Teletıp 2026

Teletıp

Teletıp; uygulamalarında usul ve esasa uyulmaması malpraktis avukatının dava açması ile sonuçlanabilir. Teletıp (Neyim Var Uygulaması) ; en kısa tabiri ile telefonunuzdan, bilgisayarınızdan aracı programlar yardımı ile doktorunuzla görüşebilmenizi sağlayan yeni nesil sağlık hizmetidir. Teletıp (Neyim Var Uygulaması) uygulamaları yurt dışında 2013’den beri kullanılmasına rağmen ülkemizde Covid-19 pandemisinden sonra yaygınlaşmaya başlamıştır. Sağlık hukuku kapsamında Teletıp (Neyim Var Uygulaması) e devlet tarafından hizmete açılmıştır. Neyim var uygulaması teletıpın en güzel örneklerinden biridir. Ancak teletıp uygulaması çok daha geniş alanı kapsamaktadır. tanıtımı yapmaktadır. Teletıp (Neyim Var Uygulaması) uygulamalarında tarafımıza yöneltilen soruların en başında bu hizmetin güvenli olup olmadığı merak edilmektedir.

Teletıp uygulamalarına ilişkin en önemli sorun doktorun muayene etmeden teşhis koyamayarak tanı ve tedavi uygulayamayacaktır. Malpraktis davalarının konusunu oluşturan bu hususta malpraktis avukatı müvekkile uygulanan hatalı tıbbi uygulamalardan ötürü dava açabilecektir. Doktor hatasından kaynaklanan bu davalarda komplikasyon malpraktis ayırımı bilirkişilerce yapılarak hastanın mağduriyetinde hekimin sorumluluğuna yönelik rapor hazırlanacaktır. Bu tür davalar uzmanlık gerektiren davalar olduğundan muhakkak dava ve danışmanlık bilgisi alınması faydalı olacaktır.

Kullanıcılar bu hususta oldukça haklıdır. Hastaların tıbbi bilgileri, geçirdikleri rahatsızlıklar Kişisel Verilerin Korunması Kanunu gereğince hassas bilgiler niteliğinde olup kanun gereğince koruma altındadır. Bu sebeple aracı uygulamaların sahipleri KVKK’ ya uygun şekilde hastaların tıbbi verilerini işlemeleri gerekmektedir. Bu sebeple sağlık hizmeti veren veyahut bu hizmete aracılık eden kurumların muhakkak sağlık hukuku avukatı ile çalışmasını tavsiye ederiz.

Teletıp

Eser Eserçelik Whatsapp Hattı

SIK SORULAN SORULAR

Teletıp (Neyim Var Uygulaması) Kamera Kaydı Alınır mı?

Teletıp (Neyim Var Uygulaması)uygulaması kullanıcı hastalarının en çok merak ettiği hususlardan biri de doktorla görüşme esnasında kendisinin görüntüleri kaydedilir mi sorusudur. Hastanın gizlilik ve mahremiyetine zarar vermemek kaydı ile güvenlik önlemleri kapsamında kamera kayıtları alınabilecektir. Örneğin; Aile hekimi merkezlerinde muayene odalarında kamera kaydı almak yasak olduğu halde koridor ve giriş, çıkış alanlarında kamera görüntülerini almak yasaldır.

Teletıp (Neyim Var Uygulaması) uygulamalarında kişisel veriler nasıl korunur ?

Teletıp hasta verileri Kişisel Verileri Koruma Kanunu M.7 gereğince yalnızca belirli sebepler dahilinde hasta rızasına gerek duymadan alınabilir. Ancak kural olarak hasta tıbbi verilerinin ne amaçla, ne kadar süre ile alınacağının hastanın bilgisinde olması gerekir. Yine hastanın açık rızası alınmadan hamilelik, hastalık vb tıbbi bilgilerin üçüncü kişilerle paylaşılması hasta haklarına aykırıdır. Örneğin; haberlere dahi çıkan bir olayda aile hekiminin, bekar olan genç kızın babasına ‘kızınız hamile’ şeklinde bir mesaj göndermiştir. Böyle bir olay hasta hakları kapsamında mahremiyet kurallarını tamamen ihlal etmektir. Hastanın, bilgisi ve onayı olmadan verileri paylaşılır ise ilgili kurum ve şahsa karşı tazminat davası açma hakkı saklıdır.

Teletıpta hastalardan rıza alınmadan işlenecek veriler nelerdir ?

Hastanın tıbbı verileri aşağıdaki şartlarda işlenebilecektir; Kamu sağlığının korunması, koruyucu hekimlik, tıbbi teşhis, tedavi ve bakım hizmetlerinin yürütülmesi, sağlık hizmetleri ile finansmanın planlaması amacıyla, sır saklama yükümlülüğü altında bulunan kişilerin (örneğin avukatınız, doktorunuz vb.) yetkili kurumların talebi üzerine açık rıza alınmadan işlenebilir.

Teletıp (Uzaktan Sağlık Sunumu) Nedir ?

Uzaktan sağlık sunumu (tele tıp) teknolojinin getirdiği imkanlar kullanılarak sağlık kuruluşuna veya personeline gitmeden bireyin sağlık hizmeti almasıdır.   Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından teletıp; sağlık hizmetlerinin bilgi ve iletişim teknolojileri kullanılarak sağlık uzmanları tarafından hastalık ve yaralamaların teşhisi, tedavisi önlenmesi, araştırma ve değerlendirme için geçerli bilgi alışverişi ile sağlık hizmeti sağlayıcılarının sürekli eğitimleri olarak tanımlanmıştır.  [1] Dünya Tabipler Birliği’ ne göre ise tele tıp müdahalelerin, tanıların, tedavi kararları ve önerilerinin telekomünikasyon sistemleri aracılığıyla iletilen hasta verilerine, belgelerine ve diğer bilgilere dayandığı uzaktan tıp uygulamasıdır. [2] Telesağlık uygulamaları tanımlara dikkat edilirse teletıp kavramını da kapsamaktadır. Çünkü telesağlık uygulamaları sağlık hizmeti sağlayıcılarına verilen eğitimi de kapsamaktadır.  Teletıp alanları tele-radyoloji, tele-dermatoloji, tele-patoloji, tele-psikiyatri, tele-evde bakım ve tele-cerrahiden oluşmaktadır.[3]

Teletıp (Neyim Var Uygulaması) Hangi Alanda Kullanır ?

Teletıp (Neyim Var Uygulaması) uygulamaları tanı koyma, bilimsel araştırmalar, tıbbi izleme ve tedavi süreci, halk sağlığı ve koruyucu hekimlik gibi alanlarda kullanılmaktadır. Teletıp (Neyim Var Uygulaması) uygulamalarının avantajları ve dezavantajları bulunmaktadır. Uygulamanın avantajları arasında coğrafik olarak sağlık hizmetlerine ulaşımın zor olduğu bölgelere sağlık hizmeti sunması, zamansız erişime imkan sağlaması, evde takip edilen hastaların öz bakımlarını geliştirebilmesine imkan vermesi ifade edilir. Bununla birlikte sağlık kuruluşlarındaki yoğunluğu azaltarak hastaların bekleme süresini kısaltması, hastaların ulaşım zorluğunu kaldırması ve zaman kaybını önlemesi açısından da oldukça faydalı görülmektedir. Ancak teletıp uygulamaları için tartışmalı bazı konu başlıkları da bulunmaktadır. Bunlar hastaların teşhis konulması ile tedavisi, izlenmesi hususunda yeterli veri girişine sahip olunmaması sebebiyle ortaya çıkabilecek olumsuzluklar, hekimin uzaktan sağlık hizmeti sunumunda sorumluluğu, uzaktan sağlık hizmetlerinin hasta-hekim ilişkisine yansımaları, hastanın mahremiyeti ve özerkliğinin nasıl koruncağı başlıklarında toplanmaktadır.

Hasta Açısından Teletıp (Neyim Var Uygulaması)

Teletıp uygulamalarına hasta- hekim ilişkisi yönünden baktığımızda etkili iletişim kurulabilmesi yüz yüze yapılan uygulamalara göre sınırlı ölçüde kalmaktadır. Sözlü iletişim %40 oranında etkili iken jest ve mimiklerin iletişimin kurulmasında %60 oranında etkili olduğu araştırma sonuçları ile ifade edilmektedir.[4]

Bu anlamda hekimi ile yüz yüze iletişim kurmayan hastanın kendini güvende hissetmesinde eksiklikler olabileceği Türk Tabipler Birliği’nce ifade edilmiştir. [5] Ancak tarafımca bu görüşe doğrudan katılmak mümkün değildir. Teletıp teknolojinin gelişmesi ile ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla teletıp uygulamalarının kalitesini etkileyecek birincil faktör hasta ve hekimin teknolojik cihazlara ve internet bağlantılarına erişim kalitesidir. Aracı uygulamaların gelişmesi ile teletıp uygulamalarının yüz yüze verilen sağlık hizmetinden alınan verimi sağlayabileceği kanaatini taşımaktayım. Ayrıca teletıp uygulamaları yukarıda da bahsettiğimiz üzere farklı sağlık alanlarında uygulanmaktadır. Hastanın hizmet almak istediği alana göre teletıp uygulamalarının yeterliliği değerlendirilmelidir. Örnek vermek gerekirse tele-cerrahi alanındaki teletıp ile tele-psikiyatri alanındaki tele-tıp uygulamalarından alınan verim farklılık teşkil edebilecektir.

Teletıp (Neyim Var Uygulaması) Hastanın Gizliliği Nasıl Korunur ?

Teletıp uygulamaları hastanın mahremiyeti açısından değerlendirildiğinde aracı uygulamalar vasıtasıyla sağlık hizmeti sunulduğundan hasta hekim gizliliği haricinde aracı sisteminde verileri gizlemek konusunda taahhütte bulunması ve sorumluluk taşıması gerekmektedir. Ancak şu da bilinmektedir ki ücretsiz hizmet veren uygulamaların neredeyse tamamı kullanıcılarının verilerini pazarlayarak kar sağlamaktadır. Dünya Tabipler Birliği’nin teletıp uygulamalarına ilişkin görüşlerinde de uzaktan sağlık hizmetleri sunumunun yalnızca lisanslı özel programlar vasıtasıyla yapılması gerektiği ifade edilmiştir. Dolayısıyla teletıp hizmetinin yalnızca bu amaçla üretilmiş özel uygulamalar ile gerçekleştirilmesinin kişisel verilerimizin korunması açısından zorunluluktur. Ülkemizde e-nabız sistemi üzerinden kısıtlı bir alanda yürütülen teletıpın görüntü ve ses ileten bir sisteme dönüştürüleceğini öngörebiliriz.

Teletıp

Teletıp Uygulamalarının Hukuki Yönü

Anayasa Madde 56 gereğince herkesin sağlıklı bir çevrede yaşama hakkı vardır. Bu sebeple sağlık hakkı anayasal düzeyde korunan bir haktır. Devletin; her vatandaşına kaliteli sağlık hizmeti sunma ödevi bulunmaktadır. Devlet bu görevini ifa ederken teknolojik gelişmelerden de faydalanacak şekilde teletıp uygulamalarını yaygınlaştırabilecektir. Teletıp uygulamalarına geçiş aşamasında Sağlık Bakanlığı tarafından yayınlanan 2019/ 16 sayılı genelge ile teleradyolojiye geçiş yapıldığı ve bu sayede zaman ve masraftan tasarruf edildiği belirtilmiştir. Ancak genelge içeriği itibariyle oldukça dar kapsamlıdır. Teletıp uygulamalarında hasta ve hekimin sorumluluğunu düzenleyen bir iç hukuk belgesi bulunmamaktadır. Teletıp uygulamalarında hekimin sorumluluğuna ilişkin bilgi sahibi olmak adına mevcut hukuk kurallarında hekimin görevini bizzat ifa etmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bu anlamda Hekimlik Meslek Etik Kuralları Mad 23 ve Madde 32 gereğince acil olmayan vakalar dışında hekim hastayı bizzat muayene etmeden tedaviye başlayamaz ve bizzat muayene etmediği hastaya rapor yazamaz, denilmiştir.[6] Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi Madde 16 gereğince de hekim bizzat yaptığı muayene neticesinde rapor verebilecektir. Dünya Tabipler Birliği de yüz yüze olan sağlık hizmeti sunumunun altın ölçüt olduğunu vurgulamıştır.[7] Bu anlamda yüz yüze sağlık hizmetinin yerine geçmemek kaydı ile Teletıp (Neyim Var Uygulaması)destek verileceği söylenebilmektedir.

Teletıp (Neyim Var Uygulaması) daha öncede ifade ettiğimiz gibi işitsel ve görsel konferans olarak görüntülü görüşme şeklinde olabileceği gibi yazılı danışmanlık olarak e-mail uygulamalarıyla da gerçekleşebilir.

Teletıp (Neyim Var Uygulaması) sayesinde coğrafik ve teknolojik bakımdan uzak bir yerde bulunan doktora, hastası kolaylıkla ulaşabilecektir. Şuanki teknolojik imkanlarla uzaktan fiziki müdahale yapılamasa dahi muayene ve teşhis için doktorundan yardım alabilecektir. Dolayısıyla tarihsel olarak imkanı yetersiz bölgelerde bulunan hekim veya hastalar birbiri ile görüşebilecektir.

Teletıp (Neyim Var Uygulaması) bazı şartlara tabidir. Bu şartlardan en önemlisi bu hizmetin yetkili sağlık personeli tarafından verilmesidir. Bağlandığınız kişinin muhakkak Türk Tabipler Birliği’ne bağlı, tıbbi müdahalede bulunma yetkisi olan, tıp fakültesi mezunu hekim tarafından hizmet verilmesi gerekir.

Hekimin Teletıp (Neyim Var Uygulaması)sorumluluğu olacak mıdır sorusu ise bir başka kafa karıştıran durumdur. Hekimler kural olarak hastaya uyguladıkları haksız fiillerinden ötürü sorumludur. Hasta hekim ilişkisinde tıbbi müdahaleyi gerçekleştiren hekim kusurlu olabilir. Bu durumda uzaktan teşhis ve tedaviyi öngören hekim ile tedaviyi bizzat uygulayan hekim arasındaki sorumluluk nasıl belirlenecektir. Bu soruyu belirlemek için hekimin teşhis koymasına yardımcı olan diğer hekim ve kuruluşların sorumluluklarına bakmak gerekecektir. Hukuken yatay ve dikey işbirliği diyebileceğimiz bu hususta teşhis koymasına yardımcı olacak tahlil, röntgen vb. uygulamaları gerçekleştiren sağlık kuruluşlarına da sorumluluk verilmektedir.

Hekimlerin bazı sorumlulukları bulunmaktadır. Bunların en temeli meslek etik kurallarına ve hukuk kurallarına uyma yükümlülüğüdür. Hekimler iş yaparken özenli davranmak zorundadır .

Hekimler hastaları zarar görmesin diye bilgi ve deneyimlerine göre normal bir insanın göstereceği dikkat ve özeni göstermek zorundadır. Bu tedavi eylemini gerçekleştirirken tıp biliminin kurallarını gözetmek ve uygulamak, tedavi esnasında gerekli gördüğü ihtiyadi tedbirleri almak, hastasını gereksiz masraf ve risklere sokmamak, tıbben geçerli olmayan kanıtlanmamış tedavileri uygulamamak belli başlı hekim görevleridir. Hekimler görevlerini şahsen ifa etmeleri gerekir. Kural olarak bu kabul edilir. Ancak bazı durumlarda hekimler sağlık hizmetini ifa ederken yardımcı unsurlar da kullanabilir. Hekimler muayene etmeden teşhis ve tedavi uygulayamaz. Hekimlerin teşhise yönelik hangi muayeneleri yapmak zorunda olduğu veya diğer hekimlerin önceki muayenelerine ne ölçüde güvenebileceğiyle ilgili bir sınır bulunmamaktadır. Hekimler bizzat muayene ederek kanaat oluşturmalıdır. muayene esnasında hastaya fazlaca masraf ve külfet yüklenmişse ancak hekim bu yöntemin uygulanması hususunda imkanları zorlayamıyorsa ise hastanın iyileşmesi için önerilen tedavinin ne derece önemli olduğu hususuna dikkat edilmelidir. Hekim açısından tıbbi olarak gerekli olan tetkiklerin yapılmaması bulguların yeterince incelenmemesi hekimin sorumluluğudur

Somut olayda, hastasının kanser hastalığını bir yıl geç tespit eden doktora açılan malpraktis davasını hasta kazanmıştır. Hastanın bir yıl erken önce öğrenmesi gerekirken hastalığı geç öğrenmesinden ötürü hekimin sorumluluğu olduğu kabul edilmiştir. Teşhis etmek  hastalığın tanınması demektir. Teşhis, hastalığın ve nedenlerinin kesin olarak bilinmesi demek değildir. Acil hallerde teşhis için çok kısa bir süre bulunacağı göz önünde tutularak hekime üzerindeki stresi daha da artıracak sorumluluklar yüklenmesini hukuk kabul etmemektedir. Hekimlik sözleşmesi hekime teşhis koyma yükümlülüğünü yükler ancak tedavi yöntemini tespit etmek iyi bir teşhise bağlıdır. Kafa travması geçiren bir hastaya kafa grafiği çekme zorunluluğu yoktur. Ancak film eksikliğine bağlı olarak hastanın teşhisi hatalı olabilir. Hekimden beklenen her basit kafa travmasına röntgen çektirmek değildir. Ancak hekimden beklenen risk sınırlarını tespit ederek en az seviyede hata yapması hekimin özen ve yükümlülük sorumludur. Yargıtay’ ın bir kararına göre hekimin hastasını muayene etmeden reçete yazması malpraktis vakasıdır.

Teşhis için gerekli olan testleri yapan hekim teşhisinde yanılmasında bir kusur taşımamaktadır. Hekim hastayı tedavi etmek zorunda da değildir. Ancak hekim, tıbbi müdahaleleri sebebiyle  hastalığı ilerletmemelidir. Teletıp (Neyim Var Uygulaması) bahsederken hekimlerin daha önceki yasalara dayanarak uzaktan teşhis yasağı olduğunu da ifade etmek isteriz. Uzaktan muayene ve uzaktan teşhis yasaktır, denilmektedir. İnternet üzerinden veya televizyondan yapılan yayınlar tedavi, tanı yerine geçmemektedir. bu uyarının yayın yapan kuruluşlar tarafından yayın esnasında en az bir kez ifade edilmesi gerekmektedir. Hekim üstlendiği tedaviyi sürdürmekle yükümlüdür Tedaviyi haklı bir sebep olmaksızın tek taraflı olarak sona erdirmek mümkün değildir. Kamu sektöründe çalışan hekimlerin; bazı durumlarda hizmetten çekilme hakkı bulunmaktadır. Hekim bazı durumlarda hastayı red edebilir. Hastanın acil bir durumu var ise acil durum geçene kadar hekimin hasta reddetme hali söz konusu olmayacaktır. Hekim aynı zamanda tedavisine devam ettiği bir hastadan ayrılacaksa eğer bir başka hekime de hastasını devretmelidir.

Yargıtayın SEGBİS kararı Teletıp (Neyim Var Uygulaması) emsal teşkil eder mi?

İç hukukumuzda teletıp uygulamalarına ilişkin bir düzenleme mevcut olmadığı gibi teletıp uygulamalarına ilişkin yüksek mahkeme kararı bulunmamaktadır. Ancak güncel tarihli Yargıtay 6.Ceza Dairesi 18.10.2021 tarihli, 2021 2021/21759 E., 2021/15738 K. Sayılı kararında SEGBİS ile ilgili ‘’..Hiçbir mikrofonun teknik özellikleri veya kameranın çözünürlüğü, insanın gözünden, kulağından daha duyarlı olamaz..’’ demektedir.[8] Teletıp (Neyim Var Uygulaması) da benzer şekilde icra edildiğinden muhtemelen yüksek yargının teletıp hakkındaki değerlendirme ölçütü de bu şekilde olacaktır. Teletıp (Neyim Var Uygulaması) ilişkin özel bir düzenleme bulunmadığından hasta-hekim arasındaki etik ilişki açısından Dünya Tabipler Birliği’nin Teletıp Etiği Raporu dikkate alınabilecektir.

Hekimin Teletıp (Neyim Var Uygulaması) açısından sorumluluğu nedir ?

Söz konusu mesleki standartlar ve etik ilkeler, alana uygunluğu, uygulamaya dahil edilebilecek kişiler, uygulamaların nasıl gerçekleştirileceği, yaşanacak olumsuzluklarda izlenecek yollar TTB bünyesinde alanın uzmanlarınca belirlenmeli, uygulamaların çerçevesinin çizileceği rehberler oluşturulmalıdır. Söz konusu rehberler oluşturulurken DTB’nin Teletıp Etiği Raporu ve Sağlık Hizmetinin Sağlanması İçin Telesağlık Kullanımına İlişkin Kılavuz İlkeler Raporu da dikkate alınmalıdır.

Uygulama konusunun henüz hukuki temele oturtulmamış olması yasalarla düzenlenmemiş olması, sağlık hizmeti sunan şahıs ve kurumların sınırsız bir takdir yetkisi bulunduğu ve hekimlerin etik kurallara aykırı davranabileceği anlamına gelmemektedir. Bu sebeple, hekimlerin  kanun ve yüksek mahkeme kararlarına dayanan mesleki etik sorumlulukları sabittir. Sağlık Hizmeti sunucuları tıp etiğine ve meslek kurallarına aykırı sonuçlar doğuracak kaçınmak hekimin öncelikli sorumluluğudur.

Türkiye sağlık turizm potansiyeli açısından da oldukça yüksek bir bölgedir. Nitelikli hekimleri, coğrafik konumunun sağladığı ulaşım kolaylığı, fiyat avantajları ile rağbet görmektedir. Uygulama devletin sağladığı sağlık hizmetlerinin kalitesini artıracağı gibi sağlık turizmi açısından da değerlendirilerek ülkemize maddi imkan sağlayabileceği açıktır. Uygulamanın sağladığı avantajlar bu denli fazla iken biran önce hukuki düzenlemeler ile usul ve esasının belirlenerek günlük yaşama entegresi sağlanmalıdır.

KAYNAKLAR

[1] World Health Organization,2010 pp 93

[2] 1 Telemedecine. Opportunities and Developments in Member States. World Health

Organization2010 ,https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/44497/9789241564144_eng.pdf?sequence=1

&isAllowed=y, 24.11.2021

[3] Mendi, 2016:63,65,156

[4] Eroğlu E ve ark. Etkili İletişim Teknikleri. Anadolu Üniversitesi Yayınları, Ocak 2013, Eskişehir, sf. 7

[5] https://www.ttb.org.tr/userfiles/files/teletip_hakkinda_gorus.pdf, 24.11.2021

[6] https://www.ttb.org.tr/mevzuat/index.php?option=com_content&task=view&id=65&Itemid=31 , 25.11.2021

[7] https://www.ttb.org.tr/userfiles/files/dtb_teletip.pdf, 25.11.2021

[8] https://karararama.yargitay.gov.tr/YargitayBilgiBankasiIstemciWeb/ 26.11.2021

Avukat Doğa Eser Eserçelik
Doğa Eser Eserçelik

Av.Doğa Eser ESERÇELİK, Eserçelik Hukuk Bürosu'nun kurucusudur. Avukat Doğa Eser ESERÇELİK, lise eğitimini Malatya Fen Lisesi'nde tamamladıktan sonra yüksek öğrenimini %100 Bursla İstanbul Altınbaş Üniversitesi'nde 2018 yılında bitirmiştir. Akabinde %100 Bursla İstanbul Medipol Üniversitesi Sağlık Hukuku Yüksek Lisansı programından mezun olarak hukukta uzmanlaşmıştır. Baro Sicil No : 70545