Araç hasar kaybının hesaplanması ve araç hasar kaybının tahsil edilmesi işlemleri vekaleten yalnızca avukat ile yapılabilir. Av. Doğa Eser ESERÇELİK, hem Sağlık Hukuku Yüksek Lisansı hem de Trafik Kazaları Bilirkişilik uzmanlığı olan bir avukattır. Bu sebeple müvekkiller araç hasar ve değer kaybı tazminatını eksiksiz alabilirler. Araç değer kaybı hesaplamasında kaza yapmış veya parçaları değiştirilmiş olan araçların belli parametreler yardımı yapılabilmektedir. Araç hasar kaybı işlemi hem satıcı için hem de alıcı için avantajlıdır. Çünkü satıcılar, aracı olduğundan daha ucuza satış yapmaktan kurtulur, alıcılar ise 2. el araç alırken daha fazla para ödemekten kurtulur.
Araç hasar kaybı, sıfır bir aracın trafikte geçirdiği sürenin yanı sıra geçirdiği kazaların ve bu kazalar sonucunda parçalarının değişmesi sonucunda aracın tamir masrafıdır. Araç hasar kaybı çok farklı şekillerde oluşabilmektedir. Örnek olarak, aracın sıfır alındıktan sonra 2. el olması, aracın kaç yaşında olduğunu, kilometre bilgisi, aracın orijinal parçalarının değişmesi gösterilmektedir. Bu noktada orijinal parçaların değişmesi büyük bir tamir masrafına yol açabilmektedir.
Araç hasar kaybı hesaplaması yaparken aşağıdaki unsurlar dikkate alınır:
- Aracınızın marka ve modeli
- Aracınızın üretim tarihi
- Aracınızın trafiğe çıkış tarihi
- Aracınızın kaza anındaki kilometresi
- Aracınızın kaza tarihi itibariyle muadillerinin ikinci el piyasasındaki rayiç değeri
- Aracınızın hasar geçmişi ve niteliği
- Aracınızın boyanan / değişen parçaları dikkate alınarak hesaplanır.
Resmi Gazetede 20 Mart 2020 tarihinde Hazine Müsteşarlığı tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında Değişiklik Yapılmasına Dair Genel Şartlar yayınlanmıştır. Bu yeni düzenlemeye göre hesaplama aşağıdaki şekilde yapılacaktır.
Kazaya karışan aracın rayiç fiyatının 100.000,00 TL, kilometresinin 15.000 km ve altında, kazada kusursuz olduğu varsayıldığında aşağıdaki gibi bir hesaplama karşımıza çıkmaktadır.
- Hasar onarım bedeli 20.001,00TL üzeri ise araç değer kaybı hesaplaması 15.390,00TL olur.
- Hasar onarım bedeli 12.001,00TL – 20.000,00TL arası ise araç değer kaybı hesaplaması 12.825,00TL olur.
- Hasar onarım bedeli 4.001,00TL – 12.000,00TL arası ise araç değer kaybı hesaplaması 8.550,00TL olur.
- Hasar onarım bedeli 2.001,00TL – 4.000,00TL arası ise araç değer kaybı hesaplaması 4.275,00 TL olur.
- Hasar onarım bedeli 0,00TL – 2.000,00TL arası ise araç değer kaybı hesaplaması 0 – 2.000 TL (Hasar Onarım Bedeli Kadar) olacaktır.
Netice itibariyle, araç hasar kaybının hesaplanması teknik gerektiren bir işlemdir. Bu nedenle araç hasar kaybını hesaplayabilecek motorlu kara araçları alanında çalışan bir eksper bilirkişiden destek almak ve bu alanda uzman avukattan yardım almak oldukça önemlidir.
09.10.2020 TARİHLİ ANAYASA MAHKEMESİ KARARI SONRASINDA ARAÇ HASAR KAYBI ve DEĞER KAYBI DOSYALARINDA OLUŞAN YENİ HUKUKİ DURUM ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME
09.10.2020 tarihli Resmi Gazete’ de yayımlanan Anayasa Mahkemesi’nin 2019/40 Esas 2020/40 Karar sayılı kararında; 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 90 ve 92. maddelerde geçen ‘Genel Şartlar’ ifadeleri iptal edilmiştir. Karayolları Trafik Kanunu’nun 90.maddesinin birinci cümlesinin “… ve bu kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda öngörülen usul ve esaslara tabidir…” ve ikinci cümlesinde yer alan “…ve genel şartlarda…” ibarelerinin iptaline karar verilmiştir.
Anayasa Mahkemesi 9 Ekim 2020 tarihinde vermiş olduğu kararı özetlemek gerekirse, araç değer kaybı hesaplama formülü kaldırılmış, yeni düzenleme ile artık 160 bin km sınırı kaldırılmış, plastik tampon/parça onarımları, cam, radyo/teyp, lastik, hava yastığı, jant, mekanik, elektrik, elektronik ve döşeme aksamı gibi parçalar değer kaybı kapsamına alınmıştır.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun haksız fiillere ilişkin hükümleri, Anayasa Mahkemesi kararından sonra, araç değer kaybı uyuşmazlıklarında uygulanacaktır. Bu durum gereğince sigorta şirketleri kaza sonrası araçlarda meydana gelen araç değer kaybı yani yani piyasa rayiç değerinin hesaplamasında Türk Borçlar Kanunu’nda gerçek zararın tespiti ilkelerine uygun bir şekilde hesaplanacaktır. Daha iyi anlaşılması için örnek olarak kaza yapmadan önce aracını 200 bin TL ‘ye satabilen bir kişi, kaza sonrası aracını 150 bin TL’ye satabiliyorsa piyasa rayicine göre belirlenen bu aradaki 50 bin TL farkın mağdur araç sahibine ödenmelidir.
Anayasa Mahkemesi tarafından verilen iptal kararları kesindir. Bu nedenle Sigorta şirketleri Anayasa Mahkemesi tarafından verilen bu karar sonrasında araçlarda meydana gelen gerçek değer kaybını ödemek zorundadır.
Kişiler, meydana gelen kazalarda araçta oluşan zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren en geç iki yıl içinde gerçek piyasa rayiç bedeline göre değer kaybı talebinde bulunabileceklerdir. Eğer kişi trafik kazası sonrası herhangi bir değer kaybı talebinde bulunmamışsa veya bulunmasına rağmen talebi sonuçlanmamışsa piyasa koşullarına göre belirlenmiş gerçek rayiçe göre değer kaybı talebinde bulunabilecektir.
2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 90 ve 92. maddelerde geçen ‘Genel Şartlar’ ifadeleri 09.10.2020 tarihinde Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir. İptal edilen bu hükümler sonucunda kaza sonrası araçlarda meydana gelen değer kaybı hesaplamasında 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun haksız fiillere ilişkin hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.
Bundan hareketle sigorta şirketleri, yapılacak olan değer kaybı ödemelerini piyasa koşulları göz önünde bulundurularak kişilerin aracında meydana gelen gerçek zararın piyasa rayiç değerine göre hesaplayıp ödemesi gerekmektedir.
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında Değişiklik Yapılmasına Dair Genel Şartlar 20 Mart 2020 tarih 31074 Sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak 1 Nisan 2020 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir. Yürürlük tarihinden önce yapılan sözleşmelerde sözleşmenin imzalandığı tarihide geçerli olan Genel Şartlar, yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılan sözleşmelerde ise yeni yayınlanan Genel Şartlar uygulanacaktır.
ARAÇ HASAR KAYBI ALAMAYAN ARAÇLAR
Araç değer kaybı alamayacak araçlar aşağıdaki özelliklere uygun olan araçlardır
- Tekerlekli/paletli ve zırhlı toplumsal müdahale araçları, belediye otobüsleri, yol süpürme araçları, itfaiye araçlarındaki hasar sebebiyle yapılan değer kaybı talepleri.
- Yabancı plakalı araçların Türkiye’de karıştığı kazalarda yabancı plakalı araçlar için yapılan değer kaybı talepleri.
Oluşan kazalarda yukarıda bahsedilen araçlar lehine olacak şekilde araç hasar kaybı talebinde bulunurken, araç değer kaybı talebinde bulunulamayacaktır.
ARAÇ HASAR KAYBI VE ARAÇ DEĞER KAYBI HESAPLAMA FORMÜLÜ 2025
Araçların karıştığı trafik kazaları neticesinde meydana gelen zararlar yalnızca fiziksel hasarla sınırlı değildir. Kazaya uğrayan bir aracın, teknik olarak onarılmış ve kullanılabilir hale getirilmiş olmasına rağmen, o aracın ikinci el piyasa değerinin düşmesini engellememektedir. Bu durum, doktrinde ve yargı uygulamasında “araç değer kaybı” olarak adlandırılmakta olup, kazada kusuru bulunmayan araç sahibinin, aracının ticari değerinde meydana gelen azalma nedeniyle uğradığı zararın, kazaya sebebiyet veren taraf veya onun sigorta şirketi tarafından tazmini talep edilebilmektedir. Özellikle Karayolları Trafik Kanunu ve ilgili mevzuat uyarınca, bu tür zararların kazaya sebebiyet veren taraf tarafından karşılanması, zarar görenin mağduriyetini gidermek ve adil bir denge sağlamak adına önem arz etmektedir. Yargıtay kararlarında da yer bulan bu tazminat türü, uygulamada sıklıkla gündeme gelmekte; zarar gören kişilerin başvuru süreci, zarar hesabı ve hukuki yollarla hak arayışı çeşitli hukuki değerlendirmeleri beraberinde getirmektedir. Bu bağlamda, araç değer kaybı kavramının hukuki niteliği, şartları ve talep süreci ayrıntılı şekilde ele alınmalıdır.
Araç değer kaybı, trafik kazası neticesinde hasara uğrayan bir aracın, tamir edilmiş olmasına rağmen piyasa değerinde meydana gelen düşüşü ifade eder. Bu zararın tazmini için ileri sürülen taleplerin hukuken karşılık bulabilmesi, zararın somut ve ölçülebilir biçimde hesaplanmasına bağlıdır. Uygulamada, söz konusu zarar kalemi, sigorta tahkim komisyonları ve yargı mercilerince, belirli hesaplama yöntemleri çerçevesinde değerlendirilmekte; teknik veriler esas alınarak hesaplama yapılmaktadır.
Hesaplamada dikkate alınan en yaygın yöntem, Türkiye Sigorta Birliği tarafından geliştirilen formüle dayanmaktadır. Bu yöntem, aracın özellikleri ve hasarın niteliğine göre değişkenlik gösteren bazı katsayıların çarpımı esas alınarak uygulanmaktadır. Buna göre:
Araç Değer Kaybı = Araç Rayiç Değeri × Temel Oran × Parça Katsayısı × Hasar Bölgesi Katsayısı
Bu formülde yer alan unsurlar şu şekilde açıklanabilir:
- Araç Rayiç Değeri: Kazanın gerçekleştiği tarihteki ikinci el piyasa bedelidir. Bu bedel, aracın yaşı, kilometresi, donanım durumu ve piyasa koşulları dikkate alınarak belirlenir.
- Temel Oran: Aracın yaşı ve kilometresine göre belirlenen sabit oranı ifade eder. Yeni ve düşük kilometreli araçlarda bu oran yüksek; eski ve fazla kilometre yapmış araçlarda ise daha düşüktür.
- Parça Katsayısı: Hasar gören parçaların araç üzerindeki yapısal ve fonksiyonel önemine göre belirlenen orandır. Örneğin, motor, şasi, direk gibi taşıyıcı aksamlar daha yüksek katsayı ile değerlendirilirken, yüzeysel parçalardaki hasar daha düşük katsayıya tabi tutulur.
- Hasar Bölgesi Katsayısı: Hasarın aracın hangi bölgesinde oluştuğu dikkate alınarak belirlenen etkidir. Aracın ön, arka ya da yan bölgesinde meydana gelen hasarların değer kaybına etkisi farklılık arz edebilir.
Hesaplama yöntemi her ne kadar belirli formüllere dayansa da, somut olayın özellikleri dikkate alınmadan soyut bir hesaplamaya gidilmesi mümkün değildir. Bu nedenle, araç değer kaybı miktarının tespiti genellikle uzman kişilerce hazırlanan teknik raporlar veya mahkeme tarafından görevlendirilen bilirkişilerin incelemeleri sonucunda yapılmaktadır.
Nitekim, Yargıtay içtihatlarında da araç değer kaybı tazminatının belirlenmesinde esas alınacak kriterlerin, araç yaşı, hasarın niteliği, onarım biçimi ve önceki hasar durumu gibi çok yönlü veriler ışığında değerlendirilmesi gerektiği açıkça ifade edilmiştir. Bu yönüyle, araç değer kaybı hesaplaması, hem teknik hem de hukuki unsurların birlikte dikkate alındığı karma nitelikli bir değerlendirme süreci olarak karşımıza çıkmaktadır.
Araç Değer Kaybı Nedir?
Araç değer kaybı, bir motorlu taşıtın trafik kazasına karışması neticesinde, meydana gelen hasarın onarılması sonrasında dahi aracın piyasa değerinde oluşan azalmayı ifade eden maddi bir zarardır. Bu zarar, doğrudan aracın yapısal bütünlüğüne yönelik değil, aracın kaza geçmişi nedeniyle ikinci el piyasasında gördüğü itibar ve talep düşüklüğünden kaynaklanan ekonomik bir eksilmedir. Uygulamada, kazaya karışan bir aracın, üretici standartlarında onarılmış olsa dahi, “hasar kaydı” bulunması sebebiyle muhtemel alıcılar tarafından daha düşük bir bedelle tercih edildiği görülmektedir. İşte bu fark, araç değer kaybı tazminatının konusunu oluşturur.
Türk hukukunda araç değer kaybı, öncelikle Türk Borçlar Kanunu’nun 49. ve devamı maddeleri ile düzenlenen haksız fiil hükümleri çerçevesinde değerlendirilmekte olup, aynı zamanda Karayolları Trafik Kanunu ve ilgili zorunlu mali sorumluluk sigortası mevzuatı uyarınca da sigorta şirketinin sorumluluğunu doğuran bir zarar kalemidir. Zarar görenin bu talebi ileri sürebilmesi için birtakım koşulların varlığı aranmaktadır. Bunlar arasında en önemlisi, zarar görenin kazada kusurunun ya hiç bulunmaması ya da çok az düzeyde olmasıdır. Aksi hâlde, değer kaybı talebi kısmen veya tamamen reddedilebilir.
Araç değer kaybı hesaplaması yaparken dikkat etmemiz gereken bazı işaretler vardır. Bu kapsamda, aracın markası, modeli, üretim yılı, kilometresi, hasarın niteliği ve onarım şekli gibi unsurlar dikkate alınarak, uzman kişiler veya kurumlar tarafından teknik değerlendirme raporları hazırlanmakta ve gerçek zararın boyutu somut verilerle ortaya konulmaktadır. Ayrıca, Yargıtay içtihatlarında da araç değer kaybının tazmin edilebilir bir zarar olduğu kabul edilmiş; bu zarar, aracın piyasa rayiç bedelindeki azalma dikkate alınarak hesaplanması gereken bağımsız bir kalem olarak değerlendirilmiştir.
Sonuç olarak, araç değer kaybı, trafik kazalarında mağdur olan araç sahiplerinin karşı karşıya kaldığı önemli bir ekonomik kayıptır. Araç değer kaybı hesaplaması yapıldıktan sonra Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru yapılır. Sigorta Tahkim Komisyonu’nun verdiği karar bağlayıcıdır. Trafik kazası yaralamalı veya ölümlü bir kaza ise diğer haklarınız için yargı yolu açıktır. Hukuken korunması gereken bu menfaat, adil tazmin ilkesi çerçevesinde değerlendirilmekte ve uygulamada giderek daha fazla önem kazanmaktadır.
Araç Değer Kaybı Kimden Alınır?
Araç değer kaybı tazminatı, kazada kusurlu olan taraf ile bu kişinin zorunlu mali sorumluluk sigortasını üstlenen sigorta şirketinden talep edilir. Türk Borçlar Kanunu’nun 49. maddesi uyarınca, kusurlu eylemiyle bir başkasına zarar veren kişi, bu zararın tazmininden hukuken sorumludur. Bu bağlamda, trafik kazasında asli veya tali kusurlu olan sürücü, meydana gelen tüm zararlar gibi araç değer kaybından da sorumlu tutulur. Ancak uygulamada, bu tür zararların tazmini öncelikle zorunlu trafik sigortası kapsamında sigorta şirketine yöneltilmektedir.
Karayolları Trafik Kanunu’nun 91. maddesi ve Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları çerçevesinde, sigorta şirketi, poliçe kapsamında kalan zararları, kusurlu sürücü adına karşılamakla yükümlüdür. Araç değer kaybı da, bu kapsamda değerlendirilen ve tazmin edilebilecek zarar kalemlerinden biridir. Ancak burada dikkat edilmesi gereken önemli bir husus vardır: zarar gören kişi, kendi kusur oranına denk gelen miktar için talepte bulunamaz; sadece karşı tarafın kusuru oranında tazminat talep edebilir.
Eğer kazaya karışan araç bir tüzel kişiliğe aitse, şirketin malik sıfatı taşıması nedeniyle tazmin sorumluluğu da şirkete ait olur. Aynı şekilde, aracın sahibi ile sürücüsünün farklı kişiler olması hâlinde, zarar gören, Türk Borçlar Kanunu’nun 66. maddesi uyarınca hem sürücüye hem de araç sahibine birlikte yönelteceği bir tazminat talebinde bulunabilir. Bu durumda sorumluluk, müşterek ve müteselsil olarak doğar.
Ayrıca, sigorta şirketine yapılan başvurunun reddi ya da eksik ödeme yapılması hâlinde, zarar gören kişi, Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurarak hakkını arayabileceği gibi, genel mahkemeler nezdinde dava yoluna da gidebilir. Ancak her iki yol için de zamanaşımı süresine dikkat edilmesi gerekmektedir. Bu süre, genel olarak kazanın meydana geldiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlükârda on yıl olarak belirlenmiştir.
Araç Değer Kaybı Hesabı Nasıl Yapılır?
Araç değer kaybının tazminine ilişkin taleplerin hukuken kabul edilebilmesi için, öncelikle bu zararın doğru ve objektif kriterlere göre hesaplanmış olması gerekir. Değer kaybı tazminatı, soyut bir tahmine değil; aracın özelliklerine, hasarın niteliğine ve onarım geçmişine dayalı somut verilere dayanarak hesaplanmalıdır. Bu nedenle, hesaplama sürecinde hem teknik hem de hukuki unsurların dikkate alınması gerekir.
Türkiye Sigorta Birliği tarafından uygulamaya konulan ve sigorta şirketleri ile tahkim mercilerinde yaygın olarak kullanılan standart formül, değer kaybının hesaplanmasında temel alınan yöntemlerden biridir. Bu hesaplamada, başlıca şu kriterler dikkate alınmaktadır:
- Aracın yaşı ve kilometresi: Yaşı büyük, kilometresi yüksek olan araçlarda değer kaybı oranı yeni ve kilometresi düşük araçlara nazaran genellikle daha düşüktür. Yeni ve az kullanılmış araçlarda ise kayıp oranı artar.
- Araç markası ve modeli: Piyasa değeri yüksek ve ikinci el piyasası aktif olan araçlarda değer kaybı daha belirgin olur.
- Hasarın niteliği ve onarım şekli: Sadece değişen parça mı var, yoksa şase, direk, podye gibi aracın ana taşıyıcı aksamında işlem yapılmış mı? Bu tür aracın haraketli aksamında meydana gelen ağır hasarlar, değer kaybını artırır.
- Kazanın kusur oranı: Eğer araç sahibi oluşan kazada tam kusursuzsa, aracında meydana gelen değer kaybının tamamı talep edilebilir. Kusurlu olması hâlinde bu oran düşürülür.
Hesaplama formülü ise genel hatlarıyla aşağıdaki unsurlar üzerinden yapılmaktadır:
Değer Kaybı = Temel Oran x Parça Ağırlık Katsayısı x Hasar Alanı Katsayısı x Araç Piyasa Değeri
Ancak bu formülün her olaya birebir uygulanması zorunlu değildir. Mahkemeler ve bilirkişiler, somut olayın koşullarına göre farklı değerlendirmeler yapabilir. Örneğin, aracın daha önce hasar geçmişi varsa ya da kaza çok hafif bir müdahale gerektirmişse, bu durum değer kaybı miktarını doğrudan etkiler. Bu nedenle değer kaybı hesaplamaları mutlaka uzman görüşüyle desteklenmeli, gerekiyorsa bilirkişi raporu ile netleştirilmelidir.
Araç Değer Kaybı Hesaplama Metodu
Araç değer kaybı, trafik kazasına karışan ve hasar gören bir aracın, tamir edilmiş olsa dahi ikinci el piyasasındaki rayiç değerinde meydana gelen düşüşü ifade eder. Bu değer düşüklüğünün tazminine yönelik taleplerin kabulü ise, zararın hukuken geçerli ve teknik olarak hesaplanabilir olması şartına bağlıdır. Bu nedenle araç değer kaybının hesaplanmasında belirli yöntem ve kriterlerin dikkate alınması zorunludur. Uygulamada, zarar miktarının belirlenmesinde hem Türkiye Sigorta Birliği tarafından benimsenmiş hesaplama esasları hem de mahkemelerin ve bilirkişilerin kullandığı teknik analiz yöntemleri esas alınmaktadır.
Araç değer kaybı hesaplama metodu genel olarak aşağıdaki unsurlar üzerine kuruludur:
- Aracın Piyasa Değeri: Kazadan önceki gün itibarıyla aracın ikinci el satış değeridir. Bu değer, genellikle araç satış platformları, ekspertiz raporları veya resmi kurum verileri ışığında belirlenir.
- Temel Değer Kaybı Oranı: Bu oran, aracın yaşı ve kilometresine göre tespit edilen sabit bir katsayıdır. Yeni ve düşük kilometreli araçlarda bu oran daha yüksek belirlenirken, kullanım ömrü dolmuş ya da fazla yol yapmış araçlarda değer kaybı daha düşük seviyelerde hesaplanmaktadır.
- Parça Değeri Katsayısı: Kazada hasar gören parçaların, aracın genel yapısı içindeki önemi dikkate alınarak uygulanan orandır. Örneğin, taşıyıcı kolon, şasi ya da direk gibi ana iskelet unsurlarında meydana gelen hasar, tampon veya kaporta üzerindeki bir zarara göre daha yüksek katsayı ile çarpılır.
- Hasar Yoğunluğu ve Onarım Şekli: Değişen parça mı, yoksa düzeltme mi yapıldı? Orijinal parça mı kullanıldı? Hasarın büyüklüğü, onarım şekli ve müdahale edilen bölge sayısı, değer kaybının belirlenmesinde etkilidir. Onarım esnasında orijinal parçaların kullanılmaması veya üretici standartlarının dışında bir işlem yapılması hâlinde değer kaybı daha yüksek hesaplanır.
- Kusur Oranı: Zarar gören aracın kusur durumu, doğrudan tazmin edilecek miktarı etkiler. Eğer zarar gören tam kusursuzsa, değer kaybının tamamını talep edebilir. Ancak kısmi kusur hâlinde, bu oran düşülerek hesaplama yapılır.
Tüm bu unsurlar bir araya getirilerek aşağıdaki formüle göre nihai hesaplama gerçekleştirilir:
Değer Kaybı Tutarı = Araç Rayiç Değeri × Temel Oran × Parça Katsayısı × Hasar Alanı Katsayısı
Bu formül, Türkiye Sigorta Birliği’nin sektörde benimsettiği genel hesaplama sistemine dayanmaktadır. Ancak bu metodun yargı organları açısından bağlayıcı olmadığı; mahkemelerin, olayın özelliğine göre farklı bilirkişi görüşlerine başvurabileceği unutulmamalıdır.
Sonuç olarak, araç değer kaybı hesaplama metodu; hem teknik uzmanlık hem de hukuki değerlendirme gerektiren çok yönlü bir işlemdir. Bu sebeple, tazminat talebinde bulunan kişinin, zararın doğru belirlenmesi için uzman raporu ile desteklenen somut veriler sunması büyük önem taşır. Hukuka uygun, şeffaf ve objektif bir hesaplama yöntemi, hem sigorta tahkim süreçlerinde hem de yargı mercilerinde başvurunun kabul edilme şansını artırmaktadır.
Araç Değer Kaybı Hesaplama Örneği
Araç değer kaybı, trafik kazası sonucu hasar gören ve onarılan bir motorlu taşıtın, kazadan önceki ikinci el piyasa değeri ile onarım sonrası piyasadaki yeni değeri arasındaki farkı ifade eder. Bu zarar kalemi, Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiil hükümleri ve Karayolları Trafik Kanunu çerçevesinde tazmin edilebilir bir zarar türü olarak kabul edilmiştir. Hesaplamaya esas alınan tutar, her somut olayın özelliklerine göre değişmekle birlikte, belirli teknik esaslara dayalı olarak belirlenmektedir.
Aşağıda, bu hesaplamanın hangi esaslara göre yapıldığını açıklamaya yönelik örnek bir senaryo sunulmuştur:
Varsayımsal Olay:
- Araç: 2021 model, C segmenti bir otomobil
- Kilometre: 30.000
- Kazadan önceki rayiç değeri: 1.200.000 TL
- Hasar durumu: Ön tampon ve sol çamurluk değişmiş, sol far onarılmış
- Kazadaki kusur durumu: Araç sahibi tam kusursuz
Hesaplama Unsurları:
- Araç Rayiç Bedeli: 1.200.000 TL
- Temel Değer Kaybı Oranı: Aracın yaşı ve kilometresi dikkate alındığında ortalama %8
- Parça Ağırlık Katsayısı: Değişen parçaların araç üzerindeki etkisi yaklaşık %0,60
- Hasar Bölgesi Katsayısı: Ön kısım hasarı için %0,90
Formüle Göre Hesaplama:
Araç Değer Kaybı = Rayiç Değer × Temel Oran × Parça Katsayısı × Hasar Bölgesi Katsayısı
Değer Kaybı = 1.200.000 TL × 0,08 × 0,60 × 0,90
Değer Kaybı = 51.840 TL
Hukuki Değerlendirme:
Bu hesaplama neticesinde ortaya çıkan yaklaşık 51.840 TL tutarındaki değer kaybı, zarar gören araç sahibinin tazminat talebine konu edilebilir. Talep, öncelikle kazaya kusuruyla sebep olan kişinin zorunlu mali sorumluluk sigortasını düzenleyen sigorta şirketine yöneltilmelidir. Sigorta şirketi tarafından eksik ödeme yapılması veya talebin tamamen reddedilmesi hâlinde, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu uyarınca Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru yapılabilir ya da genel yetkili mahkemelerde dava açılabilir.
Hesaplamaya ilişkin teknik değerlendirmelerin, somut olayın özellikleri dikkate alınarak eksper raporu veya bilirkişi incelemesi yoluyla desteklenmesi, taleplerin hukuki zeminde kabul görmesi açısından önem arz etmektedir.
ARAÇ DEĞER KAYBI HESAPLAMA KRİTERLERİ
| Kriter | Açıklama |
| Aracın Yaşı | Araç ne kadar yeni ise, değer kaybı o kadar yüksek olur. Genellikle 5 yaşına kadar olan araçlarda daha yüksek oranda değer kaybı hesaplanmaktadır. |
| Kilometre | Düşük kilometreli araçlar, ikinci elde daha kıymetli kabul edildiğinden, hasar durumunda daha yüksek değer kaybına uğrar. |
| Hasarın Boyutu ve Onarım Süreci | Kazanın şiddeti ve hasarın onarımı sırasında kullanılan parçaların niteliği önemlidir. Orijinal parça yerine yan sanayi parça kullanılması ya da ağır hasar olması, değer kaybını artırır. |
| Aracın Piyasa Değeri | Aracın kazadan önceki rayiç bedeli arttıkça, değer kaybı da mutlak olarak yükselir. Yüksek piyasa değerine sahip araçlar daha fazla kayba uğrar. |
Araç Değer Kaybı Hesaplama Kusur Durumu
Trafik kazalarında araçta meydana gelen fiziksel hasarın giderilmesi kadar, kazanın aracın ekonomik değerinde yol açtığı kayıpların da dikkate alınması gerekir. Bu çerçevede, “araç değer kaybı” kavramı önem kazanır. Ancak bu tür taleplerin hukuken geçerli sayılabilmesi için, zararın teknik olarak hesaplanmasının yanı sıra, kazaya karışan tarafların kusur durumlarının da dikkatle değerlendirilmesi gerekir. Zira kusur oranı, değer kaybı tazminatının doğrudan miktarını ve hatta talebin kabul edilip edilmeyeceğini belirleyen temel unsurlardan biridir.
Bir trafik kazasında zarar gören aracın sahibi, eğer kazaya tamamen kendi kusuruyla sebep olmuşsa, değer kaybına ilişkin herhangi bir talepte bulunamaz. Çünkü bu tür zarar, kişinin kendi kusurlu eyleminden kaynaklanmış olur ve Türk Borçlar Kanunu uyarınca, zararın tazmini için karşı tarafın sorumluluğu aranır. Dolayısıyla, kusurun tamamı zarar görene aitse, tazminat hakkı ortadan kalkar.
Öte yandan, eğer kazada zarara uğrayan araç sahibi hiç kusurlu değilse ya da tali düzeyde (örneğin %10-20 oranında) bir kusuru varsa, bu durumda hesaplanan değer kaybı tutarının kusura tekabül eden kısmı mahsup edilir. Yani zarar görenin kusuru oranında tazminat tutarından indirim yapılır. Örneğin, 50.000 TL değer kaybı tespit edilmiş bir olayda, araç sahibinin %20 oranında kusuru varsa, talep edebileceği tazminat 40.000 TL ile sınırlı olur.
Bu değerlendirmeler yapılırken, taraflar arasındaki kusur oranları genellikle trafik kaza tespit tutanağına göre belirlenir. Ancak bu tutanak tek başına kesin hüküm ifade etmez. Sigorta şirketleri, kusur oranını kabul etmezse, tahkim veya mahkeme sürecinde bilirkişi raporlarıyla yeniden değerlendirme yapılabilir.
Sonuç olarak, araç değer kaybı hesabında kusur, yalnızca teknik değil aynı zamanda hukuki bir ölçüttür. Kusurun varlığı ve oranı, zarar görenin tazminat talebinin kapsamını belirler. Bu nedenle her değer kaybı başvurusu öncesinde, olayın kusur yönünden ayrıntılı olarak analiz edilmesi, başvurunun hukuki başarı şansını doğrudan etkiler.
Araç Değer Kaybı Bedeli Nasıl Talep Edilir?
Trafik kazası sonucunda, kusursuz ya da az kusurlu olan araç sahibinin, aracının piyasa değerinde meydana gelen azalmaya karşılık araç değer kaybı adı altında tazminat isteme hakkı doğar. Bu hak, doğrudan kazaya sebep olan tarafın sigorta şirketine yöneltilerek kullanılır. Sürecin doğru işlemesi için bazı belgelerin hazırlanması ve belirli adımların takip edilmesi gerekir.
Öncelikle kazaya ilişkin tutanak, araç hasar kayıtları, tamir faturaları ve varsa ekspertiz raporu temin edilmelidir. Araç sahibinin başvurusu bu belgelerle birlikte, kazaya karışan karşı aracın zorunlu trafik sigortasını düzenleyen sigorta şirketine yapılır. Başvuru yazılı olmalı ve başvuru dilekçesinde, kaza tarihi, kusur durumu, aracın bilgileri ve talep edilen değer kaybı açıkça belirtilmelidir.
Sigorta şirketi, başvuruyu aldıktan sonra en geç 15 iş günü içinde cevap vermekle yükümlüdür. Bu süre içerisinde ödeme yapılmazsa ya da ödenen tutar zararı karşılamazsa, zarar gören araç sahibi alternatif çözüm yollarına başvurabilir.
Bunlardan biri Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurudur. Bu yol, dava açmadan sonuç alınabilecek hızlı ve masrafsız bir seçenektir. Tahkime gitmek için öncelikle sigorta şirketine başvuru yapılmış olması ve bu başvurunun açık ya da zımni olarak reddedilmiş olması gerekir.
Diğer bir yol ise doğrudan dava açmaktır. Araç sahibi, genel hükümlere göre Asliye Hukuk Mahkemesi’nde tazminat davası açabilir. Dava açmadan önce zarar tespiti için bilirkişi raporu alınması da mümkündür. Yargılama sırasında değer kaybı tutarı, aracın yaşı, kilometresi, hasar bölgesi ve onarım biçimi dikkate alınarak bilirkişi tarafından yeniden hesaplanabilir.
Sigorta Tahkim Komisyonuna Başvuru Nasıl Yapılır?
Sigorta sözleşmelerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda, yargı yoluna başvurmadan önce Sigorta Tahkim Komisyonu’na müracaat etmek, hak arama sürecini hem hızlandırmakta hem de daha ekonomik hale getirmektedir. Komisyona başvuru belirli usullere tabidir.
- Başvuru Şartları
Tahkim yoluna başvurabilmek için öncelikle sigorta şirketine yazılı olarak başvuruda bulunulmuş olmalı ve şirketin bu başvuruya 15 iş günü içinde cevap vermemesi ya da verilen cevabın tatmin edici bulunmaması gerekmektedir. Bu aşama tamamlanmadan Komisyona başvuru yapılamaz.
- Gerekli Belgeler
Başvuru sırasında aşağıdaki belgelerin eksiksiz olarak sunulması zorunludur:
- Sigorta şirketine yapılan başvurunun örneği
- Şirketin verdiği cevabın örneği (varsa)
- Sigorta poliçesi
- Nüfus cüzdanı fotokopisi
- Uyuşmazlığa konu belgeler (eksik ödeme, hasar raporu vb.)
- Tahkim başvuru formu
- Başvuru ücretinin ödendiğine ilişkin dekont
- Başvuru Yöntemi
Başvurular, Komisyonun resmî internet sitesi üzerinden çevrimiçi olarak ya da posta yoluyla fiziki evrak gönderilerek yapılabilir. Elektronik başvurular e-Devlet üzerinden de kabul edilmektedir. Başvuru ücretinin yatırılması başvuru için ön koşuldur.
- Değerlendirme Süreci
Başvuru kabul edildikten sonra uyuşmazlık, Komisyon bünyesinde görevli bağımsız bir hakeme havale edilir. Hakem, dosya üzerinden inceleme yaparak kararını verir. Karar taraflara tebliğ edilir ve uygulanması yasal zorunluluk taşır.
- Kararın Niteliği
Uyuşmazlık konusu miktar 15.000 TL’nin altındaysa verilen karar kesindir. Bu tutarın üzerindeki ihtilaflarda taraflar, belirli şartlar dahilinde Komisyon nezdinde itiraz yoluna başvurabilir.
Sigorta Şirketine Araç Değer Kaybı Başvurusu Yapmak
Trafik kazasına karışan herhangi bir aracın, sürücünün kusurlu veya kusursuz olmasına bakılmaksızın, hasar alması, sonradan tamir edilmiş olsa bile piyasa değerinde düşüşe neden olabilir. Bu oluşan aracın piyasa değerindeki düşüşe, buna hukukta “araç değer kaybı” denir. Kusursuz ya da daha az kusurlu taraf, kaza sonrası uğradığı bu maddi kaybın tazminini karşı tarafın zorunlu trafik sigortası kapsamında sigorta şirketinden talep edebilir. Bu talep ise belirli bir usule uygun olarak gerçekleştirilmelidir.
1. Başvuru Hakkı Kimlere Aittir?
Değer kaybı talebinde bulunma hakkı, kazada kusurlu olmayan ya da daha az kusurlu olan araç sahibine aittir. Aracın sahibi ile birlikte, eğer araç başka bir kişi tarafından kullanılmakta ise ruhsat sahibi dışında aracı kullanan kullanıcı da başvuru yapabilir.
2. Başvurudan Önce Hazırlanması Gereken Belgeler
Sigorta şirketine araç değer kaybı başvurusu yapılmadan önce gerekli bazı belgelerin temin edilmesi gerekir:
- Trafik kaza tespit tutanağı
- Ekspertiz raporu (değer kaybını hesaplayan)
- Araç ruhsat fotokopisi
- Sürücü belgesi fotokopisi
- Aracın onarım faturaları
- Banka hesap bilgilerini içeren IBAN bildirimi
- Değer kaybı talep dilekçesi
Bu belgelerin eksiksiz ve doğru olması, başvurunun kabulü ve sürecin sağlıklı ilerleyebilmesi için büyük önem taşır.
3. Başvuru Nereye ve Nasıl Yapılır?
Araç değer kaybı başvurusu, ilgili tarafın trafik sigortasını işleme alan sigorta şirketine yazılı olarak yapılmalıdır. Dilekçe ve belgeler doğrudan genel müdürlüğe de yazılı olarak teslim edilebilir. Aynı zamanda ilgili bölge müdürlüğüne de belgeler elden teslim edilebilir. Alternatif olarak taahhütlü posta veya e-posta yoluyla da gönderim mümkündür. Çoğu sigorta şirketi, kendi internet siteleri üzerinden dijital form doldurarak başvuru olanağı da sunmaktadır.
4. Değerlendirme Süreci ve Süre
Başvuru yapıldıktan sonra 15 iş günü içinde yapılan araç değer kaybı talebine sigorta şirketi tarafından yanıt verilmesi zorunludur. Bu süre içinde herhangi bir yanıt verilmemesi veya olumsuz cevap verilmesi hâlinde, başvuru sahibi Sigorta Tahkim Komisyonu’na veya doğrudan dava yoluna başvurabilir.
5. Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
- Araçta oluşan değer kaybı, yalnızca kusurlu olmayan veya daha az kusurlu tarafça talep edilebilir.
- Araçta ağır hasar kaydı veya daha önceki kazalara ilişkin kayıtlar varsa, değer kaybı talebi reddedilebilir.
- Talep edilen miktarın gerçek zararı yansıtması gerekir; abartılı taleplerin kabul edilme olasılığı düşüktür.
- Kaza gerçekleştikten sonra 2 sene içerisinde kaza değer kayıp başvurusu yapılmalıdır. Aksi halde 2 sene geçtikten sonra yapılan başvuru geçerli sayılmaz.
Kasko Sigortası Kapsamında Araç Değer Kaybının Tazmini Mümkün müdür?
Trafik kazası sonucunda hasar gören bir araç, tamir edilse dahi kaza öncesi piyasa değerini kaybedebilir. Bu araçta meydana gelmiş olan değer kaybı, özellikle ikinci el satışta aracın geçmişinde kayıtlı hasar nedeniyle oluşan maddi kaybı ifade eder. Söz konusu araçtaki zarar, yasal normlar içerisinde tazminat kapsamında değerlendirilebilmektedir. Ancak bu zarar kaleminin kasko sigortası teminatı dâhilinde olup olmadığı, poliçeye göre değişiklik gösterir.
Kasko Sigortasının Genel Hükümleri ve Teminat Sınırları
Kasko sigortası, Türk Ticaret Kanunu’nun 1401. ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup, sigortalı aracın uğrayabileceği çoğu zararı karşılamayı hedefleyen özel nitelikli bir mal sigortasıdır. Standart kasko poliçeleri genellikle sadece onarım giderlerini karşılamaktadır. Araçta meydana gelen piyasa değeri kaybı ise bu poliçelerin kapsamı dışında kalmaktadır.
Ancak bazı sigorta şirketleri, poliçeye ek teminat hükmü koymak suretiyle araç değer kaybını da güvence altına alabilmektedir. Bu durumda, sigorta ettirenin ek prim ödemesi karşılığında söz konusu teminatı edinmesi mümkün hale gelir. Poliçede bu hususa dair açık ve yazılı bir hüküm bulunmadığı sürece, değer kaybı tazminatı kasko kapsamında talep edilemez.
Poliçede Teminat Bulunması Halinde Başvuru Süreci
Eğer sigorta sözleşmesinde araç değer kaybına yönelik açık bir teminat hükmü varsa, sigortalı kişi bu zararı kasko şirketinden talep edebilir. Bu durumda izlenecek usul kısaca şu şekildedir:
- Sözleşmenin İncelenmesi: Teminatın kapsamı, varsa muafiyet oranı, ödeme şartları ve istisnalar belirlenmelidir.
- Belge Temini: Kaza tespit tutanağı, onarım faturaları, ekspertiz raporu ve araç fotoğrafları gibi belgeler hazırlanmalıdır.
- Yazılı Başvuru: İlgili belgelerle birlikte sigorta şirketine yazılı olarak başvurulmalı, talep konusu açıkça belirtilmelidir.
Sigorta şirketi, yapılan başvuruya istinaden inceleme yapar ve poliçeye uygunluk halinde ödeme yapar. Talebin reddedilmesi veya eksik ödenmesi durumunda, sigortalının hukuki yollara başvurması mümkündür.
Poliçede Teminat Yoksa Tazminat Nasıl Talep Edilir?
Kasko sigortası sözleşmesinde değer kaybı teminatı yer almıyorsa, bu durumda araç sahibi, zararı kazaya neden olan tarafın zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamında talep edebilir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu uyarınca, trafik sigortası zarar gören üçüncü kişilere verilen zararları karşılamakla yükümlüdür. Araç değer kaybı da bu kapsama dâhildir.
Trafik sigortasından değer kaybı talebi yazılı olarak yapılmalı ve zarar belgeleriyle birlikte karşı tarafın sigorta şirketine sunulmalıdır. Uyuşmazlık çıkması hâlinde 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesi uyarınca Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulabilir. Tahkim yoluyla sonuç alınamazsa adli yargı mercilerine başvurulması mümkündür.
Sigorta Şirketinden Araç Değer Kaybı Tazminatı Talebi İçin Alınması Gereken Dilekçe Örneği
[Sigorta Şirketinin Adı] Genel Müdürlüğüne
[Adres]
KONU: Trafik kazası sonucu meydana gelen araç değer kaybının tazmini talebidir.
AÇIKLAMALAR:
Tarafıma ait [araç marka/model], [plaka numarası] plakalı araç, [tarih] tarihinde [kazanın meydana geldiği yer] mevkiinde, [karşı tarafın plakası] plakalı araç ile yaşanan trafik kazasında hasar görmüştür. Bahse konu kazaya ilişkin düzenlenen kaza tespit tutanağı ve diğer belgeler ekte sunulmaktadır.
Kazada [karşı tarafın adı-soyadı] isimli sürücünün asli kusurlu olduğu, tutanak ve sigorta raporlarından anlaşılmaktadır. Söz konusu kusurlu araç, şirketiniz nezdinde [sigorta poliçe numarası] numaralı zorunlu mali sorumluluk sigortası ile sigortalanmış durumdadır.
Her ne kadar aracım onarılmış olsa da, kaza sonrası hasar kaydı oluşması nedeniyle aracımın piyasa değerinde düşüş meydana gelmiştir. Bu durum, araç değer kaybı kapsamında bir zarar doğurmuştur. Yargı kararlarında ve yerleşik uygulamalarda bu zarar türünün, zorunlu trafik sigortası kapsamında tazmin edileceği açıkça kabul edilmektedir.
TALEP:
Yukarıda izah edilen hususlar çerçevesinde, aracımda meydana gelen değer kaybına ilişkin hesaplama yapılmasını ve tespit edilecek tutarın tarafıma ödenmesini talep ederim.
Gereğini arz ederim.
Saygılarımla,
[Ad Soyad]
T.C. Kimlik No: [—]
Adres: [—]
Telefon: [—]
E-posta: [—]
Ekler:
- Kaza tespit tutanağıs
- Araca ait ruhsat fotokopisi
- Trafik poliçesi örneği
- Servis onarım faturaları
- Fotoğraflar
- Ekspertiz raporu (varsa)
- Değer kaybı hesaplama raporu (varsa)
ARAÇ DEĞER KAYBI VE ARAÇ HASAR KAYBI HESAPLAMA ÖRNEĞİ 2025
Aracın piyasa rayiç değerinin 100.000,00 TL olduğu ve yine aracın kilometresinin 15.000 km ve altında olduğu varsayıldığında:
- Hasar miktarı 20.001,00TL üzeri ise araç değer kaybı 15.390,00TL olacaktır.
- Hasar miktarı 12.001,00TL – 20.000,00TL arası ise araç değer kaybı 12.825,00TL olacaktır.
- Hasar miktarı 4.001,00TL – 12.000,00TL arası ise araç değer kaybı 8.550,00TL olacaktır.
- Hasar miktarı 2.001,00TL – 4.000,00TL arası ise araç değer kaybı 4.275,00 TL olacaktır.
- Hasar miktarı 0,00TL – 2.000,00TL arası ise araç değer kaybı 0 – 2.000 TL (Hasar Miktarı Kadar) olacaktır.
ARAÇ HASAR KAYBI VE DEĞER KAYBI HESAPLAMA ŞARTLARI 2025
Araç değer kaybının tahsil edilebilmesi için bazı şartların varlığı gerekmektedir. Söz konusu şartlar şunlardır:
- Çift Taraflı Kaza Olması
- Kazada %100 Kusurlu Olunmaması
- Kazada Araçta bir Hasar Oluşması ve Onarılması
- Parçaların daha önce başka bir kaza nedeni ile onarılmamış olması
1. Çift Taraflı Kaza Olması
Araç değer kaybını tahsil edebilmeniz için kazanın iki tarafı bulunmalıdır. Yani karşınızda muhatap olarak bir kişi olmalıdır. Şoförün kendiliğinden yaptığı duvara sürtme, ağaca çarpma ve benzeri kazalar değer kaybı alanına girmemektedir.
2. Kazada %100 Kusurlu Olunmaması
Araç değer kaybını tahsil edebilmek için oluşan kazada %100 kusurlu olmamalıdır. Kazaya kusurlu davranışlarıyla sebebiyet veren kişi için araç değer kaybından söz edilemez.
3. Kazada Araçta Bir Hasar Oluşması ve Onarılması
Araç değer kaybının tahsil edilmesi için araçta bir kusur, hasar ve onarılması gereken bir unsurun bulunması gerekir. Araç değer kaybı hesaplanırken yapılan işlemlerin veya onarımlara ilişkin belgelerin yazılı olması ve korunaklı bir şekilde saklanması sürecin adaletli olması için önemlidir.
4. Parçaların daha önce başka bir kaza nedeni ile onarılmamış olması
Araç değer kaybının tahsil edilebilmesi için zarar gören parçanın daha önce herhangi bir kazada zarar görmemiş olması gerekir. İkinci kez zarar gören parça araçta bir değer kaybı yaratmayacaktır.
ARAÇ HASAR KAYBI VE ARAÇ DEĞER KAYBI HESAPLAMA YAŞ SINIRI
Araç değer kaybının talep edilmesi için gereken şartlarda aracın yaşıyla ilgili herhangi bir kısıtlama, alt üst sınır bulunmamaktadır. Aracın markası, modeli, yaşı ve kilometresi yalnızca araçta oluşan değer kaybının tespit edilmesinde göz önünde bulundurulacak hususlardır. Bundan hareketle belirli bir yaş sınırı üzerinde olan araçlarda değer kaybı talep edilemeyeceği bilgisi yanlıştır.
09.10.2020 tarihli Resmi Gazete’ de yayımlanan Anayasa Mahkemesi’nin 2019/40 Esas 2020/40 Karar sayılı kararında; 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 90 ve 92. maddelerde geçen ‘Genel Şartlar’ ifadeleri iptal edilmiştir. Karayolları Trafik Kanunu’nun 90. maddesinin birinci cümlesinin “… ve bu kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda öngörülen usul ve esaslara tabidir…” ve ikinci cümlesinde yer alan “…ve genel şartlarda…” ibarelerinin iptaline karar verilmiştir.
Güncel olan Anayasa Mahkemesi’nin söz konusu kararı ile birlikte araç değer kaybının talep edilmesinde 165.000 km sınırı kaldırılmış , “mini onarım” adı altında plastik tampon/parça onarımları, cam, radyo/teyp, lastik, hava yastığı, jant, mekanik, elektrik, elektronik ve döşeme aksamı gibi parçalar da değer kaybı kapsamına alınmıştır.
ARAÇ HASAR KAYBI VE ARAÇ DEĞER KAYBI HESAPLAMA BİLİRKİŞİ RAPORU
Araç değer kaybının hesaplanması oldukça teknik bir konu olduğu için bu alanda uzman ve deneyimli kişiler tarafından belirlenmektedir. Araç değer kaybı, aracın kazadan önceki rayiç değeri ile sonraki rayiç değeri arasındaki farktır. Oluşan farkın adaletli bir şekilde tespit edilmesi şarttır. Araçta meydana gelen değer kaybına ilişkin talepler, tüm sigorta şirketleri tarafından düzenlenen her türlü poliçe bakımından teminat altına alınmış durumdadır. Oluşan kazaya göre değer kaybı farklı şekilde talep edilebilmektedir. Bu nedenle alanında uzman kişilerden yardım almak önemlidir.
Araç değer kaybı taleplerinin sigorta şirketlerine yöneltilmesinde araçta oluşan değer kaybı bedelinin tam olarak tespit edilmesi için bilirkişi incelemesi yapılması ve bilirkişi raporu alınması gerekmektedir. Yapılacak olan bilirkişi incelemesinde kazaya karışan araçlara ve kazanın oluş şeklinin, zararın ve kusur oranlarının tespit edilmesi, aracın markası, modeli ve kilometresi ile kazada hasar alan bölgelere, değişen ve onarılan parçalara, aracın kazadan önceki ve sonraki 2. el piyasasındaki değerine ilişkin inceleme ve araştırmalar yapılmaktadır. Tüm bu hususların belirtildiği ve tespit edildiği bilirkişi raporu, hükme esas alınmakta ve değer kaybının tahsil edilmesinde önemli bir dayanak oluşturmaktadır.
ARAÇ PERT DEĞERİ HESAPLAMA
Aracın pert olmasından anlaşılması gereken aracın bir kaza sonucu kullanılamaz hale gelmesidir. Pert kaydı, pert olan aracın değerinin %40 ve üzeri oranda kaybettiğini gösteren belgedir. Aracın pert değerinin hesaplanabilmesi için ilk olarak aracın hasarı sigorta şirketince belirlenen eksper ile belirlenmelidir. Aracın pert olması konusunda karşılıklı anlaşıldığı halde sigorta şirketi azami teminat limitini geçmemek şartıyla aracın kaza tarihindeki sigorta rayiç bedelini belirler. Sigortalıya aracın pert rayiç bedeli iki şekilde ödenebilir; birincisi sigorta şirketi tarafından düzenlenen ihale neticesinde satılarak sovtaj bedeli ve hasar bedeli sigortalıya ödenir. İkinci olarak aracın pert rayiç bedeli sovtaj bedeli düşüldükten sonra kalan kısım sigortalıya ödenir ve hasarlı araç da bu haliyle sigortalıya bırakılır.
AĞIR HASAR KAYDI NEDİR?
Aracın değerinin kaza neticesinde %70 azalması, ağır hasar kaydının olduğu anlamına gelir. Ağır hasar kayıtlı araçları, gerekli onarımların ve bakımların yapılması neticesinde eski haline dönebilmektedir. Ağır hasar kayıtlı araçların trafiğe çıkması yasaktır.
TRAMER NEDİR?
Tramer, Trafik Sigortaları Bilgi Merkezi Kurumunu kısaltmasıdır. Araçların sigorta bilgileri burada bulunmakla birlikte aracın hasarlı olup olmadığı, geçmiş kaza bilgileri de bu veri tabanından görülebilmektedir.
ARAÇ KAPI DEĞİŞİMİ DEĞER KAYBI
Yeni düzenleme ile birlikte bir takım plastik tampon/parça onarımları, cam, radyo/teyp vs gibi parçalar değer kaybı kapsamına alınmıştır. Araç kapısı bahsedilen parçalar arasında olduğundan, araç kapısının kaza sonucu ilk kez hasar almasından dolayı değer kaybı talep edilebilecektir.
ARAÇ HASAR KAYBI VE ARAÇ DEĞER KAYBI KAÇ GÜNDE SONUÇLANIR?
Araç değer kaybının tahsil edilmesi için ilk olarak sigorta şirketine ödeme için ihtar çekilmesi gerekmektedir. Sonrasında araç değer kaybı raporu alınıp emsal kararlarla birlikte sigorta şirketine ödeme için başvuru yapılmalıdır. Ödenmesi talep edilen miktar gerçekçi ve hukuki olmalıdır. Sigorta şirketi, ödeme miktarının doğru olduğunu, aracın değer kaybını karşılayacağını düşünüyorsa 15 gün içinde ödemeyi yapacaktır ve değer kaybı sonuçlanmış olacaktır. Eğer sigorta şirketi talep edilen miktarı çok bulduysa ödeme yapmayacaktır ve sigorta tahkim komisyonuna başvuru yapılmalıdır. Bu yoluna başvurulursa bu süreç 4 -6 ay arası sürebilmektedir.
ARAÇ YIPRANMA PAYI HESAPLAMA
Aracın her 15.000 kilometresi ve yaşı için yıpranma payı olarak değer kaybından %10 oranında düşüş yapılır. Yalnızca tek etken bu değildir. Aracın yıpranma payını hesaplarken aracın yaşı, kaç kilometrede olduğu, ve tür/markası gibi unsurlara da dikkat edilmelidir.
ARAÇ MOTOR DEĞİŞİMİ DEĞER KAYBI
Yeni düzenleme ile birlikte plastik tampon/parça onarımları, cam, radyo/teyp, lastik, hava yastığı, jant, mekanik, elektrik, elektronik ve döşeme aksamı gibi parçalar değer kaybı kapsamına alınmıştır. Aracın motor değişimi sonucunda araca tramer kaydı işlenmesi ve satışının zorlaşması nedeniyle araç değer kaybına dahil edilmiştir. Araç hasar kaybı ve araç değer kaybınızı öğrenmek için bize ulaşabilirsiniz.
Araç Değer Kaybı Hesaplama Nedir?
Araç değer kaybı, sıfır bir aracın trafikte geçirdiği sürenin yanı sıra geçirdiği kazaların ve bu kazalar sonucunda parçalarının değişmesi sonucunda aracın değer kaybetmesidir. Araç değer kaybının hesaplanması, kaza yapmış veya parçaları değiştirilmiş olan araçların belli parametreler yardımı yapılabilmektedir.
Araç Değer Kaybı Nasıl Hesaplanır?
Total Değer Kaybı = Baz Değer Kaybı x Hasar Boyutu Katsayısı x Aracın Kullanılmışlık Düzeyi
Araç Değer Kaybı Şartları 2025 yılında Nelerdir?
Araç değer kaybının tahsil edilebilmesi için bazı şartların varlığı gerekmektedir. Söz konusu şartlar şunlardır: Çift Taraflı Kaza Olması, Kazada %100 Kusurlu Olunmaması, Kazada Araçta bir Hasar Oluşması ve Onarılması, Parçaların daha önce başka bir kaza nedeni ile onarılmamış olmasıdır.
20000 tl hasar kaydı aracın değerini ne kadar düşürür ?
Hasar miktarı 12.001,00TL – 20.000,00TL arası ise araç değer kaybı 12.825,00TL olacaktır.
Tampon değer kaybına girer mi ?
Güncel olan Anayasa Mahkemesi’nin söz konusu kararı ile birlikte araç değer kaybının talep edilmesinde 165.000 km sınırı kaldırılmış , “mini onarım” adı altında plastik tampon/parça onarımları, cam, radyo/teyp, lastik, hava yastığı, jant, mekanik, elektrik, elektronik ve döşeme aksamı gibi parçalar da değer kaybı kapsamına alınmıştır. Yeni düzenleme ile birlikte tampon değer kaybı kapsamına alınmıştır.
Ağır hasar kaydı ne demek ?
Aracın değerinin kaza neticesinde %70 azalması, ağır hasar kaydının olduğu anlamına gelir. Ağır hasar kayıtlı araçları, gerekli onarımların ve bakımların yapılması neticesinde eski haline dönebilmektedir. Ağır hasar kayıtlı araçların trafiğe çıkması yasaktır.
10.000 tl hasar kaydı aracın değerini ne kadar düşürür?
Hasar miktarı 4.001,00TL – 12.000,00TL arası ise araç değer kaybı 8.550,00TL olacaktır.
ARAÇ HASAR KAYBI VE ARAÇ DEĞER KAYBI HESAPLAMA DİLEKÇE ÖRNEĞİ
………………………………..SİGORTA A.Ş.
(Hasar Servisine)
…….. Adına kayıtlı,……………Sigorta A.Ş’ye Sigortalı 34 XX 34 Plaka sayılı Araç Atatürk Bulvarı üzerinde seyir halinde iken, adıma kayıtlı 01 XXX 01 plaka sayılı araca çarpması sonucu maddi hasarlı kazaya sebebiyet vermiştir. Aracımın bakım ve onarımı ilgili sigorta şirketi tarafından giderilmiştir. Ancak değer kaybına ilişkin ödeme yapılmamıştır. Bu kazada 01 XXX 44 plakalı araç tam kusurlu bulunmuştur.
Fazlaya ilişkin dava ve talep haklarımız saklı kalmak kaydıyla; aracımda meydana gelen xxxx.00-TL Tutarındaki değer kaybının aşağıdaki hesap numarama gönderilmesini ve mağduriyetimin giderilmesini saygılarımla arz ve talep ederim.
İSİM SOYİSİM:
TC NO:
GSM
Adres:
Hesap bilgileri:
Hesap Sahibi:
EKLERİ:
1- Kaza Tespit tutanağı,
2- Kazaya ilişkin fotoğraflar,
3- Hasar Fatura sureti
4- Aracının ruhsat fotokopisi
NOT 1-Çarpan aracın Sigorta Şirketine Gönderilecektir.
2-Ödemeye itiraz edilirse Sigorta Tahkime Başvurulabilir.
SIK SORULAN SORULAR
Araç hasar kaybı ve değer kaybı en fazla ne kadar ödenir?
Yeni düzenleme ile birlikte sürücüler araç hasar kaybı ve değer kaybının hepsini isteyebilir.
Araç hasar kaybı değer kaybı hesaplamada şartlar nelerdir?
Araç değer kaybının şartları; kaza tarihinin üzerinden en fazla 2 yıl geçmeli, araçtaki hasar daha önce hasara uğramamış bir kısmında olmalı, araç, ağır hasar kaydına sahip olmamalı, aracın hasarı, basit onarım işlemleri ile giderilmeyecek olmalıdır.
Araç hasar kaybı ve araç değer kaybı bedelini kim öder?
Araç değer kaybını kazada kusurlu olan kişi öder.
Hangi parçalar değer kaybına girmez?
Aracınızın cam, ayna, ön tampon, motor, airbag, şanzımanı, taşıyıcıları ve ön takım gibi malzemeler araç değer kaybı adı altında istenememektedir.
Airbag açmış araba ne kadar değer kaybeder?
Airbag açıldığı zaman araç değer kaybetmemektedir. Bu nedenle araç değer kaybı altında istenilemez.
SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU İÇİN VEKALETNAME ÖRNEĞİ
Leh ve aleyhimde açılmış veya açılacak bilumum dava ve takiplerden dolayı T.C. mahkemelerinin, meclislerinin, daire ve kurumlarının her bölüm ve derecesinde her sıfat, tarik ve suretle beni temsile, haklarımı korumayı temin, müdafaa ve muhafazası için uygun göreceği bütün işlemleri takip etmeye, sonuçlandırmaya, dava açmaya, gerektiğinde yeniden dava açmaya, gereken dilekçe ve belgeleri yazıp imzalayarak ilgili olduğu daire ve kuruma vermeye, tebliğ ve tebellüğe, kararların açıklanmasını ve düzeltilmesini istemeye, davayı temyize, Yargıtay, Danıştay ve diğer idari, mali ve yargı kurumlarında temsile ve duruşma talebinde bulunmaya, karar düzeltilmesi talebinde bulunmaya, tanıkları dinletmeye ve şikâyette bulunmaya, tekrarına mahal verilmemesini ihtarla adının itiraz hakemliği listesine tekrar kaydedilmesine, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinde dava açmaya, bu davaları takip etmeye, sonuçlandırmaya, bilirkişi, muhasip, hakem tayin ve reddine, keşif talebine, raporlara itiraza, tespit yaptırmaya, ihtarname, ihbarname, protesto çekmeye ve cevap vermeye, ilamlar ve kararların tamamının uygulanmasını sağlamaya, duruşma dışı tutulma talebinde bulunmaya, ihtiyatî ve icraî haciz ve tedbir kararları almaya, tedbir ve haciz koydurmaya, icra takiplerinde pey sürmeye, benim dışımda devam edecek duruşmalara katılmaya, HMK’nın ilgili maddeleri uyarınca Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurmaya, Komisyon nezdinde talep edilebilecek açık rıza gerektiren sağlık verilerinin, kişisel verilerin ve sair her türlü açık rıza beyanı gerektirir belgeleri imzalamaya ve arabuluculuk dâhil alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvurmaya, arabulucu seçmeye, arabuluculuk sürecinde ve müzakerelerde beni tam yetki ile temsile, dilerse süreci sona erdirmeye, her türlü tutanak ve anlaşma belgelerini imzaya, takip ve sonuçlandırmaya, HMK ve CMK’nun ilgili maddeleri uyarınca uzlaşmaya, uzlaşmaları kabul veya redde, CMK gereğince hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını ve ertelenmesini talep etmeye, yabancı ülkelerden verilmiş mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizini istemeye, adlî sicil kaydımı ve arşiv bilgilerimi talep edip almaya, mal beyanında bulunmaya, bu yetkilerin bir kısmı veya tamamı ile başkalarını tevkil, teşrik ve azle, birlikte veya ayrı ayrı vekaleti ifaya mezun ve yetkili olmak üzere, ……. Barosu Avukatlarından (Sicil No: …….), ……… Cad. No: ….., ….adresinde mukim, …… Vergi Dairesi……… sicil numaralı mükellefi Avukat …… (T.C. Kimlik No: ………)’ı vekil tayin ettim. ……… yılının ………. ayının …………. günü (…./…./…..)
VEKÂLET VEREN
