HAGB kararı veremez.	Toplumsal nitelikli suçlar hariç tutulur.

HAGB kararı verilebilmesi için Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231. maddesinde belirtilen hem suça hem de sanığa ilişkin birtakım şartların sağlanması gerekmektedir. Mahkeme, bu kararın verilmesinde geniş bir takdir yetkisine sahip olsa da, şartların gerçekleşip gerçekleşmediği titizlikle incelenmelidir.

Sanığın lehine bir karar olan HAGB, hukuki sonuçları bakımından ciddi önem taşıdığı için mahkeme tarafından gerekçeli ve açık biçimde değerlendirilmelidir. Sanık açık şekilde HAGB kararını kabul etmeden hakkında HAGB verilemez. Bu kesin bir kuraldır.

HAGB Hangi Suçları Kapsar?

HAGB kararı ancak belirli suçlar ve cezalar için mümkündür. İlk olarak sanık hakkında verilen cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis cezası ya da adli para cezası olması gerekir. Suçun türü itibarıyla kamu düzenine, kişilere veya devlete yönelik bazı ağır suçlar bu kapsamın dışında bırakılmıştır.

Ayrıca suçun mahiyeti gereği kamu vicdanında onarılamaz bir yara açarsa veya sanığın pişmanlık göstermezse HAGB uygulanmayabilir. Örneğin, terör suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar veya anayasal düzene karşı işlenen suçlar HAGB kapsamına girmez.

Sanık hakkında verilen cezanın:

2 yıl veya daha az süreli hapis cezası olması,
Veya adli para cezası olması gerekmektedir.
İşlenen suçun HAGB kapsamında olması gerekir. Bazı suçlar HAGB kararına izin vermez.
Suçun ağırlığı, kamu vicdanındaki etkisi, zarar doğurup doğurmadığı gibi faktörler de dikkate alınır.

Sanığa İlişkin Koşullar

Sanığın daha önce kasten işlenmiş bir suçtan dolayı mahkûmiyetinin bulunmaması, yani adli sicil kaydının temiz olması gerekmektedir. Bununla birlikte, sanığın duruşmadaki tutum ve davranışlarının, ileride tekrar suç işlemeyeceğine dair olumlu izlenim uyandırması da şarttır.

Mahkeme, sanığın kişisel ve sosyal geçmişini, olay sonrası pişmanlık duyup duymadığını, mağdura karşı bir telafide bulunup bulunmadığını göz önünde bulundurarak bir değerlendirme yapar. Sanığın yargılamaya olan katkısı da kararın verilmesinde etkili olabilir. Ayrıca HAGB kararı, sanığın rızasına bağlıdır. Sanık istemediği takdirde bu karar verilemez.

Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamalıdır. Taksirli suçlar bu kapsamda değerlendirilmez.

Sanığın:

Mahkemedeki tutum ve davranışları olumlu olmalı,
Suçtan dolayı pişmanlık duyması beklenir.
Sanık, HAGB kararına açık rızasını vermelidir. Rıza olmadan HAGB kararı verilemez.

Hangi Durumlarda HAGB Uygulanır?

HAGB, genellikle ilk kez suç işlemiş kişilere yönelik uygulanmakta olup, topluma kazandırma, ceza infaz kurumlarının yükünü hafifletme ve kişilerin adli siciline mahkûmiyetin işlenmemesi amacıyla tercih edilmektedir.

HAGB kararı, mahkeme tarafından verilen mahkûmiyet kararının açıklanmasını belirli şartlarla ertelediği için, özellikle hafif suçlarda ve kişisel kastın düşük olduğu durumlarda ön plana çıkar. Ancak her suç için uygulanması mümkün değildir. Aşağıda belirtilen cezai sınırlar, suç türü ve sanığın kişisel özellikleri bu noktada belirleyici rol oynar.

HAGB genellikle şu tür durumlarda uygulanır:

İlk kez suç işleyen bireyler,
Küçük yaştaki sanıklar (çocuklar),
Basit yaralama, hakaret, mala zarar verme gibi hafif suçlar,
Sanığın suçu işlerken kast derecesi düşükse (örneğin anlık öfke),
Topluma yeniden kazandırılması muhtemel kişiler,
Toplumsal zararı düşük, şahsi zarar içeren suçlar.

Örnek:

Bir kişi, komşusuyla yaşadığı tartışmada toplumsal zarar düşüktür. Hakaret suçu şahsa karşı işlenmiştir. O halde hakaret suçundan ötürü HAGB kararı alabilir.

HAGB ile Denetimli Serbestlik Arasındaki Farklar Nelerdir?

HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) ve Denetimli Serbestlik uygulamaları sıklıkla karıştırılmaktadır. Her iki sistem de cezanın infazına alternatif olarak düşünülse de, hukuki nitelikleri, sonuçları ve işleyiş biçimleri oldukça farklıdır.

Kriter	HAGB (CMK m.231)	Denetimli Serbestlik (CGTİK m.105/A)
Yasal Dayanak	Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m.231	Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun (CGTİK) m.105/A
Ceza Veriliyor mu?	Evet, ancak hüküm açıklanmaz	Evet, ceza kesinleşir ve infaz başlar
Ceza İnfaz Edilir mi?	Hayır, denetim süresi tamamlanırsa ceza hiç infaz edilmez	Evet, ceza infaz edilir ancak bir kısmı dışarıda infaz edilir
Hüküm Kesinleşir mi?	Hayır, sadece hüküm verilir ama açıklanmaz	Evet, mahkûmiyet kesinleşmiştir
Sabıka Kaydına Etkisi	Sabıka kaydına işlemez, sadece arşiv kaydına girer	Sabıka kaydına işler
Kimler Yararlanabilir?	İlk kez suç işleyen, belirli cezayı aşmayan kişiler	Cezasının belirli kısmını cezaevinde geçiren tüm hükümlüler
Denetim Süresi	5 yıl (çocuklarda 3 yıl)	Kalan ceza süresi kadar (en az 1 yıl)
Yükümlülükler	Mahkemece belirlenen koşullar (kamu hizmeti, kurs, vb.)	İnfaz hakimliğince belirlenir (imza, eğitim, ikamet, vb.)
Yeni Suç Durumu	Yeni suç işlenirse eski ceza açıklanır ve infaz edilir	Yeni suç, ayrıca ceza almayı gerektirir; önceki infaza devam edilir

HAGB’ nin Sonuçları Nelerdir?

Sanık, HAGB kararıyla birlikte beş yıl süreyle denetim altına alınır. Bu süre boyunca kasten yeni bir suç işlememesi ve mahkeme tarafından belirlenen kurallara (örneğin kamu yararına çalışmak, bir meslek edinme kursuna katılmak vb.) uyması beklenir.

Denetim süresinde başkaca bir suça karışılmazsa; ceza hükmü açıklanmaz ve dosya düşer. Bu durumda kişi, hukuken hiç mahkûm edilmemiş sayılır ve sabıka kaydında bu karar görünmez. Ancak denetim süresinde kasıtlı olarak yeni bir suç işlenmesi veya kurallara uyulmaması halinde mahkeme, daha önce açıklanmayan mahkûmiyet kararını açıklar ve infaz süreci başlatılır.

HAGB kararıyla birlikte sanık için aşağıdaki sonuçlar doğar:

Cezanın infazı ertelenir, hüküm açıklanmaz.
Sanık, 5 yıl 18 yaşından küçük ise 3 yıl denetime tabi tutulur.

Denetim süresinde;

Yeni bir kasıtlı suç işlenmemelidir.
Mahkemenin yüklediği yükümlülükler yerine getirilmelidir.

Bu şartlar sağlanırsa;

Hüküm hiçbir zaman açıklanmaz.
Dava düşer.
Kişi, hukuken mahkûm edilmemiş sayılır.

Eğer kurallara uyulmazsa;

Mahkeme daha önce açıklanmamış hükmü açıklar.
Ceza infaz edilir.
Kişi sabıkalı hale gelir.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararı Verilemeyecek Suçlar

HAGB kararı terör suçları, örgütlü suçlar, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, çocuklara karşı işlenen istismar suçları gibi toplum vicdanını derinden sarsan suçlar için uygulanamaz. Ayrıca daha önce HAGB kararı almış ancak bu kararın bozulmasına sebep olmuş kişiler için ikinci kez HAGB uygulanması da kural olarak mümkün değildir. Ceza Muhakemesi Kanunu ve bazı özel kanunlarda HAGB uygulanamayacak suçlar açıkça düzenlenmiştir.

Ceza Muhakemesi Kanunu ve bazı özel kanunlar gereği, aşağıdaki suçlar için HAGB uygulanamaz:

Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar,
Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar (örneğin çocuk istismarı),
Anayasal düzene karşı suçlar,
Kasten öldürme, işkence, ağır yaralama gibi ağır ceza gerektiren fiiller,
Örgütlü suçlar, uyuşturucu ticareti vb.
Kamu görevlisinin görevi kötüye kullanması gibi bazı nitelikli suçlar.

HAGB’ de Denetim Süresi Ne Kadardır?

HAGB kapsamında denetim süresi kural olarak 5 yıl olarak belirlenmiştir. Ancak çocuklar hakkında verilen kararlarda bu süre 3 yıl olarak uygulanır. Denetim süresi içerisinde kişi kasten suç işlemez ve yükümlülüklere uyarsa, karar otomatik olarak ortadan kalkar. Aksi halde hüküm açıklanır ve ceza infazı başlar. Yani:

Yetişkinler için: 5 yıl.
Çocuklar için: 3 yıl.

Bu süre boyunca kişi, yeni bir suç işlememeli ve belirlenen yükümlülüklere (örneğin kamu hizmeti, meslek kursuna devam gibi) tam olarak uymalıdır. Denetim süresinde başkaca bir suça karışılmaması, kişinin sicilinin temizlenmesini sağlar.

HAGB’ nin Davalara Etkisi Nedir?

HAGB kararı, kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı sayılmaz. Bu yüzden hukuken sabıka olarak kabul edilmez. Bu nedenle başka bir davada sabıka kaydı var veya suç geçmişi var şeklinde ileri sürülemez. Ancak bazı idari süreçlerde (örneğin kamu görevine alınmada) HAGB kararıyla ilgili bilgi mahkemeden talep edilirse sınırlı erişim sağlanabilir. Ayrıca özel hukuk davalarında da (örneğin tazminat davası) HAGB kararı tek başına delil niteliği taşımaz.

HAGB kararı:

Adli sicil kaydına işlenmez (sabıkada görünmez),
Arşiv kaydına alınır (gerekli kurumlar tarafından özel durumlarda görülebilir),
Başka davalarda delil olarak kullanılamaz,
İdari işlemlerde (kamu görevine atama, güvenlik soruşturması gibi) adli arşiv kaydında olacağı için kuruma göre dikkate alınabilir.

HAGB Adli Para Cezası

HAGB kararı, yalnızca hapis cezaları için değil, adli para cezaları için de uygulanabilir. Yani sanık hakkında hükmedilen ceza adli para cezası da olsa, eğer diğer HAGB şartları sağlanıyorsa bu karar verilebilir. Para cezasının ödenmesi veya ödenmemesi, HAGB kararının denetim sürecini etkilemez; esas olan, denetim süresi boyunca yeni bir suç işlenmemesi ve yükümlülüklere uygunluktur.

SSS (HAGB Hakkında Sıkça Sorulan Sorular)

HAGB Olunca Ne Olur?

HAGB kararı verildiğinde, mahkeme sanığın suçlu olduğuna karar verir; ancak bu mahkûmiyet hükmü açıklanmaz. Hükmün açıklanması ertelenerek, sanık beş yıllık bir denetim sürecine tabi tutulur (18 yaşından küçüklerde denetim süresi 3 yıldır) Bu süre boyunca sanığın, yeniden suç işlememesi ve yükümlülüklere uyması gerekir.

Denetim süresi boyunca koşullara uyulursa, hüküm hiçbir zaman açıklanmaz ve dava düşmüş sayılır. Bu durumda sanık, hukuken hiç cezalandırılmamış kabul edilir. Ancak bu süreçte herhangi bir yükümlülüğün ihlali ya da yeni bir suç işlenmesi durumunda, mahkeme önceki mahkûmiyet kararını açıklar ve cezanın infazı gündeme gelir.

HAGB Sicile İşliyor Mu?

HAGB kararı, adli sicil kaydına (sabıka kaydına) işlenmez. Bu durum kişinin sabıkalı sayılmaması anlamına gelir. Ancak karar adli arşiv kaydına işlenir. Arşiv kaydı, kamu kurumlarının erişebileceği özel bir veri tabanında tutulur ve genellikle istihbarat, kolluk kuvvetleri ve bazı kamu atamaları sırasında ilgili kurumlar tarafından görülebilir.

Ancak bu kayıt, adli sicil belgesinde (sabıka kaydı evrakında) görünmez. Denetim süresi başarıyla sona erdiğinde ve HAGB düşme kararı verildiğinde, arşiv kaydının silinmesi için Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ne başvuru yapılabilir.

HAGB 5 Yıllık Süre İçerisinde Suç İşlerse Ne Olur?

Eğer kişi, HAGB kapsamında olduğu 5 yıllık denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlerse, ya da mahkeme tarafından yüklenen yükümlülükleri (örneğin denetimli serbestlik kuralları, sosyal sorumluluk projeleri, eğitim veya rehabilitasyon programlarına katılım gibi) ihlal ederse, mahkeme daha önce açıklamadığı hükmü açıklar.

Bu da kişinin o suçtan mahkûm edilmesi ve cezanın infazına başlanması anlamına gelir. Bu durumda kişi, hem yeni işlediği suçtan yargılanır hem de önceki dosyasındaki ceza artık ertelenmeden uygulanır. HAGB kararı bu durumda geçerliliğini yitirir ve kişi sabıkalı duruma düşer.

HAGB Para Cezasına Çevrilir Mi?

HAGB verilen bir hapis cezasının para cezasına çevrilmesi gerekmez; çünkü bu ceza, zaten hüküm açıklanmadığı sürece infaz edilmez. Ceza Mahkemesi sanık hakkında örneğin 1 yıl hapis cezasına hükmetmiş ve HAGB uygulanmasına karar vermişse, bu ceza infaz edilmeden bekletilir. Ancak denetim süresi sonunda şartlar ihlal edilirse, bu ceza aynen infaz edilir ve para cezasına çevrilmesi söz konusu olmaz. HAGB kararının verilmesiyle cezanın ertelenmiş olması, cezanın infaza yönelik bir dönüşümünü içermez.

HAGB Kararı Bir Hüküm Müdür?

HAGB kararı, hukuken bir mahkûmiyet hükmü değildir; çünkü karar açıklanmadığı sürece sanık hakkında verilen ceza kesinleşmez. Bu nedenle HAGB kararı alınmış bir kişi, sabıkalı sayılmaz ve ceza infaz kurumlarına gönderilmez. Ancak HAGB, “mahkûmiyet hükmü verildiği ancak açıklanmadığı” anlamına geldiğinden, ciddi hukuki sonuçlar doğurur.

HAGB 5 Yıl Doldu Ne Yapmalıyım?

HAGB kapsamında denetim süresi (genellikle 5 yıl) başarıyla tamamlandıysa, sanık hakkında verilen mahkûmiyet hükmü hiçbir zaman açıklanmaz ve dava düşer. Bu işlem mahkeme tarafından resen (kendiliğinden) yapılır. Ancak kişi, arşiv kaydının silinmesini istiyorsa Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ne dilekçeyle başvuruda bulunması gerekir.

Bu başvuruyla birlikte HAGB’ye ilişkin tüm kayıtlar arşivden de silinir ve kişi hakkında hiçbir kayıt kalmaz. Bu, ilerideki kamu görevleri, yurtdışı vize işlemleri veya özel sektörde işe alım gibi konularda önemli avantaj sağlar.

İki kez HAGB verilir mi?

Kural olarak, sanığın daha önce HAGB kararına tabi tutulmuş olması, ikinci kez bu imkândan yararlanmasına engel teşkil eder. Çünkü HAGB, bir “bir defaya mahsus ikinci şans” niteliği taşır. Ancak bazı istisnai durumlarda, örneğin önceki HAGB kararına ilişkin arşiv kaydı silinmişse veya önceki suç ile yeni suçun mahiyeti çok farklıysa, mahkeme yeni bir HAGB kararı daha verebilir.

Bu konuda son karar mercii, hâkimin takdirindedir. Ayrıca aynı dosya kapsamında birden fazla suç varsa ve her biri için HAGB şartları oluşuyorsa, tek bir HAGB kararı içinde birden fazla suç kapsanabilir.

HAGB Bozulursa Ne Olur?

HAGB, denetim süresi içinde sanığın kasten suç işlemesi veya yükümlülüklere uymaması gibi nedenlerle bozulabilir. Bu durumda mahkeme, daha önce açıklanmasını ertelediği hükmü açıklar ve kişi hakkında verilen mahkûmiyet kesinleşir.

Açıklanan hüküm, daha önce verilmiş olan hapis ya da para cezasıdır. Bu ceza infaz edilir ve kişi sabıkalı hale gelir. Ayrıca açıklanan hükme karşı, sanık itiraz ya da istinaf gibi kanun yollarına başvurarak kararın bozulmasını talep edebilir.

HAGB Kararına Uyulmaması Nedeniyle Açılış Cezası Nedir?

Denetim süresi boyunca mahkeme tarafından verilen kurallara uymayan kişiler hakkında “yükümlülük ihlali” nedeniyle önce uyarı yapılır. Devam eden ihlaller durumunda mahkeme, HAGB kararını kaldırarak hükmü açıklar. Açıklanan ceza doğrudan infaza geçer. Bu süreçte cezaevine girme riski doğabilir. Bu nedenle HAGB süresi boyunca yükümlülüklere titizlikle uyulması büyük önem taşır.

HAGB Kaldırıldı Mı?

HAGB, 2025 yılı itibariyle hala yürürlükte olan bir ceza hukuku kurumudur. Ancak bazı suç türleri bakımından kapsamı daraltılmıştır. Özellikle çocuklara karşı cinsel istismar, anayasal düzene karşı suçlar gibi suçlar HAGB kapsamı dışına çıkarılmıştır. Ayrıca bazı siyasî ve sosyal çevreler HAGB’nin kaldırılması yönünde zaman zaman tartışmalar yürütse de, yürürlükte olan mevzuata göre HAGB geçerli bir uygulamadır.

HAGB Bozuldu Ne Yapmalıyım?

Eğer mahkeme HAGB kararını bozarak hükmü açıkladıysa, bu durumda açıklanan hükme karşı itiraz veya istinaf kanun yoluna başvurabilirsiniz. Süresi içinde yapılacak bu başvurularla, ya cezanın ortadan kaldırılması ya da hafifletilmesi mümkün olabilir. Ayrıca infaza ilişkin adımların başlatılmasından önce hukuki danışmanlık alınması önemlidir.

HAGB Kaldırıldı Ne Olacak?

HAGB uygulaması yasal olarak kaldırılırsa, bu yalnızca ileriye dönük olarak geçerli olur. Yani, daha önce verilen HAGB kararları etkisini sürdürür. Ancak uygulamaya son verilmesi halinde, yeni işlenen suçlar için artık HAGB kararı verilemeyecektir. Bu nedenle mevzuat değişikliklerini takip etmek gerekir.