Evlilik Dışı Çocuğun Tanınması Nasıl Yapılır , Evlilik birliği dışında dünyaya gelen çocuğun tanınması, baba ile çocuk arasında hukuken geçerli bir soy bağı kurulmasını sağlar. Bu işlem, noterde hazırlanan resmi belgeyle ya da mahkeme ve nüfus müdürlüğüne yapılan başvuru ve irade açıklamasıyla gerçekleştirilebilir. Ancak tanıma işlemi belirli kurallara tabidir ve bu kurallar ihlal edildiğinde işlemin geçerliliği tartışmalı hale gelebilir.
Tanımanın resmi yollarla yapılması yeterli değildir. Her tanıma işlemi hukuki açıdan doğru biçimde düzenlenmelidir. Aksi halde hem baba hem de çocuk için ileride telafisi güç sorunlar ortaya çıkabilir. Özellikle daha önce bir başkasıyla soy bağı kurulmuş çocuklar açısından durum daha da hassasiyet kazanır. Bu gibi durumlarda önce mevcut soy bağının mahkeme yoluyla kaldırılması gerekir. Ardından tanıma işlemi yapılabilir.
Tanımanın geçerliliği ve sürece ilişkin hak ve yükümlülüklerin doğru biçimde belirlenmesi adına hukuki destek alınması önemlidir. Avukat Doğa Eser Eserçelik olarak İstanbul’da evlilik dışı çocukların tanınması ve bu sürece ilişkin ihtilaflarda danışanlarımıza özenli bir şekilde hukuki hizmet sunmaktayız. Soru ve görüşleriniz için internet sitemizde yer alan iletişim bilgileri üzerinden bize ulaşabilir ve randevu alarak hukuki sürecinizi güven içinde başlatabilirsiniz.
Evlilik dışı çocuğun tanınması , evlilik birliğinin dışında doğmuş olan çocuğun biyolojik babasıyla hukuki bir bağ kurmasına yani biyolojik babanın çocuğun kendisinin olduğunu hukuken kabul etmesiyle ilgilidir. Evlilik dışı çocuğun tanınması medeni kanunun öngördüğü şartlar ve koşullar ışığında gerçekleşir. Şartları şu şekilde sayabiliriz:
-
Evlilik dışı çocuğun tanınması resmi belge yoluyla
Baba noter mahkeme ya da nüfus memuru önünde düzenlenen resmî bir belgeyle çocuğunu tanıyabilir. Bu belge ile tanıma resmiyet kazanır ve nüfus kaydına işlenebilir.
-
Evlilik dışı çocuğun tanınması Mahkemeye Beyanla Tanıma
Eğer bir dava süreci varsa baba mahkemeye yazılı ya da sözlü olarak çocuğunu tanıdığını bildirebilir. Mahkeme bu beyanı değerlendirerek soy bağını kurar.
-
Evlilik dışı çocuğun tanınması Vasiyetname ile Tanıma
Baba vasiyetinde çocuğunu açıkça tanıdığını belirttiğinde bu beyan tanıma sayılır. Vasiyet geçerli hale geldiğinde soy bağı da kurulmuş olur.
Evlilik dışı çocuğun tanınmasında hangi yöntem tercih edilirse edilsin, tanımanın hukuken geçerli olabilmesi için belirli şekil şartlarına uyulması zorunludur. Bu şartlara uyulmaması hâlinde yapılan tanıma işlemi geçersiz sayılır.
Evlilik dışı çocuğun tanınması işlemi hangi yolla olur?
Bir baba çocuğunu tanımak istiyorsa bazı şartların yerine getirilmesi gerekir. Her tanıma işlemi geçerli sayılmaz. Bu işin bazı kuralları vardır ve bu kurallar dikkate alınmadan yapılan işlemler hukuken geçersiz olabilir. Hatta ileride sorun çıkarabilir.
Tanıma dediğimiz şey öyle sözle ya da kafaya göre yapılmaz. Bunun belli yolları vardır. En bilinen yol noterde yapılan resmî belgedir. Baba notere gider ve orada bir belge düzenlenir. Bu belgeyle çocuk tanınır. Bir diğer yol da nüfus müdürlüğüne ya da mahkemeye yazılı olarak başvurmaktır. Bazı durumlarda vasiyetnameye yazılarak da tanıma yapılabilir. Ayrıca mahkeme üzerinden de bu işlem yapılabilir. Özellikle sulh hukuk mahkemeleri bu konuda yetkilidir.
Bu işlemi yapacak kişinin irade bozukluğu olmamalı ve kararını verebilecek biri olmalıdır. Yani reşit değilse ya da mahkeme tarafından kısıtlanmışsa o zaman kendi başına bu işlemi yapamaz. Onun adına karar verecek veli ya da vasi varsa onlar devreye girer. Ama tanıma yapacak kişi sağlıklı karar verebiliyorsa ve reşitse sorun olmaz.
1-Gerçek Babalık Olmalı
Tanıyan kişi gerçekten çocuğun babası olmalıdır. Başkasının çocuğunu tanımak doğru değildir. Bu yüzden eğer bir sorun çıkarsa mahkemeye başvurulabilir. Mahkemede genetik test yapılır. Yani DNA testiyle gerçekten baba olup olmadığı anlaşılır. Eğer test sonucu olumsuz çıkarsa yapılan tanıma boşa gider.
2-Çocuğun Daha Önce Biriyle Bağı Varsa
Çocuk başka bir erkekle zaten babalık ilişkisi içindeyse, yani resmiyette bir baba varsa, o zaman işler değişir. Özellikle evli bir kadından doğan çocukta bu durum çok olur. Çocuk otomatik olarak annenin eşiyle soybağı kurar. Böyle bir durumda önce o bağın koparılması gerekir. Bunun da yolu mahkemedir. Yani önce mevcut babalık iptal edilir, sonra biyolojik baba tanıma işlemi yapabilir.
3-Zorlama Olmadan Yapılmış Olmalı
Tanıma işlemi gönüllü olmalıdır. Baba bu kararı baskı altında vermemelidir. Eğer tanıma baskı, aldatma ya da yanlış bilgiyle yapılmışsa bu durum geçersiz sayılır. Çünkü önemli olan bu kararın kişinin özgür iradesiyle alınmasıdır.
Tanımanın Çocuğun Nüfus Kaydına Etkisi?
Bir çocuk ile babası arasında hukuki bir bağ kurmak gerektiğinde tanıma işlemi devreye girer. Bu işlem genellikle evlilik dışında doğmuş çocuklar için gündeme gelir. Tanıma olduktan sonra çocuk, sadece biyolojik olarak değil, resmen de babasına bağlı sayılır.
Bu durum hem çocuk hem de baba için hukuki sonuçlar oluşturur. Çocuk, evlilik içinde doğan bir çocukla aynı yasal haklara sahip olucaktır. Miras hakkı çıkar ortaya. Baba soyadı verilebilir. Vatandaşlık konusu açılabilir. Baba da bazı sorumlulukları üstlenmek zorunda kalır, çocuğun geçimi, eğitimi ve bakımı gibi.
Tanıma işlemi yapıldığında artık çocukla baba arasında yasal bir ilişki vardır. Çocuk, babasının kimliğinde görünür, resmiyete girer. Bu işlem sayesinde çocuk artık tek başına değil, bir aile bağlantısı içindedir.
Bazı sonuçları şöyle;
- Baba ile çocuk arasındaki hukuken geçerlilik sağlayan bir bağ oluşmuş olacaktır
- Çocuk da evlilik birliği içinde doğmuş çocuktan hukuki olarak farksız kabul edilir
- Baba çocuğa karşı yükümlülük taşır
- Çocuk da babaya bazı haklarla bağlanır, miras gibi
Sonuç olarak tanıma sadece bir kayıt işlemi değildir. Hayat boyu sürebilecek sorumlulukların ve hakların başlangıcıdır.
Evlilik dışı çocuğun Tanıma İşlemine İtiraz Edilebilir mi ?
Evlilik dışı doğan bir çocuğun tanınması babanın çocuğu kendi soyuna dahil etmesi anlamına gelir ancak bu işlem her zaman kesin sonuç doğurmaz çünkü bazı durumlarda tanımaya itiraz edilebilir özellikle biyolojik baba olmadığını düşünen kişiler ya da annenin rızası dışında yapılan tanımalar mahkemeye başvurarak bu işlemin iptalini isteyebilir bu tür itirazlar somut delillere dayanmalı ve tanımanın gerçeğe aykırı olduğunu ortaya koymalıdır böylece sadece şekli değil aynı zamanda maddi gerçeğe de uygun bir sonuç elde edilmiş olur
Tanımanın İptal Davası Nedir?
Evlilik dışı çocuğun tanıma işlemini geçersiz kılmak iptal davası ile mümkün olan hukuki süreçtir. Tanımanın tek taraflı irade beyanı ile oluşması kanun koyucunun oluşabilecek sorunlara önlem olarak sonradan iptali uygun görmüştür.
Bu iptal davası için belli şartlar öngörülmüştür. Biyolojik baba yani tanıyan kişinin iradesinde bir bozukluk olması durumunda tanımayı geçersiz kılmak mümkündür. Öncelikle iptal davası açılabilmesi için ilk olarak bir tanıma söz konusu olmalıdır. Bu işlemin tanıma işleminin şekil ve usul şartlarına hukuki olarak uygun olması gerekmektedir. Eğer bu işlem belirttiğimiz şartlara uymaz ise iptal davası açma imkanı yoktur.
Tanımanın İptal Davasını Kimler Açabilir?
İptal davasını açabilecek kişiler düzenlenmiştir. Sadece bu kişiler yasal olarak tanıma işleminin iptali için dava yoluna başvurabilir.
Tanımayı yapan kişinin beyanını irade sakatlığı hallerinden olan yanılma , aldatma, korkutma hallerinden birini neden olarak gösterirse davayı anne ve çocuğa yönelik olarak açabilir. Bu koşulları sağladığı takdirde kişiye ait bir haktır.
Çocuk ve Çocuğun Ölmesi Halinde Alt Soyu Ve Annesi tanıyana yönelik olarak bu davayı açabilirler. Eğer tanıyan kişiye dava açılamayacak durumdaysa ( ölüm) açılan dava mirasçılarına karşı olarak açılabilir. Bu doğrultuda soy bağının kurulması kamuyu da ilgilendiren önemli konu olduğu için Cumhuriyet Savcısının da iptal davası yetkisi vardır. Bu yetki kamunun yararı gözetilerek kullanılmalıdır.
Hazine miras ile ilgili ilişkisinde zarar görmesi ihtimali durumunda dava açma söz konusu olacaktır.
Tanımanın İptal Davasında İspat Yükü Kime Aittir?
Tanımanın iptali davasında eğer tanıyanın biyolojik baba olmadığı ileri sürülüyor ise ispat sorumluluğu davayı açan kişiye ait olur. Bu ispat için davacının ileri sürdüğü iddiayı somut deliller ışığında desteklemesi gerekmektedir. Bu davalar için çoğunlukla kesinlik ve bilimsel olan DNA testi gibi işlemler yapılır.
Bu durum için medeni kanunun özel olarak getirdiği düzenlemeye göre TMK m.299 uyarınca “Ana veya çocuk tarafından tanıyanın baba olmadığı iddiasıyla açılan iptal davasında ispat yükü, tanıyanın, gebe kalma döneminde ana ile cinsel ilişkide bulunduğuna ilişkin inandırıcı kanıtları göstermesinden sonra doğar.” şeklindedir.
Bu doğrultuda tanıyan kişinin anne ile kurduğu birliktelikte cinsel ilişkisi olduğunu kanıtlaması adi karine olacaktır. Anne ve çocuğun herhangi bir ispat yükümlülüğü bu durum ispat edilene kadar oluşmayacaktır. Bu karine tanıyan babanın ,biyolojik baba olacağına dair bir ihtimal ortaya koyacaktır. Anne ve çocuk bu karineden sonra delillerle ispatta bulunabilir. Karineyi geçersiz olmasını bu şekilde sağlayabilir. Bunlar sadece anne ve çocuğun açtığı iptal davasına ilişkindir.
DNA testinin Tanımanın İptalindeki Rolü
Her ne kadar tanıma işlemiyle çocuk ile baba arasında hukuki bir soy bağı kurulmuş olsa da, zaman içerisinde tanıyan kişinin bu bağın biyolojik gerçekliğinden şüphe duyması mümkündür. Bu tür durumlarda, Türk Medeni Kanunu kapsamında tanımanın iptali davası açılarak soy bağının düzeltilmesi talep edilebilir.
Tanımanın iptali davalarında maddi gerçeğe ulaşmak amacıyla en çok başvurulan ve tercih edilen yöntemlerden biri DNA testidir. Söz konusu test, çocuğun tanıyan kişiyle genetik bir bağ taşıyıp taşımadığını bilimsel olarak ortaya koyar. Günümüzde uygulamada olan DNA testleri, yüksek doğruluk oranıyla sonuç verdiğinden, genel itibari ile kesin delil olarak kabul görmektedir.
Yargılama sürecinde mahkeme, taraflardan birinin talebi üzerine ya da resen değerlendirme yaparak DNA testi uygulanmasına karar verebilir. Test sonucunda çocuk ile tanıyan kişi arasında genetik bağın bulunmadığı tespit edilirse, mahkeme tanımanın geçerliliğini yitirdiğine hükmedebilir.
Bu davalarda ispat yükü, kural olarak genetik bağın bulunmadığına dair iddiada bulunan tarafa aittir. Ancak DNA testi gibi bilimsel ve teknik deliller sayesinde, bu yükün karşılanması önemli ölçüde kolaylaşmaktadır. Test sonucu, mahkemeye somut ve güvenilir bir temel sunduğundan, karar verme sürecinde tereddütlerin ortadan kalkmasına katkı sağlar.
Sonuç olarak, tanımanın iptali davaları yalnızca bir soy bağı meselesi değil; aynı zamanda kişisel haklar, aile yapısı ve bireylerin özel hayatlarını etkileyen önemli bir hukuki süreçtir. Bu süreçte DNA testi, hem maddi gerçeğe ulaşılması hem de adil bir yargılamanın gerçekleştirilmesi bakımından kritik bir rol oynamaktadır.
Tanımanın İptali Davasında Süreç ve Zaman Aşımı
Tanıyan kişinin iptal davası açma süresi, iptal sebebinin (örneğin korkunun) ortadan kalktığı ya da etkisini yitirdiği andan itibaren işlemeye başlar. Bu süre, bir yıl içinde kullanılmalıdır; ancak her hâlükârda olayın üzerinden beş yıl geçmişse dava hakkı sona erer. Bu sürelerin dışında dava açılması mümkün değildir.
İlişkili kişilerin iptal davası açma süreleri:
İlgili kişilerin dava hakkını davacının tanımayı ve tanıyan kişinin çocuğun babası olma ihtimali olmadığını öğrendiği tarihten itibaren başlar. Dava hakkı bu tarihten itibaren bir yıl süreyle geçerlidir. Her durumda beş yıl için süre geçerlidir. Süreler içinde dava açılmazsa dava hakkı kaybedilecektir.
Çocuğun Dava Hakkı Süresi
Çocuğun dava açma hakkı, ergenliğe ulaşmasıyla birlikte doğar ve bu tarihten itibaren bir yıl içinde kullanılması gerekir. Süresi içinde dava yoluna gidilmezse dava hakkı sona erer
Gecikmeyi Haklı Kılacak Neden Durumu
Bahsedilen süreler geciktirilirse ve ortada gecikmeyi haklı duruma getiren bir neden varsa haklı durumun ortadan kalkmasıyla bir ay içinde dava açılabilecektir. Haklı sebep ortadan kalktıktan sonra kişi dava açmalıdır. Gecikmeyi haklı kılacak durum ortadan kalkmasına rağmen dava açmayan taraf dava hakkını kaybeder.
