Trans bireylerde isim değişikliği cinsiyet değişikliği tamamlanmadan da gerçekleştirilebilir. İsim değişikliğini yapan trans birey yeni kimliğini hemen alabilir. Trans cinsiyet değişikliğinden önce adını değiştirebilir. Cinsiyet davası sürecinde de trans birey isim değişikliğini talep edebilir. Trans bireylerde isim değişikliği davası açmak ve süreci başarıyla sonuçlandırmak için avukatımızdan bilgi alabilirsiniz. Trans bireylerde isim değişikliği davası 1-3 ay arasında sonuçlanarak kişinin ismi değiştirilir.
Ülkemizde, cinsiyet değişikliği prosedürünün uzun sürmesi sebebiyle, birçok trans birey cinsiyet değişikliği sürecini tamamlamadan isim değişikliği yapmak istemektedir. Hukuki açıdan, cinsiyet değişim prosedürünü başlatmayan veya tamamlamayan trans bireylerin isim değişikliği için mahkemeye başvurma şartı bulunmamaktadır. Ancak, isim değişikliği davalarında, değişikliğin haklı sebeplere dayandırılması gerekmektedir.
Haklı sebepler konusunda yasada belirli bir tanım olmamakla birlikte, bu durum tamamen mahkemelerin değerlendirmesine bırakılmıştır. Bazı mahkemeler, cinsiyet değişikliği operasyonu geçirmeden isim değişikliği taleplerini reddetmiş olsa da, Anayasa Mahkemesi’nin 27 Ocak 2021 tarihli ve 2018/34342 başvuru numaralı kararı, trans bireylerin isim değişikliği davalarıyla ilgili hak ihlallerini ortadan kaldırmıştır.
Bu kararla, trans bireylerin isim değişikliği talepleri, cinsiyet uyum ameliyatı tamamlanmamış olsalar dahi, iş ve sosyal hayatlarında karşılaştıkları zorluklar ve kullanılan isimler arasındaki uyumsuzluklar nedeniyle kabul edilmektedir. Artık, trans bireylerin isim değişikliği davalarıyla ilgili hukuki süreç daha anlayışlı bir temele dayanmaktadır. Bu gelişme, trans bireylerin cinsiyet kimliğini yasal olarak tanıma haklarını güçlendirmiş ve toplumsal kabul sürecine olumlu bir katkıda bulunmuştur.
Trans Bireylerde İsim Değişikliği Hormon Sürecindeki Bir Trans Birey
Trans bireylerde isim değişikliği hakkında ilişkin en merak edilen sorular arasında, bir trans bireyin isim değişikliği amacıyla mahkemeye başvurması için cinsiyet değiştirme operasyonu geçirmiş olması gerekip gerekmediği ve hormon sürecindeki bir trans bireyin isim değiştirme hakkına sahip olup olmadığı yer alır. Bu sorulara cevap vermek gerekirse; Trans bireylerde isim değişikliği hakkında mahkemeye başvurması için operasyon veya tedavi sürecinde olmasına gerek yoktur. Mahkemeye başvurudan sonra da tedavi sürecini başlatabilir.
Ancak İsim değiştirme davalarında, başvuran kişinin isminin değişmesi için haklı sebeplerin varlığı aranır. Bu haklı sebepler, tamamen hakimlerin geniş takdir yetkilerine bırakılmıştır ve Kanun kapsamında belirli bir koşul olarak tanımlanmamıştır.
Bazı mahkemeler, “Trans bireyler, TMK madde 40’da belirtilen cinsiyet değişikliği operasyonu geçirmeden isim değiştiremez” şeklinde kararlar Yargıtay kararına aykırı olduğu için itiraza tabidir. Ancak bu durum, birçok trans birey için cinsiyet değiştirme operasyonu öncesi isim değiştirmenin hayati önem taşıdığı durumları göz ardı edebilir.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları uyarınca da trans bireylerin değişim sürecine ve kararına saygı duyulması gerekmektedir. Bunun doğal sonucu olarak da tedavi sürecinde isim değişikliğine izin verilmesi gerektiğine değinilmiştir.
Mahkeme Kararı Olmadan Cinsiyet Değişikliği Yapmanın Hukuki Durumu
Türk Hukuk Sistemi’nde cinsiyet değişikliği, Türk Medeni Kanunu’nun 40. Maddesi’nde belirtilen şartların yerine getirilmesine ve mahkemeden izin alınmasına bağlıdır. Bu şartların sağlanması, bir bireyin yasal olarak cinsiyet değişikliği yapabilmesi için temel koşullardır. Mahkemeden izin almadan cinsiyet değişikliği ameliyatı geçiren bireyler, yeni cinsiyet bilgilerini nüfus kayıtlarına işletemez veya yeni kimlik alamazlar.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 17. Maddesi’nin 2. fıkrası, kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamayacağını ve rızası olmadan bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulamayacağını belirtir. Bu nedenle, cinsiyet değişikliği ameliyatı olmak isteyen bireylerin öncelikle mahkemeden izin almaları hukuken zorunludur.
Mahkemeden izin almadan gerçekleştirilen bu tür bir ameliyat, hukuki açıdan ciddi sorunlara yol açabilir. Bu durum, ilgili bireyin hukuki statüsünü etkilerken, aynı zamanda ameliyatı gerçekleştiren doktorlar ve sağlık çalışanları hakkında da cezai ve idari işlemlerin başlatılmasına neden olabilir. Türk Medeni Kanunu ve Anayasa, bu tür bir ameliyatın mahkeme izni olmadan yapılmasını hukuken uygun görmemektedir.
Günümüzde, bu izni almadan ameliyat geçiren bireyler az da olsa bulunsa da, yasal sonuçlarına katlanmaları muhtemeldir. Yasal süreçleri takip etmeksizin gerçekleştirilen cinsiyet değişikliği ameliyatları, bireylerin ve sağlık profesyonellerinin ciddi hukuki sıkıntılarla karşılaşabileceği bir alandır.
Cinsiyet Değişikliği Davası Nasıl Açılır?
Cinsiyet değişikliği davası, Türk Hukuk Sistemi’nde belli prosedürlere tabi tutulur. Bu prosedürler, cinsiyet değişikliği talebinde bulunan bireyin mahkemeden onay almasını içerir. Türkiye’de cinsiyet değişikliği süreci TMK Madde 40’a göre dört aşamadan oluşur:
- Cinsiyet Değiştirme Davasının Açılması: Birey, cinsiyet değişikliği davası açarak mahkemeden izin almak için başvuruda bulunur. Davanın mahkemeye sunulmasıyla süreç başlar.
- Sağlık Raporlarının Düzenlenmesi ve Mahkemeden İzin Alınması: Birey, bir sağlık kuruluşundan gerekli sağlık raporlarını temin eder. Bu raporlar, cinsiyet değişikliği ameliyatı ve diğer tıbbi prosedürler için mahkemeden izin alınması için gereklidir. Mahkeme, sağlık raporlarını inceleyerek izin verebilir veya isteğe ilişkin ek bilgi talep edebilir.
- Tıbbi Operasyonların Gerçekleştirilmesi: Mahkemeden izin alındıktan sonra, uygun bir sağlık kuruluşunda tıbbi operasyonlar gerçekleştirilir. Cinsiyet değişikliği sürecinin bir parçası olarak belirlenen tıbbi prosedürler uygulanır.
- Kimlik Kaydının Değiştirilmesi ve Sürecin Tamamlanması:
- Tıbbi operasyonlar tamamlandıktan sonra trans bireyin kimlik bilgilerinde cinsiyet değiştirilir. Bu süreçle birlikte cinsiyet değişikliği hukuki olarak tamamlanmış olur, ve bireyin ruhsal ve fiziksel memnuniyeti sağlanır.
Bu aşamalar, cinsiyet değişikliği davalarının nasıl açılacağı ve yasal olarak nasıl tamamlanacağı konusunda önemli bir rehber sağlar.
Trans Bireylerde İsim değişikliği Dikkat Edilmesi Gerekenler
Cinsiyet değiştirmeye ilişkin dava, hassas ve özenle yürütülmesi gereken hukuki süreçlerdir. Bu davalarda dikkat edilmesi gereken önemli noktalar şunlardır:
- Başvurucunun Yaşı ve Ayırt Etme Gücü: Cinsiyet değiştirme talebinde bulunan kişinin 18 yaşından büyük olması ve ayırt etme gücüne sahip olması gerekmektedir. Vasi ya da veli adına başvuru yapılamaz, başvurucunun bizzat kendisi mahkemeye başvurmalıdır.
- Transseksüel Yapıda Olma Koşulu: Cinsiyet değiştirmek isteyen kişinin transseksüel yapıda olması gerekmektedir. Bu durum, bir hekim raporuyla doğrulanmalıdır. Hekim raporu, cinsiyet değişikliğinin ruh sağlığı açısından zorunlu olduğunu belgelemelidir.
- Evlilik Durumu: Başvurucunun cinsiyet değiştirmek için başvurduğu tarihte evli olmaması gerekmektedir. Yani, cinsiyet değiştirme talebinin başvuru tarihine kadar evli olmamış olması önemlidir. Eğer kişi, cinsiyet değiştirme talebinde bulunduğu tarihten önce evlenmiş ve ayrılmışsa, bu durum talebi etkilemez.
- Resmi Sağlık Kurulu Raporu: Cinsiyet değiştirme davası için mutlaka resmi bir sağlık kuruluşundan rapor alınmalıdır. Bu rapor, başvurucunun transseksüel yapıda olduğunu ve cinsiyet değişikliğinin gerekliliğini belgelemelidir.
Bu noktalara dikkat edilmesi, trans bireylerde isim değişikliği ve cinsiyet değişikliği sorunsuz ve başarılı bir şekilde sonuçlanması için önem taşır.
Trans bireylerde isim değişikliği ve cinsiyet değişikliğinde davacı ve davalı
Cinsiyet değiştirme davalarında davacı ve davalı kimliklerinin belirlenmesi önemli bir husustur.
Davacı: Cinsiyet değiştirme davalarında davacı, cinsiyetinin değiştirilmesini isteyen kişi yani başvurucudur. Bu birey, mevcut cinsiyet kimliğini değiştirmek ve yasal olarak yeni bir cinsiyet kimliği edinmek isteyen taraf olarak mahkemeye başvurur. Davacı, kendisi adına davayı açan ve cinsiyet değişikliği için gerekli olan şartları sağlayan kişiyi ifade eder.
Davalı: Cinsiyet değiştirme davalarında davalı, cinsiyetini değiştirmek isteyen kişinin yerleşim yeri nüfus müdürlüğüdür. Başvurucu, cinsiyet değişikliği için mahkemeye başvurduğunda, mahkeme kararının uygulanması için bu değişikliği yapmaya yetkili olan yerleşim yeri nüfus müdürlüğü davalı olarak belirlenir. Nüfus müdürlüğü, mahkeme kararına uygun şekilde kişinin kimlik bilgilerini güncelleyerek cinsiyet değişikliğini resmi kayıtlarda günceller.
Bu doğrultuda, cinsiyet değiştirme davasında davacı ve davalı rolleri açıkça belirlenmiş olup, davacı cinsiyet değişikliğini talep eden bireyken, davalı ise bu değişikliği resmi kayıtlarda gerçekleştiren nüfus müdürlüğüdür.
Trans Bireylere Karşı Nefret Suçu
Cinsiyet değiştirme davaları, trans bireylerin yaşadığı süreçlerin önemli bir aşamasını oluştururken, bu süreçlerde maruz kaldıkları ayrımcılık ve nefret suçları oldukça ciddi bir sorun haline gelmiştir. Cinsiyet değişikliği sürecindeki ilk aşama, mahkemeden izin almak için yapılan cinsiyet değiştirme davasıdır. Ancak bu aşamada ve dava sürecince, trans bireyler birçok ayrımcılık ve ötekileştirmeye maruz kalır.
Davanın sona ermesiyle birlikte, hormon tedavileri ve diğer tıbbi müdahalelerle değişen kimlik bilgileri ve fiziksel görünümleri, trans bireyleri günlük yaşantılarında zor durumda bırakabilir. İş başvurularından günlük işlerine, polis kontrollerinden sağlık hizmetlerine kadar her alanda ayrımcılıkla karşılaşabilirler. Bu tür ayrımcılık, iş bulma, ikamet etme, sağlık hizmeti alma, mal ve hizmetlere erişim gibi temel yaşam alanlarında büyük engeller oluşturur.
Nefret ve ayrımcılık, Türk Ceza Kanunu’nun 122. maddesinde suç olarak tanımlanmıştır. Trans bireylere yönelik ayrımcılık ve nefret söylemleri, bu suç kapsamında değerlendirilir. Bu suçun unsurları, belirli bir kesimi ayrımcılığa maruz bırakmak amacıyla işlenen durumları içerir. Bu tür suçlarla mücadelede, mağdurların şikayet ve tazminat hakları da bulunur.
Ancak, trans bireylerin yaşadığı ayrımcılıkla mücadelede, yerel mahkemelerin yeterli olmadığı durumlarda Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi gibi uluslararası mahkemelere başvurular yapılması önemlidir. Bu şekilde, trans bireylerin haklarını savunmak ve ayrımcılığa karşı etkili bir şekilde mücadele etmek mümkün olacaktır.
Trans bireylerde isim değişikliği ve Cinsiyet Değiştirmenin Maliyeti Nedir?
Trans bireylerde isim değişikliğinin maliyeti sürecin işleyişine göre farklılık gösterecektir. Cinsiyet değişikliğinden önce trans bireylerde isim değişikliği talep ederse yalnızca isim değiştirme davası açılacaktır. Cinsiyet değiştirmenin maliyeti, bir dizi değişken faktöre bağlı olarak değişebilir ve kişiden kişiye büyük farklılıklar gösterebilir. Bu süreçte ortaya çıkabilecek maliyetler, kullanılan tedavi yöntemlerine, sağlık hizmeti sağlayıcısına, ülkeye ve hatta kullanılan hormon ilaçlarına kadar birçok faktöre dayanır. Cinsiyet değişim sürecindeki maliyetler arasında hormon tedavisi, cerrahi müdahaleler, psikoterapi ve destek hizmetleri ile hukuki işlemler bulunabilir.
- Hormon Tedavisi:
Hormon tedavisi için gereken ilaçların türü ve dozu belirlenmelidir.
İlaçların düzenli alınması için maliyet hesaplanmalıdır.
- Cerrahi Müdahaleler:
Cinsiyet değiştirme ameliyatları, meme cerrahisi, genital cerrahi gibi prosedürlerin maliyeti incelenmelidir.
Cerrahi operasyonun yapılacağı yer ve cerrahın tecrübesi maliyeti etkiler.
- Psikoterapi ve Destek Hizmetleri:
Psikoterapi seansları ve danışmanlık ücretleri değerlendirilmelidir.
Düzenli terapi maliyeti artırabilir.
- Hukuki İşlemler:
İsim ve cinsiyet kimliği değişiklikleri için gerekli hukuki işlemlerin masrafları göz önünde bulundurulmalıdır.
Yasal gereklilikler ve avukat ücretleri değerlendirilmelidir.
- Sigorta Kapsamı:
Hangi tedavilerin sigorta tarafından karşılandığı araştırılmalıdır.
Sigorta kapsamındaki avantajlar ve sınırlamalar değerlendirilmelidir.
- Toplam Maliyet:
Tüm bu maliyet kalemleri göz önüne alınarak sürecin toplam maliyeti hesaplanmalıdır.
Bütçe planlaması yapılmalı ve gerektiğinde finansal destek seçenekleri değerlendirilmelidir.
Bu maliyetler, bireyin kişisel tercihlerine, sağlık durumuna ve yaşadığı yerel koşullara göre de değişiklik gösterebilir. Bu nedenle, cinsiyet değişim sürecine başlamadan önce bir sağlık uzmanı veya uzman bir danışmanla görüşmek, süreçle ilgili kesin maliyet tahmini almak için önemli olacaktır. Böylece kişi, cinsiyet değiştirme sürecinde karşılaşabileceği mali yükleri daha iyi planlayabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Trans bireyler kimlik değiştirebilir mi?
Bu durumda, trans bireyler, yeniden cinsiyet tayini sürecindeki tüm taleplerini özel hayata saygı ilkesine dayandırabilir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), yeniden cinsiyet tayini ameliyatı, isim ve kimlik değiştirme gibi konularda imzacı devletlere içtihatları aracılığıyla çeşitli yükümlülükler yüklemiştir. Dolayısıyla, trans bireyler bu haklarına dayanarak haklarını savunabilir ve taleplerini karşılamak için hukuki süreçler başlatabilir.
Trans Bireyler çocuk sahibi olabilir mi?
Bir zamanlar kadın olan trans birey, geçmişte erkek olan bir kadından çocuk sahibi oldu. Fernando adını alan genç adam, Diane adını alan sevgilisiyle birlikte bebek sahibi oldu. Ekvator’da yaşayan bu çift, Güney Afrika’da bu şekilde çocuk sahibi olan ilk çift oldular. Bu olay, toplumda kabul gören geleneksel cinsiyet rollerini aşan bir örnek olarak dikkat çekiyor.
Cinsiyet değiştirdikten sonra kimlik değişir mi?
Diğerlerinden ayrılan özellik, tıbbi operasyon izninin bir mahkeme kararına bağlı olmasıdır. Cinsiyet değiştirme kararı alındıktan sonra kimlik değişikliği için Nüfus kaydının düzeltilmesi davası açılabilecektir. Ancak, bu davayı başlatmak için kişinin cinsiyet değişikliğinin yasal olarak gerçekleşmiş olması gerekmektedir. Bu durum, cinsiyet değişikliği sürecindeki hukuki prosedürlerin özgünlüğünü gösterir.
Türkiye’de cinsiyet değiştirme devlet karşılıyor mu?
Sağlık kurulu raporunu izleyen ve ilgili mevzuat gerekliliklerini yerine getiren cinsel uyum (değişiklik) ameliyatının ve ilgili bütün tedavilerin genel sağlık sigortası kapsamında SGK tarafından karşılanabiliyor.
Cinsiyet değiştirdikten sonra kimlik değişir mi?
Mahkemenin vereceği karar ile cinsiyet değiştiren kişinin nüfus cüzdanı da yeni cinsiyetine uygun olarak değiştirilecektir. Kişinin tanınmasına yarayan her türlü bilgi, belge ve fotoğraflı olan tüm resmi belgelerinin değişmesi gerekecektir.
Cinsiyet değiştiren biri askere gider mi?
Daha önce yapılan araştırmaların çoğu küçük bir örnekleme dayanıyor. Türkiye’de askerlik hizmeti politikası resmî olarak “cinsiyet kimliği ve davranış bozukluğu” olan kişileri askerlik hizmetinden muaf tutar.
Cinsiyet değiştiren kişi evlenebilir mi?
Doktrinde ileri sürülen görüşlerden ilki; cinsiyet değiştiren kişinin evliliğinin kendiliğinden sona ereceği görüşüdür. Şayet bizim Kanunlarımız aynı cins kişilerin evliliklerini açık ve net bir şekilde yasaklamıştır. Bu emredici bir düzenlemedir.
