Evlat edinme davası, TMK kapsamında hukuki bir bağ oluşturarak evlat edinen ile evlat edinilen arasında çocuk-ebeveyn ilişkisinin kurulmasını sağlayan özel bir süreçtir. Evlat edinme süreci, bir bireyin veya evli bir çiftin hayatındaki önemli adımlardan biridir. Evlat edinme sürecinde, belirli şartlar altında, kan bağı olmayan bir küçük veya ergin kişi, mahkeme kararı ile soy bağına dahil edilir. Evlat edinme işlemleri için bir avukattan hukuki destek alabilirsiniz.
Evlat edinmenin temel amacı şunlardır
- Çocuk Sahibi Olma ve Aile Kurma
Evlat edinme, çocuk sahibi olamayan bireylerin, çocuk sevgisini tatma, soyunu devam ettirme ve miras bırakma arzularını gerçekleştirmelerine olanak tanır. Evlat edinme süreci, biyolojik bağın ötesinde, duygusal ve hukuki bir bağın kurulmasını mümkün kılar.
- Korunmaya Muhtaç Çocukların Desteklenmesi
Evlat edinme, korunmaya muhtaç durumda olan çocukların, bir aileye dahil olarak sevgi, bakım ve destek bulmalarını sağlar. Evlat edinilen çocuk, yeni bir aileye entegre olur ve bu aile, çocuğun bakımını üstlenir.
Evlat edinme süreci, adli süreçlerin yanında psikolojik uyumlanma süreçlerini de içerir. Evlat edinme sürecinde, evlat edinmeyi düşünen bireylerin, yasal gerekliliklere uygun olarak çocuğa yönelik sağlıklı bir bağ kurmaları ve sorumluluklarını üstlenmeleri beklenir. Evlat edinme, toplumda farklı aile olma biçimlerini destekler ve çeşitli aile yapılarının güçlenmesine katkıda bulunur.
Evlat Edinme Süreci ve Gerekli Koşullar
Evlat edinme süreci, belirli koşulların sağlandığı durumlarda gerçekleştirilebilen, çocuk ile ebeveyn arasında hukuki bir bağın kurulmasını amaçlayan özel bir süreçtir. Evlat edinme koşulları, evlat edinme sürecinin sorunsuz bir şekilde ilerlemesi ve çocuğun yeni ailesine entegrasyonunu sağlamak adına önemlidir. Evlat edinmenin koşullar şunlardır:
- Eğitim Durumu
Evlat edinenin en az ilkokul mezunu olması, çocuğa sağlıklı bir eğitim ortamı sunabilme kapasitesini simgeler.
- Vesayet İzni
Vesayet altında olan çocuk için vesayet dairesinden alınan izin, evlat edinme sürecinde gereklidir.
- Çocuğun Rızası
Ayırt etme gücüne sahip olan çocuktan rıza alınması, evlat edinme sürecinin etik ve hukuki açıdan doğru şekilde yürütülmesini sağlar.
- Çocuğun Yararına Olma İlkesi
Evlat edinme işleminin çocuğun yararına olması esastır. Çocuğun sağlıklı bir aile ortamında yetişmesi ve gelişimi ön plandadır.
- Bakım ve Eğitim Süresi
Evlat edinenin, çocuğa en az 1 yıl bakmış ve eğitmiş olması, çocuğun ihtiyaçlarına duyarlılığını gösterir.
- Yaş Farkı
Evlat edinen ile evlat edinilen arasında en az 18 yaş farkı olması, denge ve yaşam uyumunu destekler.
- Evli Çiftler İçin Şartlar
Evlat edinme işlemi için evli çiftlerin en az 5 yıl süreyle evlilik birliği içinde olmaları veya her iki tarafın da 30 yaşını doldurmuş olmaları beklenir.
- Anne ve Babadan Rıza Alınması
Çocuğun anne ve babasından rıza alınması, evlat edinme sürecinde biyolojik aile ile iletişimi düzenler.
Evlat edinme sürecinde, evlat edinenin ekonomik ve sosyal durumu, aile ilişkileri, evlat edinmeye yönlendiren sebepler, çocuğun bakımına olan yeteneği ve motivasyonu detaylı bir şekilde değerlendirilir. Uzman görüşleri ve mahkeme kararı ile belirlenen evlat edinme kararı, çocuğun yeni ailesine resmi bir şekilde dahil olmasını sağlar. Evlatlık edinen, bu süreçte mirasçı konumuna gelir ve evlat edinilen çocuk, evlat edinenin soyadını alabilir. Evlat edinme, tarafların hak ve sorumluluklarını düzenleyen mahkeme kararı ile tamamlanır ve gizliliği korunur.
Evlat Edinme Sürecindeki Şartlar Nelerdir?
Küçüklerin evlat edinilme sürecinde evlat edinme koşulları bulunmaktadır. Bu süreç, evlat edinmeyi düşünen kişinin küçüğe bir yıl boyunca bakmasını ve eğitimini üstlenmesini gerektirir. Evlat edinme işlemi, küçüğün yararına olmalı, evlat edinenin diğer çocuklarının haklarına saygı gösterilmeli ve hakkaniyete uygun olmalıdır.
Evlat edinme süreci bireylerin tek başına veya birlikte gerçekleştirebilecekleri bir süreçtir. Evli çiftlerin birlikte evlat edinmesi durumunda, eşlerin en az 5 yıldan beri evli olmaları veya 30 yaşını doldurmuş olmaları gerekmektedir. Evli kişilerin bir eşin diğer eşin çocuğunu evlat edinmesi için ise en az 2 yıldan beri evli olmaları veya 30 yaşını doldurmuş olmaları gerekmektedir. Evli olmayan bireylerin birlikte evlat edinmeleri mümkün değildir.
Evlat edinmek isteyen bir eşin, eşinden ayrı yaşamış olması veya ayırt etme gücünden sürekli yoksun olması durumunda 30 yaşını doldurmuş olması gerekmektedir. Evli olmayan bir bireyin evlat edinme koşulu ise 30 yaşını doldurmuş olmaktadır. Eşlerden biri ayırt etme gücünden sürekli yoksunsa, diğer eş tek başına evlat edinme hakkına sahiptir.
Eşlerin ayrı yaşamaları durumunda 30 yaşını doldurmuş olan eşin tek başına evlat edinme hakkı vardır. Evlat edinilen küçük ile evlat edinen arasında en az 18 yaş fark olması gerekmektedir ve bu süreçte küçüğün rızası da önemlidir.
Evlatlık verme sürecinde ise, ebeveynlerin rızası mahkemede sözlü ve yazılı olarak beyan edilmelidir. Bu rızanın verilebilmesi için çocuğun doğumundan itibaren 6 hafta geçmiş olmalıdır. Bu süreçte, ebeveynlere 6 hafta boyunca çocuklarını geri alma hakkı tanınır, ancak bu süreçten sonra bir daha geri alma hakkı olmaz.
Küçüklerin Evlat Edinilmesine İlişkin Genel Şartlar
- Küçüğün evlat edinen tarafından bir yıl süreyle bakılmış ve yetiştirilmiş olması,
- Evlat edinmenin küçüğün yararına olması,
- Evlat edinenin diğer çocuklarının yararlarının hakkaniyete aykırı biçimde zedelenmemesi.
Evlat Edinenler Açısından Şartlar
- Evli kişilerin birlikte evlat edinmesi için eşlerin en az 5 yıldan beri evli olması veya 30 yaşını doldurmuş olmaları,
- Evli kişilerin tek başına evlat edinmesi için evlat edinen eşin 30 yaşını doldurması, diğer eşin ayırt etme gücünden sürekli yoksun olması veya mahkeme kararıyla iki yıldan fazla ayrı yaşamakta olması,
- Evli kişilerde eşlerden birinin diğerinin çocuğunu evlat edinmesi için en az 2 yıldan beri evli olmaları veya kendisinin 30 yaşını doldurmuş bulunması,
- Evli olmayan kişinin evlat edinmesi için kişinin 30 yaşını doldurmuş olması.
Evlatlık Açısından Şartlar
- Evlat edinilenin evlat edinenden en az 18 yaş küçük olması,
- Ayırt etme gücüne sahip küçüğün rızasının alınması,
- Küçük vesayet altında ise vesayet dairesinin izin vermesi,
- Küçüğün ana ve babasının rızası.
Erginlerin ve Kısıtlıların Evlat Edinilmesine İlişkin Şartlar
- Evlat edinilenin ergin veya kısıtlı olması,
- Evlat edinenin altsoyunun açık muvafakatinin bulunması,
- Evlat edinilenin evli olması halinde eşinin rızası,
- Evlat edinilenin bedensel veya zihinsel özrü sebebiyle sürekli olarak yardıma muhtaç olması,
- Evlat edinilenin küçükken evlat edinen tarafından en az 5 yıl süreyle bakılıp gözetilmiş ve eğitilmiş olması,
- Evlat edinen ile evlat edinilenin en az 5 yıldan beri aile halinde birlikte yaşamaları ve diğer haklı sebeplerin mevcut olması.
Küçüklerin evlat edinilmesine ilişkin hükümler kıyasen ergin ve kısıtlıların evlat edinilmesinde de uygulanır. Ancak küçüğün evlat edinilmesi için ana ve babanın rızasının bulunması şartı ergin ve kısıtlıların evlat edinilmesinde uygulanmaz.
Türkiye’de Evlat Edinmenin Miras Hukuku
Evlatlık ve alt soyları, evlat edinenin mirasçısı olmaktadır. Evlatlığın, evlat edinenden önce vefat etmesi durumunda, evlatlığın varsa alt soyu da evlat edinenin yasal mirasçısı konumuna geçer. Evlat edinilenin mirasçılığı, biyolojik bir çocuğun mirasçılığından hiçbir fark taşımaz; yani miras bırakanın alt soyu, biyolojik veya evlatlık olmalarına bakılmaksızın aynı haklara sahip olur.
Evlat edinilen öz ailesindeki mirasçılık hakları da devam eder. Evlat edinenin vefatından önce, başka birinden kalan mirası evlatlığa geçer.
Evlat edinilenin alt soyu, evlat edinme ilişkisi kurulduktan önce veya sonra doğmuş olsun, evlat edinenin mirasçısı olur.
Evlat edinme ilişkisinin oluştuğu andan önce doğmuş olan evlatlığın reşit çocukları bile evlat edinene mirasçı olabilir.
Evlat edinilen sadece evlat edinenin mirasçısıdır; ancak evlat edinenin eşi de evlat edinilenin mirasçısı olabilir. Ancak evlat edinilen, kendisini evlat edinenlerin biyolojik çocuklarına, yani üvey kardeşlerine mirasçı olamaz.
Evlat edinen kişinin üst soyu yaşarken ölürse, evlat edinilen bu üst soya mirasçı olamaz.
Evlat edinilen, evlat edinenin birinci derece mirasçısıdır. Evlat edinilen, evlat edinene mirasçı olabilirken, evlat edinen evlatlığın mirasçısı olamaz. Ancak evlat edinenin hısımları ile evlatlık arasında, kan bağına dayanan hısımlık varsa, evlatlık ve alt soyu bu durumda evlatlık ilişkisi dolayısıyla değil, kan hısımlığı dolayısıyla mirasçı olur.
Evlat edinilen ölümü halinde, evlatlığa yasal olarak mirasçı olanlar, onun kan hısımları ve kendi öz ailesidir. Eğer evlat edinenin daha sonradan başka bir çocuğu doğarsa, evlat edinilen bu çocuklarla aynı miras haklarına sahip olur.
Evlat Edinme Süreci
Evlat edinme süreci, evlat edinmek isteyen bireyin bulunduğu yerdeki Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü’ne başvuruda bulunmasıyla başlar. Bu başvuruda, gerekli tüm resmi belgeler toplanır ve kuruma sunulur. Kurum, evlat edinme sürecini başlatmak için gerekli denetleme ve incelemeleri gerçekleştirir. Ardından, evlat edinme davası açılması gereklidir.
Evlat edinme başvuruları, bireyin tek başına evlat edinmesi durumunda kendi ikametgah yeri, eşlerden biriyle birlikte evlat edinme durumunda ise eşlerden birinin yerleşim yeri üzerinden aile mahkemesine yapılır. Mahkeme, Medeni Kanun’un öngördüğü evlat edinme şartlarının sağlanıp sağlanmadığını değerlendirir ve kararını verir. Mahkeme kararıyla evlatlık ilişkisi resmi olarak kurulmuş olur.
İşte evlat edinme süreci:
- Başvuru
- Evlat edinmek isteyen birey, ikamet ettiği yerdeki Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü’ne başvuruda bulunur.
- Gerekli resmi belgeler başvuru sırasında kuruma sunulur.
- Denetleme ve İnceleme
- Kurum, başvuruyu aldıktan sonra gerekli denetleme ve incelemeleri yapar.
- Evlat edinme süreci için uygunluk değerlendirmesi gerçekleştirilir.
- Dava Açma
– Uygunluk değerlendirmesi sonrasında evlat edinme için yeterli bulunan kişi veya çift, evlat edinme davası açar.
– Tek başına evlat edinme durumunda evlat edinenin oturma yeri, birlikte evlat edinme durumunda ise eşlerden birinin yerleşim yeri aile mahkemesinde başvuruda bulunulur.
- Mahkeme Kararı
- Mahkeme, evlat edinme şartlarının sağlanıp sağlanmadığını değerlendirir.
- Mahkeme kararıyla evlatlık ilişkisi resmi olarak kurulmuş olur.
Kimler Evlat Edinemez?
Evlat edinme sürecinde belirli yaş sınırları ve evlilik durumları dikkate alınmaktadır. Evlat edinme konusundaki kısıtlamalar şu şekildedir:
- Yaş Sınırları
30 yaşını doldurmamış bireyler tek başına evlat edinme başvurusu yapamazlar.
- Evli çiftler, evliliklerini 5 yılını doldurmamışlarsa veya her iki eş de 30 yaşını doldurmamışsa birlikte evlat edinemezler.
-
Evli Kişilerin Durumu
- Evli kişiler genellikle birlikte evlat edinme sürecine katılır.
- Ancak, istisna olarak, evlat edinme koşulları sağlandığında ve evlat edinen eş 30 yaşını doldurmuşsa, evli kişi tek başına da evlat edinme başvurusu yapabilir.
- Evliliğin 5 yılını doldurmamış olan çiftler için her iki eşin de 30 yaşını doldurması şarttır.
-
Evlat Edinme Yaş Sınırı
- Evli kişiler için birlikte evlat edinme durumunda yaş sınırı olmaksızın başvuruda bulunulabilir.
- Evli olmayan bireylerin tek başına evlat edinmesi için 30 yaşını doldurmuş olmaları gerekmektedir.
-
Yaş Sınırı İstisnaları
- Evlat edinme için belirlenen yaş sınırları arasında üst yaş sınırı belirlenmemiştir. Bize göre bu bir eksiktir.
- Örneğin, 50 yaşında bir birey, evlat edinme koşullarına uyduğu takdirde bu süreci başlatabilir.
Koruyucu Aile ve Evlat Edinme Arasındaki Farklar Nedir?
- Koruyucu Aile Şartları:
- Türk vatandaşı olma zorunluluğu,
- Türkiye’de ikamet etme şartı,
- Yaş aralığı: 25-65,
- İlkokul mezunu olma,
- Düzenli gelire sahip olma.
- Evlat Edinme ve Yaş Sınırları
– 30 yaşını doldurmamış bireyler tek başına evlat edinemez.
– Evli çiftlerin evliliği 5 yılı doldurmamışsa veya eşler 30 yaşını doldurmamışsa, birlikte evlat edinemezler.
– Evli kişilerin tek başına evlat edinmesi için evlat edinen eşin 30 yaşını doldurmuş olması ve diğer şartları ispatlaması gerekir.
– Evlat edinme için genel olarak belirlenmiş üst yaş sınırı bulunmamakla birlikte, belirli şartlar sağlandığında 50 yaşında bile evlat edinmek mümkündür.
- Hak ve Yükümlülükler
– Koruyucu ailede çocuğun hak ve yükümlülükleri devredilmez.
– Evlat edinme sürecinde evlat edinen kişiler, çocuğun hak ve yükümlülüklerini üstlenirler.
- Mirasta Farklılık
– Evlat edinilen çocuk, evlat edinenin mirasçısı olurken, koruyucu ailede mirasçılık söz konusu değildir.
- İsim ve Soyadı Değişiklikleri
– Evlat edinme işlemlerinde çocuğa yeni bir isim verilebilir ve soyadı evlat edinen kişinin soyadına döner.
– Koruyucu ailede ise böyle bir isim ve soyadı değişikliği söz konusu değildir.
- Nüfus Kaydı
– Koruyucu ailede çocuğun nüfus kaydında biyolojik anne ve babasının bilgileri yer alırken, evlat edinilen çocuk, evlat edinen ailenin nüfus kaydına geçer.
- Mali Destek
– Koruyucu aileye çocuğun bakım ve masrafları için yönetmelik uyarınca ödeme yapılırken, bu süreçte mali destek sağlanmaz.
Yabancı Ülkede Evlat Edinme Hakkı
Yabancı ülkede evlat edinme süreci, 29 Mayıs 1993 tarihli Lahey Evlat Edinme Sözleşmesi’nin kurallarına tabidir. Bu sözleşme uyarınca, kendi ülkesinde evlat edinilemeyen ancak Lahey Sözleşmesi’ne taraf ülkelerden birinde küçük bir çocuk, yabancı bir ülkede evlat edinilebilir.
Bu tür bir evlat edinme işlemi gerçekleştirileceğinde, sözleşmeye taraf olan ülkelerle iş birliği yapılabilir. Kanuna uygun ikametgaha sahip olan ve sözleşmeye taraf bir ülkede bulunan bir birey, ikamet ettiği devletin ilgili makamlarına başvuruda bulunarak diğer ülkede ikamet eden bir çocuğu evlat edinmek isteyebilir. Bu durumda, evlat edinme sürecinde uygulanan koşullar, evlat edinen ve evlat edinilenin bulunduğu ülkenin yasal düzenlemelerine tabi olacaktır.
Çocuğun yabancı bir ülkeden evlat edinilmesi durumunda, belirlenen koşullar sağlandıktan ve işlemler tamamlandıktan sonra çocuk Türkiye’ye getirilebilir. Çocuk, evlat edinmeyi planlayan bireylerin yanına yerleştirildikten sonra, bir yıl süresince evlat edinenin çocuğun eğitim ve bakımını karşılaması gerekmektedir.
Bu süre zarfında, ilgili makamın bilgisi olmaksızın yerleşim yeri değiştirilemez ve yetkili birimden izin almadan ülke dışına çıkılamaz. Bu bir yılın sonunda evlat edinme süreçleri tamamlanabilir ve çocuk resmi olarak evlatlık alınmış olur.
